{"id":1916,"date":"2012-12-28T09:52:25","date_gmt":"2012-12-28T08:52:25","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=1916"},"modified":"2013-02-11T17:42:17","modified_gmt":"2013-02-11T16:42:17","slug":"wikipedia-citation-index","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2012\/12\/28\/wikipedia-citation-index\/","title":{"rendered":"Wikipedia Citation Index"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Jaki\u015b czas temu JTy postawi\u0142 problem<\/a> wliczania cytowa\u0144 w Wikipedii do og\u00f3lnego indeksu cytowa\u0144 naukowca. Dyskusja potoczy\u0142a si\u0119 w kierunku wliczania nierecenzowanych publikacji popularyzuj\u0105cych (jakimi s\u0105 m.in. has\u0142a Wikipedii) do dorobku naukowego oraz w kierunku to\u017csamo\u015bci i ewentualnego nieobiektywizmu wikipedyst\u00f3w popularyzuj\u0105cych swoje wyniki. Ja chc\u0119 natomiast teraz rozwin\u0105\u0107 w\u0142a\u015bnie problem z pierwszego zdania.<\/p>\n

Na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119, \u017ce cytowanie w Wikipedii mog\u0142oby by\u0107 nie najgorszym parametrem scjentometrycznym. Wady takich wska\u017anik\u00f3w s\u0105 powszechnie w \u015brodowisku naukowym znane i wytykane. Tak czy inaczej, w ko\u0144cu \u00a0jednak jakie\u015b wska\u017aniki cytowa\u0144 si\u0119 wylicza i uwzgl\u0119dnia w ocenie naukowca, pisma lub plac\u00f3wki. Mnie jednak si\u0119 wydaje, \u017ce wska\u017anik cytowa\u0144 w Wikipedii by\u0142by jeszcze gorszym wska\u017anikiem ni\u017c obecnie stosowane.<\/p>\n

Nie wynika to wcale z tego, \u017ce Wikipedia to co\u015b ma\u0142o warto\u015bciowego. Obok artyku\u0142\u00f3w wygl\u0105daj\u0105cych jak s\u0142abe wypracowanie gimnazjalisty, niejeden artyku\u0142 wyr\u00f3\u017cniony (w polskiej Wikipedii s\u0105 dwie takie kategorie – dobry artyku\u0142 i artyku\u0142 na medal) mo\u017ce by\u0107 najlepsz\u0105 dost\u0119pn\u0105 „na rynku” monografi\u0105 danego tematu (wynika to r\u00f3wnie\u017c z tego, \u017ce – mo\u017ce niestety – cz\u0119sto dopieszczane, a w konsekwencji – wyr\u00f3\u017cniane – s\u0105 artyku\u0142y o tematach do\u015b\u0107 niszowych, o kt\u00f3rych monografie mo\u017ce i kto\u015b kiedy\u015b wyda\u0142 w nak\u0142adzie kilkuset sztuk le\u017c\u0105cych w kilku bibliotekach). O tym mo\u017ce jednak innym razem. <\/span>W\u015br\u00f3d wikipedyst\u00f3w s\u0105 te\u017c naukowcy, kt\u00f3rzy wiedz\u0105, jak przegl\u0105da\u0107 Google Scholara i maj\u0105 w swych instytucjach wykupiony dost\u0119p do Scirusa czy innych baz artyku\u0142\u00f3w naukowych.<\/p>\n

Problem wi\u0119c nie w tym. Problem w r\u00f3\u017cnych celach, jakie przy\u015bwiecaj\u0105 cytowaniom w publikacjach naukowych, a jakie w Wikipedii. Naukowiec cytuje co\u015b, aby udowodni\u0107, \u017ce zg\u0142\u0119bi\u0142 temat, a jednocze\u015bnie, \u017ce nie wywa\u017ca otwartych drzwi. Dlatego naukowiec stara si\u0119 z jednej strony zacytowa\u0107 najnowsze publikacje o zbli\u017conym zakresie, by udowodni\u0107, \u017ce \u015bledzi rozw\u00f3j dziedziny i nie powtarza cudzych bada\u0144 oraz wie, gdzie s\u0105 luki, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie jego publikacja wype\u0142ni, a z drugiej strony doj\u015b\u0107 do najbardziej pierwotnej publikacji na dany temat, oczywi\u015bcie w ramach pewnego rozs\u0105dku (do Arystotelesa zwykle si\u0119 nie si\u0119ga, ale nawet do prac z pocz\u0105tku XX w. raczej ju\u017c rzadko). <\/span><\/p>\n

Badania naukowca mog\u0105 dotyczy\u0107 w\u0142a\u015bnie badania publikacji (np. archiw\u00f3w lub starodruk\u00f3w), kt\u00f3rych samo odczytanie i interpretacja wymaga wiedzy naukowej (kto\u015b nieznaj\u0105cy si\u0119 na rzeczy m\u00f3g\u0142by powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na Arystotelesa, twierdz\u0105c, \u017ce polip to taki g\u0142owon\u00f3g, podczas gdy naukowiec wie, \u017ce starogreckie s\u0142owo przek\u0142adane dzi\u015b na polip a wsp\u00f3\u0142czesne znaczenie s\u0142owa polip, to co innego). Tymczasem wikipedysta jest zawsze mniej lub bardziej anonimowy (nawet je\u017celi jego nazwa to imi\u0119 i nazwisko, a w niezale\u017cnym \u017ar\u00f3dle przyznaje si\u0119 do bycia tym w\u0142a\u015bnie wikipedyst\u0105), wi\u0119c wyci\u0105ganie wniosk\u00f3w z takich publikacji by\u0142oby uznane za niedopuszczaln\u0105 „tw\u00f3rczo\u015b\u0107 w\u0142asn\u0105” (original research). <\/span><\/p>\n

