{"id":1865,"date":"2012-12-07T12:27:11","date_gmt":"2012-12-07T11:27:11","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=1865"},"modified":"2014-03-15T17:49:32","modified_gmt":"2014-03-15T16:49:32","slug":"witki-opadaja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2012\/12\/07\/witki-opadaja\/","title":{"rendered":"Witki opadaj\u0105"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/witki.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1866\" title=\"Hartmut Fl\u00f6ckner\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/witki.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"593\" srcset=\"\/naukowy\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/witki.jpg 800w, \/naukowy\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/witki-300x222.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><br \/>\nNa marginesie mojego wpisu o pokrewie\u0144stwie zwierz\u0105t i grzyb\u00f3w oraz odr\u0119bno\u015bci od np. ro\u015blin, ale te\u017c rozmaitych &#8222;glon\u00f3w&#8221; i &#8222;pierwotniak\u00f3w&#8221; przysz\u0142a mi do g\u0142owy refleksja o pewnym przejawie antropo\/zoocentryzmu. Nie robi\u0142em ankiety, ale przypuszczam, \u017ce gdyby spyta\u0107 przeci\u0119tnego cz\u0142owieka, a nawet biologa, o to, jak wygl\u0105da ruch przy pomocy wici, to wi\u0119kszo\u015bci przed oczami stanie p\u0142ywanie przy pomocy wici jako ogonka.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W popkulturze ruch wiciowy najcz\u0119\u015bciej przedstawiony jest przy okazji film\u00f3w z plemnikami zwierz\u0119cymi (w tym ludzkimi). Jeszcze z rzadka jest pokazane machanie rz\u0119skami w nab\u0142onku, np. na filmach o tym, jak jest niszczony przez dym papierosowy (ale to liczy si\u0119 nie bardzo, bo kom\u00f3rki od tego si\u0119 nie przemieszczaj\u0105). Tymczasem taki ruch, gdy wi\u0107 nap\u0119dza kom\u00f3rk\u0119 od ty\u0142u, to w\u0142a\u015bnie cecha wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca nas i naszych grzybowych pobratymc\u00f3w (oraz kilka mniejszych grup jednokom\u00f3rkowych pierwotniak\u00f3w) od ca\u0142ej reszty \u015bwiata \u017cywego.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kogo\u015b pami\u0119taj\u0105cego co\u015b z mykologii mo\u017ce tu jedno zaniepokoi\u0107. Jedn\u0105 z cech konstytutywnych grzyb\u00f3w jest to, \u017ce nie maj\u0105 wici, nawet w postaci gamet czy zarodnik\u00f3w. To jednak dotyczy grzyb\u00f3w zwanych staromodnie (w zasadzie &#8211; przeddarwinowsko) wy\u017cszymi. Istnieje grupa grzyb\u00f3w, kt\u00f3ra wytwarza wici (przynajmniej u gamet i zarodnik\u00f3w, czyli w tym wypadku zoospor). S\u0105 to g\u0142\u00f3wnie wodne grzyby z grupy skoczniak\u00f3w (skoczkowc\u00f3w, biczykowc\u00f3w), u kt\u00f3rych sama nazwa wskazuje ruchliwo\u015b\u0107 i to przy pomocy jakiego\u015b biczyka. One te\u017c w \u0142aci\u0144sko brzmi\u0105cych opisach by\u0142y okre\u015blane jako <em>opisthocontae<\/em> (zbie\u017cno\u015b\u0107 z nazw\u0105 naszej supergrupy, Opisthokonta, nieprzypadkowa), w odr\u00f3\u017cnieniu od innych &#8222;grzyb\u00f3w ni\u017cszych&#8221;. Potem &#8222;grzyby ni\u017csze&#8221; w\u0142\u0105czano do protist\u00f3w, nast\u0119pnie uznano, \u017ce wbrew wszystkiemu, skoczniaki to mo\u017ce jednak &#8222;grzyby wy\u017csze&#8221;, cho\u0107 nietworz\u0105ce