{"id":1650,"date":"2012-05-27T19:32:30","date_gmt":"2012-05-27T17:32:30","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=1650"},"modified":"2013-02-12T10:52:16","modified_gmt":"2013-02-12T09:52:16","slug":"fakty-opinie-interpretacje-poglady","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2012\/05\/27\/fakty-opinie-interpretacje-poglady\/","title":{"rendered":"Fakty, opinie, interpretacje, pogl\u0105dy"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\n„Opinia w sprawie poj\u0119cia wiadomo\u015bci” napisana przez Tadeusza Kotarbi\u0144skiego, Mari\u0119 Ossowsk\u0105 i Leszka Ko\u0142akowskiego jest od czasu do czasu przypominana, na og\u00f3\u0142 przy okazji kolejnych rocznic marca ’68. Pomi\u0144my otoczk\u0119 historyczn\u0105 i przyjrzyjmy si\u0119 tre\u015bci, poniewa\u017c odr\u00f3\u017cnienie fakt\u00f3w od opinii i interpretacji pozwala uporz\u0105dkowa\u0107 dyskusje wok\u00f3\u0142 trudnych temat\u00f3w, takich jak na przyk\u0142ad pytanie, czy klimat si\u0119 ociepla?<\/p>\n

<\/p>\n

Sama „Opinia…” mo\u017ce by\u0107 odnaleziona w zasobach archiwalnych Internetu<\/a>. Postaram si\u0119 stre\u015bci\u0107 kr\u00f3tko jej tre\u015b\u0107.
\nWiadomo\u015bci\u0105 jest zdanie, kt\u00f3re opisuje jakie\u015b fakty. Zdanie takie, poniewa\u017c odnosi si\u0119 do fakt\u00f3w, jest prawdziwe lub fa\u0142szywe. Niekiedy mo\u017cna te\u017c mu przypisa\u0107 status zdania niepewnego. Tutaj na marginesie zauwa\u017c\u0119 jedn\u0105 nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107, z kt\u00f3r\u0105 si\u0119 spotykam. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce zdania, kt\u00f3re nie odnosz\u0105 si\u0119 do fakt\u00f3w, z punktu widzenia logiki nie s\u0105 zdaniami. Jest to uproszczenie. S\u0105 to oczywi\u015bcie zdania, ale nie s\u0105 one przedmiotem logiki formalnej z racji tego, \u017ce nie spe\u0142niaj\u0105 zasady dwuwarto\u015bciowo\u015bci – nie s\u0105 ani prawdziwe, ani fa\u0142szywe. Z tego powodu jednak nie s\u0105 one pozbawione sensu czy warto\u015bci.<\/p>\n

Opinie czy oceny w przeciwie\u0144stwie do wiadomo\u015bci nigdy nie mog\u0105 by\u0107 w pe\u0142ni uzasadnione. Poprzez oceny wyra\u017ca si\u0119 pochwa\u0142\u0119 lub nagan\u0119 w stosunku do czego\u015b. I to jest w zasadzie ich sedno. Oceny czy opinie budowane s\u0105 w oparciu o fakty, mimo to nie s\u0105 ani prawdziwe, ani fa\u0142szywe, poniewa\u017c wyra\u017caj\u0105 stosunek tego, kto je wydaje, do fakt\u00f3w.<\/p>\n

Interpretacje sytuuj\u0105 si\u0119 pomi\u0119dzy ocenami a wiadomo\u015bciami (faktami). W interpretacjach chodzi o to, by pewnym faktom nada\u0107 sp\u00f3jno\u015b\u0107, by zorganizowa\u0107 je w pewn\u0105 sensown\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Z jednej strony, interpretacje podobnie jak opinie nie s\u0105 ostatecznie rozstrzygalne za pomoc\u0105 argument\u00f3w odnosz\u0105cych si\u0119 do fakt\u00f3w. Z drugiej strony, s\u0105 one przez takie zdania wzmacniane lub os\u0142abiane. Interpretacje r\u00f3\u017cnych zjawisk uzale\u017cnione s\u0105 od przyj\u0119tej aparatury poj\u0119ciowej, definicji podstawowych poj\u0119\u0107 i mn\u00f3stwa innych czynnik\u00f3w. Wyr\u00f3\u017cnia je to, \u017ce mo\u017cna nad nimi dyskutowa\u0107, krytykowa\u0107, argumentowa\u0107 na ich rzecz lub przeciw. W szczeg\u00f3lno\u015bci mo\u017cna je zdyskwalifikowa\u0107, gdy uda si\u0119 wykaza\u0107, \u017ce kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 w nich pewne wiadomo\u015bci, kt\u00f3re jako takie s\u0105 fa\u0142szywe.<\/p>\n

