![\"smierc.jpg\"](\"\/wp-content\/uploads\/2008\/smierc.jpg\" "\\"smierc.jpg\\"")
<\/p>\n\u00a0<\/p>\n
Nasze wyobra\u017cenia \u015bmierci nie przystaj\u0105 do \u015bwiata.<\/strong><\/p>\n Opu\u015bci\u0142am na chwil\u0119 pi\u0119kny Berlin i pojecha\u0142am do Warszawy. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce skoro ju\u017c si\u0119 tam znalaz\u0142am, to warto wybra\u0107 si\u0119 do teatru, cho\u0107by po to, \u017ceby trzyma\u0107 socjologiczn\u0105 r\u0119k\u0119 tak\u017ce na artystycznym pulsie wydarze\u0144. Pad\u0142o na „Ka\u017cdego\/Ka\u017cd\u0105. Sztuk\u0119 moraln\u0105”, wyre\u017cyserowan\u0105 przez Micha\u0142a Zadar\u0119; przeczyta\u0142am recenzj\u0119, z kt\u00f3rej wynika\u0142o, \u017ce ten „postdramatyczny dramat” wpisuje si\u0119 idealnie w moje tanatologiczne rozwa\u017cania. Przy tym, niezale\u017cnie od lokalizacji i j\u0119zyka, moja perspektywa jest do\u015b\u0107 monotonnie prowincjonalna. Przygl\u0105dam si\u0119 \u015bwiatu z obrze\u017cy – taki punkt widzenia czasem okre\u015bla si\u0119 mianem krytycznego. Obrze\u017cem jest dla mnie w tym kontek\u015bcie namys\u0142 nad \u015bmierci\u0105 i umieraniem.<\/p>\n Wci\u0105\u017c nie wiem, o co w nim dok\u0142adnie chodzi\u0142o: nie do ko\u0144ca jasne s\u0105 dla mnie wysi\u0142ki, polegaj\u0105ce na przenoszeniu \u015bredniowiecznych moralitet\u00f3w na grunt wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Kategorie pomocne przy pr\u00f3bach uchwycenia egzystencjalnego do\u015bwiadczenia uleg\u0142y jednak do\u015b\u0107 fundamentalnej zmianie.<\/p>\n Gdy przychodzi \u015amier\u0107, B\u00f3g nie stanowi ju\u017c g\u0142\u00f3wnego punktu odniesienia, bo i wcze\u015bniejsze poszukiwanie sensu \u017cycia niekoniecznie pod\u0105\u017ca teologicznymi drogami. A nawet je\u015bli – powiedzenie „A”, domaga si\u0119 powiedzenia „B”: „Ka\u017cdy” mo\u017ce ulec genderowej metamorfozie i sta\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c „Ka\u017cd\u0105”. B\u00f3g natomiast pozostaje Bogiem (Na wieki wiek\u00f3w. Amen. Nale\u017ca\u0142oby zapewne doda\u0107).<\/p>\n Moja socjologiczna wyobra\u017ania wysz\u0142a zatem z przedstawienia w Teatrze Studio do\u015b\u0107 rozczarowana. Z drugiej jednak strony, mo\u017ce nie powinnam oczekiwa\u0107 od teatru odnoszenia si\u0119 do zachodz\u0105cych we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie zmian, tak\u017ce do tych ich aspekt\u00f3w, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 do moralno\u015bci, czyli ca\u0142ego spektrum metafizycznych pyta\u0144, kt\u00f3re staj\u0105 si\u0119 niepokoj\u0105ce mi\u0119dzy innymi wtedy, gdy ocieramy si\u0119 o \u015bmier\u0107. To s\u0105 pytania o cel ziemskiego \u017cycia; o to, co dzieje si\u0119 z nami „potem”, o ile dzieje si\u0119 cokolwiek; pytamy r\u00f3wnie\u017c o to, sk\u0105d przychodzimy i dok\u0105d udajemy si\u0119 po \u015bmierci. W czasach przednowoczesnych