{"id":171,"date":"2008-06-03T12:50:14","date_gmt":"2008-06-03T10:50:14","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=171"},"modified":"2013-02-14T09:29:30","modified_gmt":"2013-02-14T08:29:30","slug":"podstawowe-zalozenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2008\/06\/03\/podstawowe-zalozenie\/","title":{"rendered":"Podstawowe za\u0142o\u017cenie"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/06\/kwiaty1.jpg\" title=\"kwiaty1.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/06\/kwiaty1.jpg\" alt=\"kwiaty1.jpg\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"left\"><strong>Za\u0142o\u017cenia filozoficzne s\u0105 istotnym sk\u0142adnikiem nauki i dlatego filozofii usun\u0105\u0107 si\u0119 nie da.<\/strong><\/p>\n<p>Mam bardzo cz\u0119sto wra\u017cenie, \u017ce naukowcy spogl\u0105daj\u0105 z lekk\u0105 pogard\u0105 na zagadnienia filozoficzne. W najlepszym razie traktuj\u0119 je jako zabaw\u0119, w najgorszym za\u015b razie najch\u0119tniej by je wszystkie usun\u0119li jako bezsensowne. Tymczasem filozofowie zajmuj\u0105cy si\u0119 nauk\u0105 wskazuj\u0105, \u017ce za\u0142o\u017cenia filozoficzne s\u0105 istotnym sk\u0142adnikiem nauki. Filozofii z nauki nie da si\u0119 usun\u0105\u0107 chocia\u017cby dlatego, \u017ce <a href=\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=115\">u podstaw nauki le\u017c\u0105 i musz\u0105 le\u017ce\u0107<\/a>  pewne za\u0142o\u017cenia filozoficzne. Nauka nie bierze si\u0119 z niczego &#8211; jej pocz\u0105tek tkwi w filozofii. Bardzo dobrze wida\u0107 to, kiedy wskaza\u0107 na podstawowe za\u0142o\u017cenie, kt\u00f3re le\u017cy u podstaw dzia\u0142alno\u015bci naukowej.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Jest to za\u0142o\u017cenie o zasadniczej jednorodno\u015bci \u015bwiata. Mam na my\u015bli pogl\u0105d, \u017ce obiekty podobne pod jakim\u015b wzgl\u0119dem powinny zachowywa\u0107 si\u0119 tak samo. Jest to za\u0142o\u017cenie filozoficzne, bo weryfikowane jest po\u015brednio &#8211; jak d\u0142ugo jest ono owocne, tak d\u0142ugo jest przyjmowane. Weryfikacja ta nast\u0119puje wi\u0119c na podstawie rezultat\u00f3w tego za\u0142o\u017cenia &#8211; nie jest ono wi\u0119c wnioskiem z bada\u0144, lecz te badania poprzedza. Ale nawet je\u015bli zachowanie badanych obiekt\u00f3w nie jest takie samo, to r\u00f3wnie\u017c nie narusza tej tezy. W takich wypadkach poszukuje si\u0119 raczej r\u00f3\u017cnic w warunkach, jakim te obiekty podlegaj\u0105, albo te\u017c bada si\u0119, czy rzeczywi\u015bcie obiekty s\u0105 do siebie podobne pod istotnym wzgl\u0119dem.<\/p>\n<p>\u015aci\u015ble rzecz bior\u0105c za\u0142o\u017cenie to nale\u017cy do ontologii, wzgl\u0119dnie metafizyki. Nie ma sensu przedstawia\u0107 tutaj powik\u0142anej historii obu poj\u0119\u0107 i zmieniaj\u0105cych si\u0119 znacze\u0144, jakie im przypisywano. Z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w s\u0142owo &#8222;metafizyka&#8221; bywa traktowane pejoratywnie, dlatego bywa zast\u0119powane nazw\u0105 &#8222;ontologia&#8221;. Jednak oba s\u0142owa w og\u00f3lnym sensie w zasadzie odnosz\u0105 si\u0119 do tego samego zagadnienia, to znaczy maj\u0105 one oznacza\u0107 rozwa\u017cania, kt\u00f3rych przedmiotem jest najog\u00f3lniejsza struktura \u015bwiata. Zasada jednorodno\u015bci m\u00f3wi wi\u0119c, \u017ce \u015bwiat, lub jakie\u015b wydzielone jego obszary, kt\u00f3re s\u0105 przedmiotem bada\u0144 okre\u015blonych nauk, w jakim\u015b sensie jest taki sam.<\/p>\n<p>Dla fizyka to podobie\u0144stwo wygl\u0105da oczywi\u015bcie inaczej ni\u017c dla biologa, ale oczywi\u015bcie ka\u017cda z tych nauk zak\u0142ada, \u017ce to, co jest sprawdzone i uznawane dla jakiej\u015b cz\u0119\u015bci badanych obiekt\u00f3w, mo\u017cna prze\u0142o\u017cy\u0107 na ca\u0142\u0105 reszt\u0119. Z tego te\u017c powodu na podstawie sko\u0144czonej ilo\u015bci badanych obiekt\u00f3w, uznaje si\u0119, \u017ce prawa w ten spos\u00f3b znalezione b\u0119d\u0105 obowi\u0105zywa\u0107 zawsze i wsz\u0119dzie. Nawet je\u015bli nie mo\u017cna obj\u0105\u0107 twierdzeniem wszystkich obiekt\u00f3w danego rodzaju, wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 jak\u0105\u015b klas\u0119 obiekt\u00f3w, w obr\u0119bie kt\u00f3rych prawo b\u0119dzie mie\u0107 zastosowanie, poniewa\u017c obiekty te s\u0105 takie same pod istotnym wzgl\u0119dem. Nad wszystkim wi\u0119c kr\u00f3luje zasada jednorodno\u015bci, cho\u0107 bywa ona niekiedy mocno ograniczana.<\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie nie jest to jedyne za\u0142o\u017cenie filozoficzne, jakie w nauce mo\u017cna znale\u017a\u0107. Ale chyba jest to jedyna zasada, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna odkry\u0107 w ka\u017cdej nauce. Pozosta\u0142e za\u0142o\u017cenia bywaj\u0105 ju\u017c ograniczone do poszczeg\u00f3lnych nauk, a nawet paradygmat\u00f3w w ich obr\u0119bie. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna zmienia\u0107 perspektywy filozoficzne w ramach nauk, chocia\u017c samej filozofii z nauki usun\u0105\u0107 si\u0119 nie da. Z perspektywy filozofii jest to sytuacja do\u015b\u0107 szcz\u0119\u015bliwa.<\/p>\n<p><em><strong>Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>Foto: GP<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Za\u0142o\u017cenia filozoficzne s\u0105 istotnym sk\u0142adnikiem nauki i dlatego filozofii usun\u0105\u0107 si\u0119 nie da. Mam bardzo cz\u0119sto wra\u017cenie, \u017ce naukowcy spogl\u0105daj\u0105 z lekk\u0105 pogard\u0105 na zagadnienia filozoficzne. W najlepszym razie traktuj\u0119 je jako zabaw\u0119, w najgorszym za\u015b razie najch\u0119tniej by je wszystkie usun\u0119li jako bezsensowne. Tymczasem filozofowie zajmuj\u0105cy si\u0119 nauk\u0105 wskazuj\u0105, \u017ce za\u0142o\u017cenia filozoficzne s\u0105 istotnym [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,9,6,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/171"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=171"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/171\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2333,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/171\/revisions\/2333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=171"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=171"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}