![\"szkielet_450.jpg\"](\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/szkielet_450.jpg\" "\\"szkielet_450.jpg\\"")
<\/p>\n<\/p>\n
Czy skrzydlaty ko\u0144 lata\u0142 wczoraj wieczorem nad Olsztynem? Pomimo swojej nieporadno\u015bci, by nie rzec sprzeczno\u015bci, dociekania zwi\u0105zane z problemem czym jest istnienie, okaza\u0142y si\u0119 niezwykle p\u0142odne. Odkryto do\u015b\u0107 szybko, \u017ce s\u0142owo „by\u0107” ma ogromn\u0105 pojemno\u015b\u0107 znaczeniow\u0105 i jest stosowane w wielu funkcjach: od wskazywania na cechy rzeczy, os\u00f3b, ludzi, poj\u0119\u0107, problem\u00f3w itp. do stwierdzania samego istnienia.<\/p>\n W przypadku opisywania r\u00f3\u017cnego rodzaju przedmiot\u00f3w s\u0142owo „jest” s\u0142u\u017cy tak naprawd\u0119 do opisu tak zwanej istoty rzeczy. Pomija za\u015b samo istnienie tej rzeczy, poniewa\u017c odkryto tak\u017ce, \u017ce samo istnienie rzeczy i stwierdzanie tego istnienia, jest czym\u015b innym ni\u017c cechy. St\u0105d umowne rozr\u00f3\u017cnienie na istot\u0119 i istnienie. Kiedy jednak zastanawiano si\u0119 nad zwi\u0105zkiem jednego i drugiego poj\u0119cia, wychodzi\u0142a pewna bezradno\u015b\u0107. Pytanie o to, czym jest istnienie, zmierza do opisania istoty istnienia. To za\u015b jest niemo\u017cliwe, skoro czym innym jest istota, a czym innym istnienie. Samo istnienie nie jest cech\u0105, chocia\u017c gdyby rzecz nie istnia\u0142a, nic nie da\u0142oby si\u0119 o jej istocie sensownego powiedzie\u0107.<\/p>\n W filozofii scholastycznej w obliczu tej trudno\u015bci przywo\u0142ywana jest metafora \u015bwiat\u0142a. Tak jest u Tomasza z Akwinu. Jego zdaniem istnienie ma si\u0119 tak do istoty jak \u015bwiat\u0142o do przezroczystego cia\u0142a. Dzi\u0119ki \u015bwiat\u0142u ujawnia si\u0119 natura czego\u015b prze\u017aroczystego, czyli jego cechy, co z kolei wp\u0142ywa na samo \u015bwiat\u0142o, kt\u00f3re przenika przez t\u0119 rzecz. Przyznam, \u017ce metafora ta bardzo mi si\u0119 podoba, chocia\u017c nie s\u0105dz\u0119, by posuwa\u0142a ona naprz\u00f3d spraw\u0119 okre\u015blenia, czym istnienie jest i co to znaczy, \u017ce rzecz w og\u00f3le jest.<\/p>\n W zwi\u0105zku z pytaniem o to, czym jest istnienie, bardzo lubi\u0119 tekst Willarda van Orman Quine?a „O tym, co istnieje”. Quine rozdmuchany problem istnienia sprowadza do w\u0142a\u015bciwych rozmiar\u00f3w. Sprawa nie jest zawi\u0142a, ale do\u015b\u0107 trudna. Dlatego postaram si\u0119 opisa\u0107 j\u0105 bardzo prosto.<\/p>\n Najog\u00f3lniej rzecz bior\u0105c Quine podtrzymuje formu\u0142\u0119 Bertranda Russella, Gottloba Fregego i wielu innych logik\u00f3w-filozof\u00f3w, \u017ce istnie\u0107 znaczy by\u0107 warto\u015bci\u0105 zmiennej. Znaczy to mniej wi\u0119cej tyle, \u017ce pytania o to, co istnieje, nale\u017cy tak przeformu\u0142owa\u0107, \u017ceby poszukiwanym obiektom przypisa\u0107, jakie\u015b cechy. Nast\u0119pnie, je\u017celi obiekty te w rzeczywisto\u015bci maj\u0105 te cechy, to zdania te s\u0105 prawdziwe. Na tej podstawie wnosi\u0107 za\u015b mo\u017cna o istnieniu tych obiekt\u00f3w. Je\u015bli za\u015b rzeczy tych, ani innych cech, w rzeczywisto\u015bci nie maj\u0105, to znaczy, \u017ce nie istniej\u0105.<\/p>\n We\u017amy zdanie „pegazy istniej\u0105”. Nale\u017cy je przeformu\u0142owa\u0107. Quine proponuje, \u017ceby zamiast nazwy „pegaz” u\u017cy\u0107 synonimu „skrzydlaty ko\u0144, kt\u00f3ry zosta\u0142 schwytany przez Bellerofonta”. Zdanie takie jest sensowne, a mimo to fa\u0142szywe. Mo\u017cna pr\u00f3bowa\u0107 to zdanie przeformu\u0142owa\u0107 na jakiekolwiek inne na przyk\u0142ad: „skrzydlaty ko\u0144, kt\u00f3ry lata\u0142 wczoraj wieczorem nad Olsztynem”, lecz w ka\u017cdym wypadku b\u0119dzie ono fa\u0142szywe. A skoro tak, to wida\u0107, \u017ce zdanie wyra\u017caj\u0105ce istnienie pegaz\u00f3w jest fa\u0142szywe, czyli pegazy nie istniej\u0105.<\/p>\n Zauwa\u017cmy jednak, \u017ce w ten spos\u00f3b przeszli\u015bmy od pytania, czym jest istnienie, do pytania, jakie cechy maj\u0105 przedmioty istniej\u0105ce. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c – musz\u0105 mie\u0107 one cechy, kt\u00f3re dadz\u0105 si\u0119 zaobserwowa\u0107. A co z rzeczami, kt\u00f3rych cech takich nie maj\u0105, albo kt\u00f3rych na razie spostrzec si\u0119 nie da? Sprawa jest chyba prosta – by\u0107 mo\u017ce one istniej\u0105, tyle tylko, \u017ce nic o tym nie wiadomo.<\/p>\n Na koniec pytanie, kt\u00f3re mnie nurtuje. Skoro zdanie „dzi\u015b w Olsztynie jest taka sobie pogoda” jest prawdziwe, to czy to znaczy, \u017ce pogoda w og\u00f3le jest?<\/p>\n
\n<\/strong>
\nMimo, \u017ce pytanie to jest, \u015bci\u015ble rzecz bior\u0105c, \u017ale postawione, w historii filozofii pojawia\u0142o si\u0119 wiele pr\u00f3b sprecyzowania, czym istnienie jest. Pytanie to jest \u017ale postawione, bo s\u0142owo „istnie\u0107” jest synonimem s\u0142owa „by\u0107”. Wobec tego zagadnienie to tak naprawd\u0119 ukrywa swoj\u0105 rzeczywist\u0105 tre\u015b\u0107, by nie okaza\u0107 swojej nieporadno\u015bci. Bo jak to brzmi: czym jest „bycie”, albo \u017ceby jeszcze bardziej to pokaza\u0107: czym jest „jest”?
\n<\/p>\n