![\"krapiec_450.jpg\"](\"\/wp-content\/uploads\/2008\/krapiec_450.jpg\" "\\"krapiec_450.jpg\\"")
<\/p>\n<\/p>\n
Sensu warto szuka\u0107 poza \u015bwiatem, przekonywa\u0142 o. Kr\u0105piec.<\/strong><\/p>\n 8 maja zmar\u0142<\/a> ojciec Mieczys\u0142aw Albert Kr\u0105piec. Posta\u0107 z pewno\u015bci\u0105 bardzo wa\u017cna dla polskiej filozofii, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca Lubelskiej Szko\u0142y Filozoficznej. Chcia\u0142bym chocia\u017c wspomnie\u0107 o tym wydarzeniu tutaj na blogu. O jego \u017cyciorysie<\/a> i dzie\u0142ach<\/a> mo\u017cna przeczyta\u0107 w innych miejscach sieci.<\/p>\n <\/p>\n Ksi\u0105\u017cki o. Kr\u0105pca czytuj\u0119 ju\u017c od jakiego\u015b czasu. J\u0119zyk i styl, jakim si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0142, oraz spos\u00f3b prowadzenia wywodu (ale oczywi\u015bcie nie tre\u015b\u0107) przypomina mi prace Kazimierza Ajdukiewicza. Styl jego prac jest oszcz\u0119dny, pozbawiony ozdobnik\u00f3w i dzi\u0119ki temu elegancki i przejrzysty. Czu\u0107, \u017ce autor wie, co pisze. Zdania pojawiaj\u0105 si\u0119 jedne po drugim w logicznym porz\u0105dku, buduj\u0105c pod koniec akapitu sp\u00f3jn\u0105 tre\u015b\u0107 wywodu. Kolejne akapity splataj\u0105 si\u0119 w ca\u0142o\u015b\u0107 i gdy dochodzimy do ko\u0144ca wszystko jest jasne. Nie znaczy to, \u017ce ze wszystkim u niego mo\u017cna si\u0119 zgodzi\u0107, ale ze wzgl\u0119du na przejrzysto\u015b\u0107 wywodu bardzo \u0142atwo jest wskaza\u0107 punkty sporne czy w\u0105tpliwe. Z pewno\u015bci\u0105 by\u0142 to wynik r\u00f3wnie\u017c ogromnej pracowito\u015bci o. Kr\u0105pca. Zmar\u0142 zreszt\u0105 przy biurku w trakcie korekty jednego ze swoich artyku\u0142\u00f3w.<\/p>\n Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce dwa dni przed \u015bmierci\u0105 o. Kr\u0105pca czyta\u0142em jego ksi\u0105\u017ck\u0119 „Odzyska\u0107 \u015bwiat realny”. W jednym z przypis\u00f3w autor cytuje za Ericem Mascallem rzekomy fragment z „Traktatu logiczno-filozoficznego” Ludwiga Wittgensteina:<\/p>\n „Egzystencjali\u015bci i pisarze absurdu (kt\u00f3rzy bardzo cz\u0119sto s\u0105 tymi samymi lud\u017ami) maj\u0105 wed\u0142ug mnie pe\u0142ne prawo twierdzi\u0107, \u017ce istnienie \u015bwiata nie ma uzasadnienia, kt\u00f3re mo\u017cna by odkry\u0107 wewn\u0105trz samego \u015bwiata. Maj\u0105 tak\u017ce wed\u0142ug mnie prawo twierdzi\u0107, \u017ce \u017cycie ludzkie nie ma ostatecznego sensu, kt\u00f3ry mo\u017cna by znale\u017a\u0107 wewn\u0105trz samego \u017cycia ludzkiego. Wed\u0142ug mnie nie maj\u0105 racji, twierdz\u0105c, \u017ce nie mo\u017cna znale\u017a\u0107 \u017cadnego uzasadnienia \u015bwiata poza samym \u015bwiatem. (…) Sk\u0142onny jestem twierdzi\u0107, \u017ce problem sensu \u017cycia ludzkiego sprowadza si\u0119 po prostu do sposobu, w jaki problem istnienia \u015bwiata oddzia\u0142uje na jednostk\u0119 ludzk\u0105 w jej subiektywnej odr\u0119bno\u015bci. Ko\u0144cowy za\u015b wyb\u00f3r dotyczy z jednej strony ostatecznej irracjonalno\u015bci i bezsensowno\u015bci, a z drugiej transcendentnej podstawy racjonalno\u015bci i sensu. Taka transcendentna podstawa jest uto\u017csamiana przez chrze\u015bcijan (…) z osobowym stw\u00f3rc\u0105 i tym, kt\u00f3ry podtrzymuje \u015bwiat w istnieniu, a kt\u00f3remu nadaj\u0105 imi\u0119 \u201aB\u00f3g'” (L. Mascall, „Chrze\u015bcija\u0144ska koncepcja wszech\u015bwiata”, Warszawa 1968, s. 40 za: M. A. Kr\u0105piec, „Odzyska\u0107 \u015bwiat realny”, Lublin 1993, s. 210).