w\u0142a\u015bciwej grzybni, ani tym bardziej owocnik\u00f3w. Obecnie za\u015b wi\u0119kszo\u015b\u0107 &#8222;grzyb\u00f3w ni\u017cszych&#8221; rozparcelowano po r\u00f3\u017cnych supergrupach (np. l\u0119gniowce razem z orz\u0119skami i okrzemkami, \u015bluzowce z amebami, akrazje z eugleninami), a skoczniaki zwr\u00f3cono grzybom. Tak wi\u0119c, chocia\u017c borowik czy muchomor, ani nawet dro\u017cd\u017ce nigdy nie maj\u0105 wici, to s\u0105 grzyby wici wytwarzaj\u0105ce. I to w\u0142a\u015bnie wici dzia\u0142aj\u0105ce podobnie do naszych.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tymczasem wi\u0119kszo\u015b\u0107 innych organizm\u00f3w wytwarzaj\u0105cych wici (ro\u015bliny z zielenicami, eugleniny, r\u00f3\u017cnego rodzaju z\u0142otowiciowce, r\u00f3\u017cnowiciowce, brunatnice itd.) ma wici, kt\u00f3re nie odpychaj\u0105 cia\u0142a (kom\u00f3rki), jak ogon ryby, tylko ci\u0105gn\u0105 je, jak r\u0119ce p\u0142ywaka nieu\u017cywaj\u0105cego n\u00f3g. Ponadto s\u0105 te\u017c orz\u0119ski maj\u0105ce rz\u0119ski (czyli w istocie ma\u0142e wici) wok\u00f3\u0142 ca\u0142ego cia\u0142a, bruzdnice maj\u0105 wici u\u0142o\u017cone te\u017c w pozycji okre\u015blanej jako &#8222;r\u00f3wnikowa&#8221;, a s\u0105 wreszcie stworzenia takie, jak opisywana przeze mnie niedawno <em>Mixotricha paradoxa<\/em> (no i s\u0105 bakterie, kt\u00f3re maj\u0105 jeszcze inne rz\u0119ski). S\u0105 ponadto organizmy niewytwarzaj\u0105ce wici ani rz\u0119sek w og\u00f3le &#8211; jak r\u00f3\u017cne ameby, ro\u015bliny okrytonasienne, czy w\u0142a\u015bnie liczne grzyby (tak\u017ce ple\u015bniowe). Nie chce mi si\u0119 liczy\u0107 (zreszt\u0105 nie wiadomo, czy liczy\u0107 gatunki czy osobniki), wi\u0119c nie powiem stanowczo, czy tych innych jest na pewno wi\u0119cej, ale mam wra\u017cenie, \u017ce nasz ty\u0142owiciowy model jest w naturze w mniejszo\u015bci, wbrew temu, co mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 z popkulturowych skojarze\u0144.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Piotr Panek<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fotografia z zasob\u00f3w Bundesarchiv na licencji CC-BY3.0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na marginesie mojego wpisu o pokrewie\u0144stwie zwierz\u0105t i grzyb\u00f3w oraz odr\u0119bno\u015bci od np. ro\u015blin, ale te\u017c rozmaitych &#8222;glon\u00f3w&#8221; i &#8222;pierwotniak\u00f3w&#8221; przysz\u0142a mi do g\u0142owy refleksja o pewnym przejawie antropo\/zoocentryzmu. Nie robi\u0142em ankiety, ale przypuszczam, \u017ce gdyby spyta\u0107 przeci\u0119tnego cz\u0142owieka, a nawet biologa, o to, jak wygl\u0105da ruch przy pomocy wici, to wi\u0119kszo\u015bci przed oczami stanie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,43],"tags":[85],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1865"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1865"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1865\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3570,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1865\/revisions\/3570"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1865"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1865"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1865"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}