Okre\u015blenia „pogl\u0105d” autorzy „Opinii…” u\u017cywaj\u0105 dla oznaczenia wypowiedzi, kt\u00f3re maj\u0105 charakter pewnych prognoz. Prognozy mog\u0105 by\u0107 prawdziwe lub fa\u0142szywe, ale jako zdaniom odnosz\u0105cym si\u0119 do przysz\u0142o\u015bci aktualnie trudno nada\u0107 warto\u015b\u0107 logiczn\u0105. Dopiero przysz\u0142e wydarzenia je potwierdzaj\u0105 lub obalaj\u0105. Prognozy s\u0105 prawdopodobne.<\/p>\n

Interpretacje odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w naukach spo\u0142ecznych czy humanistycznych. Ale nie tylko w nich. S\u0105 one w og\u00f3le wa\u017cne, kiedy rozmawiamy o r\u00f3\u017cnych problemach. Je\u015bli przedmiotem dyskusji jest pytanie o to, czy klimat si\u0119 ociepla, to pr\u00f3buj\u0105c odpowiedzie\u0107, czy tak jest, nale\u017cy najpierw zda\u0107 sobie spraw\u0119 z tego, czy jest to fakt, opinia, interpretacja, czy pogl\u0105d.<\/p>\n

Uproszcz\u0119 troch\u0119, by uzyska\u0107 przejrzysty obraz. Zdania opisuj\u0105ce zmiany temperatur w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Ziemi i w kolejnych latach odnosz\u0105 si\u0119 do fakt\u00f3w. Interpretacj\u0105 jest odpowied\u017a na pytanie, dlaczego tak si\u0119 dzieje. W szczeg\u00f3lno\u015bci interpretacj\u0105 jest teza o ocieplaniu si\u0119 klimatu. Opini\u0105 b\u0119dzie ocena, zar\u00f3wno tej interpretacji, jaki fakt\u00f3w: czy to dobrze, czy \u017ale. Pogl\u0105dem b\u0119dzie prognoza do czego to mo\u017ce doprowadzi\u0107 i jakie dzia\u0142ania nale\u017cy podj\u0105\u0107, by unikn\u0105\u0107 niepo\u017c\u0105danego stanu rzeczy.<\/p>\n

Zwracam uwag\u0119, \u017ce nie wypowiadam si\u0119 teraz w kwestii czy klimat si\u0119 ociepla czy nie. Je\u015bli zgodzimy si\u0119, \u017ce jest to pewne interpretacja, to nast\u0119pnym zagadnieniem jest to, czy jest ona dobrze uzasadniona? Poniewa\u017c jest to interpretacja, teza ta nie jest definitywnie rozstrzygalna, st\u0105d te\u017c nieustanne dyskusje wok\u00f3\u0142 niej i zagadnie\u0144 z ni\u0105 zwi\u0105zanych.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n

Fot. Jakub Pacewicz<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„Opinia w sprawie poj\u0119cia wiadomo\u015bci” napisana przez Tadeusza Kotarbi\u0144skiego, Mari\u0119 Ossowsk\u0105 i Leszka Ko\u0142akowskiego jest od czasu do czasu przypominana, na og\u00f3\u0142 przy okazji kolejnych rocznic marca ’68. Pomi\u0144my otoczk\u0119 historyczn\u0105 i przyjrzyjmy si\u0119 tre\u015bci, poniewa\u017c odr\u00f3\u017cnienie fakt\u00f3w od opinii i interpretacji pozwala uporz\u0105dkowa\u0107 dyskusje wok\u00f3\u0142 trudnych temat\u00f3w, takich jak na przyk\u0142ad pytanie, czy klimat […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,52,43,6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1650"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1650"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1650\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2227,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1650\/revisions\/2227"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}