<\/p><\/blockquote>\n Fragment ten mnie zaintrygowa\u0142, bo ksi\u0105\u017ck\u0119 Wittgensteina czyta\u0142em kilka razy, a nie przypominam sobie, by gdziekolwiek stawia\u0142 on spraw\u0119 w ten spos\u00f3b. Bior\u0119 oczywi\u015bcie pod uwag\u0119 nie\u015bcis\u0142o\u015bci, jakie mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107 w t\u0142umaczeniu. Niestety, \u015bledztwo podj\u0119te przeze mnie sko\u0144czy\u0142o si\u0119 bardzo szybko, bo nie uda\u0142o mi si\u0119 dotrze\u0107 do ksi\u0105\u017cki Mascalla, na kt\u00f3r\u0105 powo\u0142uje si\u0119 o. Kr\u0105piec. Trudno wi\u0119c u \u017ar\u00f3d\u0142a zweryfikowa\u0107, do kt\u00f3rego fragmentu z Wittgensteina odnosi si\u0119 Mascall. Wygl\u0105da mi jednak na to, \u017ce cytowane s\u0142owa nie pochodz\u0105 z Wittgensteina, lecz s\u0105 interpretacj\u0105 Mascalla jednej z my\u015bli z „Traktatu…”, poniewa\u017c w roku publikacji „Traktatu…” (1921) o egzystencjalistach nikt jeszcze nie s\u0142ysza\u0142.<\/p>\n Pomijaj\u0105c te kwestie, my\u015bl\u0119, \u017ce tok rozumowania z tego cytatu doskonale odnosi si\u0119 do podstaw filozofii o. Kr\u0105pca. Zw\u0142aszcza, \u017ce do ko\u0144ca swoich dni o. Kr\u0105piec podkre\u015bla\u0142 warto\u015b\u0107 i cel metafizyki, a co za tym idzie tak\u017ce filozofii: poszukiwanie odpowiedzi na pytanie „dlaczego?”. Na to pytanie odpowiedzi mo\u017ce poszukiwa\u0107 tylko filozofia, skoro nauka ? zgodnie z pozytywistycznym jej rozumieniem – zamyka si\u0119 jedynie w pytaniu: „jak?”. Takie za\u015b zadanie filozofii ka\u017ce poszukiwa\u0107 sensu \u015bwiata poza \u015bwiatem. St\u0105d te\u017c wyb\u00f3r: immanencja i irracjonalno\u015b\u0107 oraz bezsens z jednej strony; albo transcendentne \u017ar\u00f3d\u0142a racjonalnego sensu z drugiej strony. My\u015bl\u0119 t\u0119 mo\u017cna znale\u017a\u0107 r\u00f3wnie\u017c u Wittgensteina:<\/p>\n „6.41. Sens \u015bwiata musi le\u017ce\u0107 poza nim. W \u015bwiecie wszystko jest tak, jak jest, i dzieje si\u0119, jak si\u0119 dzieje; nie ma w nim \u017cadnej warto\u015bci – a gdyby by\u0142a, to nie mia\u0142aby warto\u015bci. Je\u017celi jest jaka\u015b warto\u015b\u0107, kt\u00f3ra ma warto\u015b\u0107, to musi le\u017ce\u0107 poza wszystkim, co si\u0119 dzieje i zachodzi. Albowiem wszystko, co dzieje si\u0119 i zachodzi, jest przypadkowe. Co za\u015b czyni je nie-przypadkowym, nie mo\u017ce by\u0107 w \u015bwiecie, bo wtedy by\u0142oby znowu przypadkowe. Musi le\u017ce\u0107 poza \u015bwiatem”. (L. Wittgenstein, „Traktat logiczno-filozoficzny”).<\/p><\/blockquote>\n S\u0105dz\u0119 w\u0142a\u015bnie, \u017ce w odniesieniu do tej my\u015bli Mascall buduje swoj\u0105 interpretacj\u0119, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej o. Kr\u0105piec przypisa\u0142 b\u0142\u0119dnie Wittgensteinowi.<\/p>\n Zdaniem o. Kr\u0105pca wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie dominuje tendencja do odcinania si\u0119 od pytania „dlaczego?” i skupianie si\u0119 na pytaniu „jak?”. Postawa taka ma prowadzi\u0107 do likwidacji metafizyki, jako niepotrzebnej. Skutek jej jest jednak inny. Zamiast \u015bwiadomego i racjonalnego budowania metafizyki, rozumianej jako ostateczne wyja\u015bnienie wszystkiego, cz\u0142owiek swoj\u0105 potrzeb\u0119 rozumienia \u015bwiata wype\u0142nia przez r\u00f3\u017cnego rodzaju protezy, „miazmaty”, jak to nazywa o. Kr\u0105piec<\/a>, czyli racje logiczne, spo\u0142eczne, kulturowe, psychologiczne, ekonomiczne itp. Podej\u015bcie takie oddala od zrozumienia \u015bwiata, zamiast do niego przybli\u017cy\u0107. W filozofii o. Kr\u0105pca wyb\u00f3r mi\u0119dzy alternatywami jest do\u015b\u0107 prosty: albo szukanie sensu w \u015bwiecie, co jednak nigdy si\u0119 nie spe\u0142ni, albo poszukiwanie tego sensu w transcendentnej podstawie to\u017csamej z Bogiem.<\/p>\n