„To historyczny dzie\u0144 w walce o prawa zwierz\u0105t i ochron\u0119 naszych ewolucyjnych towarzyszy, kt\u00f3ry bez w\u0105tpienia przejdzie do historii. Cho\u0107 nie ma informacji o tym, by ma\u0142py by\u0142y wykorzystywanie w eksperymentach w Hiszpanii, to obecnie nie ma prawa zapobiegaj\u0105cego, by to si\u0119 sta\u0142o.”<\/p><\/blockquote>\n
Chcia\u0142bym si\u0119 zatrzyma\u0107 nad tymi s\u0142owami, poniewa\u017c jest w nich wszystko to, co jest niebezpieczne w ca\u0142ej tej sytuacji.<\/p>\n
Po pierwsze, media jednoznacznie odebra\u0142y projekt rezolucji, jako pr\u00f3b\u0119 nadania tzw. wielkim ma\u0142pom statusu ludzi – w ko\u0144cu prawo do \u017cycia i wolno\u015bci to podstawowe prawa do tej pory odnoszone tylko do ludzi. To za\u015b pokazuje, \u017ce dzi\u0119ki decyzji cia\u0142a przedstawicielskiego mo\u017cna manipulowa\u0107 definicjami (bo w tym wypadku ma\u0142py chce si\u0119 traktowa\u0107 jak ludzi) tylko po to, by osi\u0105gn\u0105\u0107 jakie\u015b utylitarne cele.<\/p>\n
Po drugie, cel dzia\u0142a\u0144 parlamentu jest owszem, szlachetny, ale metoda co najmniej dziwna. Zw\u0142aszcza, \u017ce GAP nie dysponuje informacjami by ma\u0142py w Hiszpanii by\u0142y wykorzystywane w eksperymentach. Dlaczego wi\u0119c chce si\u0119 chroni\u0107 ma\u0142py przed czym\u015b, co nie ma miejsca? Czy w takiej sytuacji nie wystarczy zwyk\u0142y zakaz eksperyment\u00f3w i tego wszystkiego, czego chc\u0105 dzia\u0142acze GAP, a po radykalniejsze i mocniejsze \u015brodki si\u0119gn\u0105\u0107 wtedy, gdy te wcze\u015bniej zastosowane oka\u017c\u0105 si\u0119 niewystarczaj\u0105ce?<\/p>\n
Po trzecie, s\u0142owa Pedro Pozasa po\u015brednio pokazuj\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 wszelkich definicji i pr\u00f3b okre\u015blenia, kim jest cz\u0142owiek. Dlaczego? Bo ka\u017cd\u0105 definicj\u0119 mo\u017cna sprowadzi\u0107 konsekwentnie do absurdu i doj\u015b\u0107 do konkluzji, kt\u00f3rych chcieliby\u015bmy unikn\u0105\u0107. Tak te\u017c jest w tym wypadku. Mo\u017cna bowiem zapyta\u0107, dlaczego prawo do \u017cycia i wolno\u015bci oraz zakaz tortur ma by\u0107 przynale\u017cny obok ludzi tylko ma\u0142pom? Dlaczego nie na przyk\u0142ad \u015bwiniom, kt\u00f3re cierpi\u0105 bez por\u00f3wnania wi\u0119cej w ubojniach ni\u017c niepoddawane \u017cadnym eksperymentom wielkie ma\u0142py w Hiszpanii? Dlaczego nie bykom? Albo ro\u015blinom? Dlaczego nie?<\/p>\n
No w\u0142a\u015bnie. Zwolennicy nadania tych praw tylko tzw. wielkim ma\u0142pom musz\u0105 mi\u0119dzy wierszami przyzna\u0107, \u017ce jest co\u015b, co odr\u00f3\u017cnia wielkie ma\u0142py i ludzi od reszty \u015bwiata istot \u017cywych nieobj\u0119tych prawem do \u017cycia i wolno\u015bci. Takie kryterium podaje Pedro Pazas, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce „s\u0105 to nasi ewolucyjni towarzysze”. Ale jest ono bardzo niejasne, bo naszymi ewolucyjnymi towarzyszami, s\u0105 wszystkie \u017cywe istoty na Ziemi. Pytanie wi\u0119c o to, dlaczego tylko cz\u0142owiek i wielkie ma\u0142py ma mie\u0107 prawa, a reszta z tych istot nie, pozostaje nierozstrzygni\u0119te. I pewnie takie pozostanie, bo mo\u017ce jest tak, \u017ce walka o prawa tzw. wielkich ma\u0142p to tylko pierwszy krok w walce o prawa zwierz\u0105t, kt\u00f3rych status ma by\u0107 docelowo zr\u00f3wnany ze statusem ludzi.<\/p>\n