zagadnienia te obja\u015bnia\u0142a religia. \u017bycie nowoczesne charakteryzuje si\u0119 jednak tym, \u017ce nadawanie \u015bwiatu sensu spad\u0142o na nasze barki, przy czym \u015bwiat ten sta\u0142 si\u0119 tak\u017ce niepor\u00f3wnywalnie bardziej nieprzejrzysty, nieprzewidywalny i zmienny. Wielo\u015b\u0107 fragmentarycznych i cz\u0119sto wykluczaj\u0105cych si\u0119 interpretacji, kt\u00f3re tworzymy, pr\u00f3buj\u0105c zapanowa\u0107 nad nowoczesn\u0105 wieloznaczno\u015bci\u0105, nie dotyczy tylko tego, co „tutaj i teraz”; w r\u00f3wnym stopniu odnosi si\u0119 do tego, co „potem”.<\/p>\n Podobno jednym z najbardziej problematycznych egzystencjalnych zdarze\u0144 jest dla nas obecnie \u015bmier\u0107 – nowoczesno\u015b\u0107 odebra\u0142a nam potrzebny do rozmowy na temat umierania j\u0119zyk, nie daj\u0105c w zamian innego, umo\u017cliwiaj\u0105cego oswojenie tej granicznej sytuacji. To dlatego pos\u0142ugujemy si\u0119 wyobra\u017ceniami, kt\u00f3re nie przystaj\u0105 do ponowoczesnego \u015bwiata, wielokrotnie przecie\u017c zdiagnozowanego w kategoriach odczarowania czy desakralizacji. Pr\u00f3bujemy zatem ogarn\u0105\u0107 nasze coraz bardziej niesp\u00f3jne do\u015bwiadczenia, wybieraj\u0105c si\u0119 na przyk\u0142ad do teatru. Spotykamy si\u0119 tam jednak z takim postawieniem nurtuj\u0105cych nas problem\u00f3w, kt\u00f3re r\u00f3wnie dobrze mog\u0142yby pasowa\u0107 do rozwa\u017ca\u0144 tocz\u0105cych si\u0119 w ko\u015bciele. Ale z ko\u015bcio\u0142a odeszli\u015bmy przecie\u017c ju\u017c jaki\u015b czas temu.<\/p>\n Anna Wiatr<\/strong><\/p>\n Fot.\u00a0Karva Javi, Flickr (CC SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a0 Nasze wyobra\u017cenia \u015bmierci nie przystaj\u0105 do \u015bwiata. Opu\u015bci\u0142am na chwil\u0119 pi\u0119kny Berlin i pojecha\u0142am do Warszawy. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce skoro ju\u017c si\u0119 tam znalaz\u0142am, to warto wybra\u0107 si\u0119 do teatru, cho\u0107by po to, \u017ceby trzyma\u0107 socjologiczn\u0105 r\u0119k\u0119 tak\u017ce na artystycznym pulsie wydarze\u0144. Pad\u0142o na „Ka\u017cdego\/Ka\u017cd\u0105. Sztuk\u0119 moraln\u0105”, wyre\u017cyserowan\u0105 przez Micha\u0142a Zadar\u0119; przeczyta\u0142am recenzj\u0119, z kt\u00f3rej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=162"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1484,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162\/revisions\/1484"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nPomy\u015bla\u0142am, \u017ce przedstawienie mo\u017ce by\u0107 ciekawe: arty\u015bci postrzegaj\u0105cy samych siebie jako nieprzeci\u0119tnych, tworz\u0105 spektakl dla analogicznie okre\u015blaj\u0105cej si\u0119 publiczno\u015bci (nie zauwa\u017cy\u0142am, \u017ceby bohaterowie m\u00f3wili i wygl\u0105dali tak jak widzowie). Spektakl opowiada\u0142 o Ka\u017cdym\/Ka\u017cdej, i o ich spotkaniu ze \u015amierci\u0105.<\/p>\n