![\"jango_450.jpg\"](\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/jango_450.jpg\" "\\"jango_450.jpg\\"")
<\/p>\n<\/p>\n
Czy atom istnieje? Czy energia istnieje? Czy istnieje „ja”? <\/span><\/p>\n 25 czerwca b\u0119dziemy obchodzi\u0107 setn\u0105 rocznic\u0119 urodzin Willarda Van Orman Quine’a<\/a> wybitnego ameryka\u0144skiego logika i filozofa, bez kt\u00f3rego wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie trudno sobie wyobrazi\u0107 obie te dziedziny wiedzy. Nie b\u0119d\u0119 oczywi\u015bcie streszcza\u0142 jego \u017cycia. Najbardziej chyba znane dwa jego teksty to „Dwa dogmaty empiryzmu” i „O tym, co istnieje”. O tym drugim tek\u015bcie zreszt\u0105 ju\u017c pisa\u0142em<\/a>, a dzi\u015b chc\u0119 wskaza\u0107 na jedn\u0105 konsekwencj\u0119, kt\u00f3ra wynika z tych docieka\u0144 Quine’a.<\/p>\n We\u017amy to ostatnie pytanie. Ontologia Quine’a nadbudowana jest w pewnym sensie nad teori\u0105 poznania, to znaczy zak\u0142ada, \u017ce istnienie rzeczy jest wnioskiem wyci\u0105ganym przez nas na podstawie obserwacji. Tylko o tym, co w jakikolwiek spos\u00f3b zaobserwowano, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce istnieje. Natomiast brak takiej obserwacji uniemo\u017cliwia wyci\u0105gni\u0119cie takie wniosku. Czy wobec tego ewolucja jest przez nas obserwowana? I tak, i nie.<\/p>\n Ewolucja nie istnieje tak, jak rzeczy. Nie ma \u017cadnych w\u0142asno\u015bci obserwowalnych: masy, wielko\u015bci, kszta\u0142tu itp. Mo\u017cna by wi\u0119c postawi\u0107 wniosek, \u017ce poj\u0119cie to nic nie oznacza. Tak jak poj\u0119cie „pegaza”.<\/p>\n By\u0142by to jednak z\u0142y wniosek, bo poj\u0119cie to co\u015b jednak oznacza. Oznacza ono zmiany, jakie obserwujemy w kolejnych pokoleniach poszczeg\u00f3lnych organizm\u00f3w. Jest to wi\u0119c nazwa, kt\u00f3ra wskazuje na te zmiany, i na to, \u017ce nie zachodz\u0105 one w spos\u00f3b chaotyczny, lecz s\u0105 skutkiem oddzia\u0142ywania jakiego\u015b mechanizmu. Zmiany te oraz ich mechanizm oznaczone s\u0105 w\u0142a\u015bnie tym poj\u0119ciem. Odnosi si\u0119 wi\u0119c ono do procesu. Pytanie, jakie w zwi\u0105zku z tym si\u0119 pojawia: czy procesy istniej\u0105? Jaki jest ich status ontologiczny? I czy na gruncie ontologii Quine’a mo\u017cna przyj\u0105\u0107 ich istnienie?<\/p>\n Wygl\u0105da mi na to, \u017ce na pytania te mo\u017cna odpowiedzie\u0107 twierdz\u0105co, o ile tylko przyjmiemy rozr\u00f3\u017cnienie dw\u00f3ch poziom\u00f3w rozwa\u017ca\u0144 w nauce. Poziom pierwszego rz\u0119du mia\u0142by odnosi\u0107 si\u0119 do tego, co obserwowalne bezpo\u015brednio. Poziom drugiego rz\u0119du obejmuje konstrukcje teoretyczne nadbudowane nad poziomem pierwszego rz\u0119du. Quine przyznawa\u0142, \u017ce poj\u0119cie istnienia ma w\u0142a\u015bnie taki charakter, poniewa\u017c dopiero obserwacja rzeczy i jej w\u0142asno\u015bci pozwala na wniosek, \u017ce ona w og\u00f3le istnieje. Podobnie mo\u017cna potraktowa\u0107 ewolucj\u0119. Obserwacja, nawet po\u015brednia, zmian w kolejnych pokoleniach organizm\u00f3w, pozwala na wniosek, \u017ce organizmy ewoluuj\u0105. Mo\u017cna wi\u0119c si\u0119 zastanawia\u0107, czy w nast\u0119pnym kroku, niejako na nast\u0119pnym poziomie rozwa\u017ca\u0144, nie posun\u0105\u0107 si\u0119 dalej i stwierdzi\u0107, \u017ce ewolucja istnieje? My\u015bl\u0119, \u017ce to by\u0142oby jednak za du\u017co. Nie ma potrzeby mno\u017cy\u0107 byt\u00f3w ponad miar\u0119.<\/p>\n Grzegorz Pacewicz<\/span><\/p>\n Fot. spud murphy, Flickr (CC SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czy atom istnieje? Czy energia istnieje? Czy istnieje „ja”? 25 czerwca b\u0119dziemy obchodzi\u0107 setn\u0105 rocznic\u0119 urodzin Willarda Van Orman Quine’a wybitnego ameryka\u0144skiego logika i filozofa, bez kt\u00f3rego wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie trudno sobie wyobrazi\u0107 obie te dziedziny wiedzy. Nie b\u0119d\u0119 oczywi\u015bcie streszcza\u0142 jego \u017cycia. Najbardziej chyba znane dwa jego teksty to „Dwa dogmaty empiryzmu” i „O tym, co […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,9,1,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/181"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=181"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/181\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2331,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/181\/revisions\/2331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nW interpretacji Quine’a pytanie o to, czym jest istnienie, nieuchronnie przechodzi w pytanie o to, co istnieje? Rzecz dotyczy podstaw ontologicznych tego, co bada nauka. Zastan\u00f3wmy si\u0119 bowiem nad tym, jaki jest status ontologiczny poj\u0119\u0107, jakie pojawiaj\u0105 si\u0119 w toku docieka\u0144 naukowych. Quine oddziela znaczenie i oznaczanie. Co znacz\u0105 poj\u0119cia naukowe, jest w miar\u0119 \u0142atwe do ustalenia, bo jest to kwestia definicji i zgody na nie ze strony \u015brodowiska naukowego. Ale co te poj\u0119cia oznaczaj\u0105, to zupe\u0142nie inna kwestia. Czy atom istnieje? Czy energia istnieje? Czy istnieje „ja”? Czy spo\u0142ecze\u0144stwo istnieje? Czy istnieje si\u0142a? Czy ewolucja istnieje? I tak dalej.<\/p>\n