Moim zdaniem ca\u0142a sprawa ma w tle pytanie o to, na czym polega wyj\u0105tkowa warto\u015b\u0107 cz\u0142owieka? Tego pytania dotyczy\u0107 b\u0119dzie moja czwarta uwaga. Ot\u00f3\u017c prawa cz\u0142owieka na to pytanie w og\u00f3le nie odpowiadaj\u0105, poniewa\u017c punktem ich wyj\u015bcia jest w\u0142a\u015bnie stwierdzenie wyj\u0105tkowej warto\u015bci cz\u0142owieka. Cz\u0142owiek jest cz\u0142owiekiem i dlatego ma niepowtarzaln\u0105 warto\u015b\u0107, czego wyrazem s\u0105 jego prawa. Swojej wyj\u0105tkowej pozycji z aksjologicznego punktu widzenia nie zawdzi\u0119cza temu, \u017ce ma rozum, \u015bwiadomo\u015b\u0107, wysoki iloraz inteligencji, m\u00f3zg, zdolno\u015b\u0107 odczuwania b\u00f3lu, i co tylko chcemy. Ka\u017cde tego typu kryterium uprzedmiotawia cz\u0142owieka, chodzi za\u015b o to, \u017ce cz\u0142owiek nie jest rzecz\u0105.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie od jakichkolwiek kryteri\u00f3w oceny cz\u0142owieka nie mo\u017cna uciec, jednak utylitarne podej\u015bcie do cz\u0142owieka w \u017caden spos\u00f3b nie dotyka i nie wyczerpuje sedna jego warto\u015bci. Tymczasem dzia\u0142acze GAP podchodz\u0105 do kwestii praw cz\u0142owieka pragmatycznie, pr\u00f3buj\u0105c je wykorzysta\u0107 do osi\u0105gni\u0119cia w\u0142asnych ideologicznych cel\u00f3w. Traktuj\u0105 cz\u0142owieka i jego prawa jak rzecz, mierz\u0105c jego warto\u015b\u0107 tylko kryteriami u\u017cytkowymi. Jest to niebezpieczne, mimo ca\u0142ej \u015bmieszno\u015bci tej sytuacji.<\/p>\n
Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\nFot. olleolleolle<\/a>, Flickr (CC SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prawa cz\u0142owieka tylko dla ma\u0142p? A \u015bwinie? A paprotka? W czwartek w mediach pojawi\u0142a si\u0119 dziwna informacja, \u017ce ma\u0142pom naczelnym maj\u0105 by\u0107 przyznane w Hiszpanii prawa do tej pory nale\u017cne tylko ludziom: prawo do \u017cycia, prawo do wolno\u015bci oraz zakaz tortur. Odpowiedni\u0105 rezolucj\u0119 w tej sprawie zaaprobowa\u0142a komisja ds. \u015brodowiska naturalnego parlamentu hiszpa\u0144skiego, a wkr\u00f3tce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,8,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/185"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=185"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/185\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2328,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/185\/revisions\/2328"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=185"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=185"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=185"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"ape_450.jpg\"](\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/ape_450.jpg\" "\\"ape_450.jpg\\"")
<\/p>\n