
{"id":158,"date":"2008-04-30T08:25:13","date_gmt":"2008-04-30T06:25:13","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=158"},"modified":"2013-02-14T09:30:08","modified_gmt":"2013-02-14T08:30:08","slug":"odkrywanie-i-zakrywanie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2008\/04\/30\/odkrywanie-i-zakrywanie\/","title":{"rendered":"Odkrywanie i zakrywanie"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/prawda-450_1.jpg\" alt=\"prawda-450_1.jpg\" title=\"prawda-450_1.jpg\" align=\"texttop\" border=\"0\" height=\"315\" hspace=\"5\" vspace=\"5\" width=\"450\" \/><\/p>\n<p><strong>Czy prawda mo\u017ce by\u0107 naga?<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p>Robi si\u0119 coraz cieplej, mo\u017cna ju\u017c chodzi\u0107 bez kurtek, a pewnie wkr\u00f3tce, jak co roku, jeszcze mniej b\u0119dziemy nosi\u0107 na sobie. Pewnie dlatego moje my\u015bli zaj\u0119\u0142a kwestia nagiej prawdy. Czy prawda mo\u017ce by\u0107 naga?<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Je\u015bli opiera\u0107 si\u0119 na Ksi\u0119dze Rodzaju (Genesis) pierwsz\u0105 rzecz\u0105 odkryt\u0105 przez cz\u0142owieka po spo\u017cyciu owocu z drzewa poznania by\u0142a jego w\u0142asna nago\u015b\u0107. Oczywista, \u017ce w tym opisie nie chodzi o jakikolwiek zapis historyczny, lecz powi\u0105zanie pocz\u0105tku historii cz\u0142owieka, kt\u00f3ra dopiero w momencie spo\u017cycia owocu zaczyna si\u0119 na dobre, z odkrywanie wstydliwej nago\u015bci i potrzeb\u0105 jej zakrywania. Istnienie cz\u0142owieka w kulturze i przez kultur\u0119 \u0142\u0105czy si\u0119 z zakrywaniem nago\u015bci.<\/p>\n<p>Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na aspekty j\u0119zykowe tej sytuacji. M\u00f3wi si\u0119 o nagiej prawdzie i nagich faktach. To bardzo ciekawe zwi\u0105zki frazeologiczne, wskazuj\u0105cy na odarcie prawdy z ca\u0142ej otoczki kulturowej, a tak\u017ce j\u0119zykowej. Naga prawda, to prawda nieprzes\u0142oni\u0119ta przez poj\u0119cia, konstrukcje my\u015blowe, modele, schematy, koncepcje itp. Nagie fakty, to fakty m\u00f3wi\u0105ce co\u015b same przez siebie i nie potrzebuj\u0105ce przez to ca\u0142ej otoczki t\u0142umacze\u0144.<\/p>\n<p>Ale prawda naga, to prawda wstydliwa, dlatego domaga si\u0119 ona zakrycia przez s\u0142owa. Czynno\u015b\u0107 przes\u0142aniania za\u015b to powr\u00f3t do kultury i j\u0119zyka. Wynika\u0142oby z tego, \u017ce j\u0119zyk pe\u0142ni r\u00f3wnie\u017c funkcj\u0119 zas\u0142aniania i \u0142agodzenia tego, co rodzi zak\u0142opotanie i wstyd. Nagi fakt i naga prawda jest wi\u0119c czym\u015b pozaj\u0119zykowym, bo przeciwstawnego do wszelkich modeli i konstrukcji j\u0119zykowych, kt\u00f3re z czasem staj\u0105 si\u0119 wa\u017cniejsze ni\u017c fakty przez nie opisywane. St\u0105d te\u017c wezwanie Edmunda Husserla, le\u017c\u0105ce u podstaw jego filozofii: &#8222;z powrotem do rzeczy&#8221;. Tyle tylko, \u017ce do tych rzeczy powr\u00f3ci\u0107 si\u0119 nie da.<\/p>\n<p>A m\u00f3wi\u0105c ju\u017c dok\u0142adniej &#8211; do rzeczy by\u0107 mo\u017ce powr\u00f3ci\u0107 si\u0119 da. Tylko z powrotem tym jest troch\u0119 tak jak z nie\u015bwiadomo\u015bci\u0105 &#8211; nic si\u0119 o nim nie da powiedzie\u0107. To znaczy, je\u017celi tylko zaczynamy co\u015b o rzeczywisto\u015bci pozaj\u0119zykowej m\u00f3wi\u0107, zaraz jeste\u015bmy ju\u017c w j\u0119zyku ze wszystkim problemami, jakie to ze sob\u0105 niesie. Trafnie to wyrazi\u0142 Karl Popper: polecenie &#8222;Obserwuj!&#8221; jest absurdalne, je\u015bli nie okre\u015blimy co i jak obserwowa\u0107. Jeszcze dosadniej uj\u0105\u0142 to Ludwig Wittgenstein w s\u0142ynnej tezie 5.6: &#8222;Granice mego j\u0119zyka oznaczaj\u0105 granice mego \u015bwiata&#8221;.<\/p>\n<p>Wygl\u0105da wi\u0119c na to, \u017ce nagiej prawdy nie ma. Zreszt\u0105 sama prawda jest w\u0142asno\u015bci\u0105 zda\u0144, a nie rzeczy i dlatego przynale\u017cy ona do j\u0119zyka, a nie do \u015bwiata. Rzeczy wi\u0119c nie s\u0105 nagie. Nie s\u0105 nawet prawdziwe. Dlatego konsekwentny filozof w intencji Wittgensteina w zasadzie powinien milcze\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie nie wszyscy jeste\u015bmy filozofami i mo\u017cemy wyra\u017ca\u0107 sw\u00f3j podziw i zachwyt na widok tego wszystkiego, co odkrywa przed nami pi\u0119kna pogoda.<\/p>\n<p><strong>Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n<p><em>Fot. <a href=\"http:\/\/www.flickr.com\/photos\/brooke\/\" title=\"Link to brooklyn's photostream\">brooklyn<\/a>, Flickr (CC SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy prawda mo\u017ce by\u0107 naga? Robi si\u0119 coraz cieplej, mo\u017cna ju\u017c chodzi\u0107 bez kurtek, a pewnie wkr\u00f3tce, jak co roku, jeszcze mniej b\u0119dziemy nosi\u0107 na sobie. Pewnie dlatego moje my\u015bli zaj\u0119\u0142a kwestia nagiej prawdy. Czy prawda mo\u017ce by\u0107 naga?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,9,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/158"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=158"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/158\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2337,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/158\/revisions\/2337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}