Dlatego w Wikipedii lepiej powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na \u017ar\u00f3d\u0142a, kt\u00f3rych interpretacja nie wymaga takiej znajomo\u015bci kontekstu. Tzn. mo\u017cna powo\u0142a\u0107 si\u0119 na \u017ar\u00f3d\u0142o naukowe, kt\u00f3rego zrozumienie wymaga znajomo\u015bci tylko kontekstu naukowego, a nie ca\u0142ego baga\u017cu historycznego. Nawet jednak kiedy wikipedysta nie opisuje rzeczy z archiw\u00f3w, tylko zwyk\u0142ych naukowych publikacji, niekoniecznie musi si\u0119ga\u0107 do najpierwotniejszego \u017ar\u00f3d\u0142a. Wikipedysta nie ma\u00a0udowadnia\u0107, \u017ce jest ekspertem w danej dziedzinie znajomo\u015bci\u0105 podstawowych publikacji rzeczowych. <\/span><\/p>\n

Wikipedysta ma przedstawi\u0107 obecny stan wiedzy. Dlatego te\u017c przedstawiaj\u0105c dane zagadnienie r\u00f3wnie dobrze mo\u017ce powo\u0142a\u0107 si\u0119 na artyku\u0142 przegl\u0105dowy. St\u0105d skoro ju\u017c ma artyku\u0142 przegl\u0105dowy pod r\u0119k\u0105, to po co ma si\u0119ga\u0107 po kilka(na\u015bcie\/dziesi\u0105t) artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3re kto\u015b kompetentny przed nim zebra\u0142 i podsumowa\u0142? Oczywi\u015bcie, mo\u017ce to zrobi\u0107, ale nie musi. Dlatego w jednym ha\u015ble b\u0119dzie te kilkadziesi\u0105t \u017ar\u00f3de\u0142, a w innym mo\u017ce by\u0107 zgo\u0142a jedno, byle kompetentne. Ponadto naukowiec czasem w funduszach ma pozycj\u0119 „kwerenda biblioteczna”, a wikipedysta zawsze polega tylko na w\u0142asnych \u015brodkach (co najwy\u017cej, pracuj\u0105c w systemie jakiej\u015b plac\u00f3wki naukowej, korzysta z jej subskrypcji). <\/span><\/p>\n

Dlatego z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem wikipedysta b\u0119dzie si\u0119 powo\u0142ywa\u0142 nie na \u017ar\u00f3d\u0142o „najlepsze” (cokolwiek to ma znaczy\u0107), a na naj\u0142atwiej dost\u0119pne (byle kompetentne). Tysi\u0105ce artyku\u0142\u00f3w o ro\u015blinach ma za \u017ar\u00f3d\u0142o systematyki baz\u0119 http:\/\/www.mobot.org\/MOBOT\/research\/APweb\/<\/a>, a nie tysi\u0105ce artyku\u0142\u00f3w w pismach typu Taxon czy Journal of Linnean Society – iech naukowcy z \u00a0Angiosperm Phylogeny Group d\u0142ubi\u0105 w publikacjach pierwotnych, wikipedyst\u0119 zaspokoi korzystanie z wynik\u00f3w ich d\u0142ubaniny. <\/span><\/p>\n

Takie \u017ar\u00f3d\u0142o ma jeszcze jedn\u0105 zalet\u0119 – nie trzeba przeszukiwa\u0107 bibliotek na ca\u0142ym \u015bwiecie czy wykupywa\u0107 dost\u0119pu do pism wszystkich wydawnictw. Jedno, dwa klikni\u0119cia i mo\u017cna zweryfikowa\u0107 czy kto\u015b poda\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142o rzetelnie. W publikacjach naukowych jak ognia unika si\u0119 cytowa\u0144 w stylu Nowak 1956 za Kowalski 2004, bo to \u015bwiadczy o tym, \u017ce naukowiec nie poruszy\u0142 nieba i ziemi, \u017ceby dotrze\u0107 do publikacji Nowaka (nawet je\u017celi Nowak opublikowa\u0142 to w pisemku Zeszyty Naukowe Wy\u017cszej Szko\u0142y Pedagogicznej w Koziej W\u00f3lce zlikwidowanym w latach 80. i poza Kowalskim i paroma innymi osobami z otoczenia Nowaka, nie\u017cyj\u0105cego zreszt\u0105 od trzydziestu lat, nikt na oczy tej publikacji nie widzia\u0142). W Wikipedii nie ma nic z\u0142ego w powo\u0142aniu si\u0119 tylko na Kowalskiego. Wikipedia nie ma honorowa\u0107 odkrywc\u00f3w, tylko ma przedstawia\u0107 wiedz\u0119, ktokolwiek za rzetelno\u015b\u0107 tej wiedzy por\u0119czy.<\/span><\/p>\n

Dlatego w\u0142a\u015bnie odkrywcy nie mog\u0105 liczy\u0107 na to, \u017ce w\u0142a\u015bnie oni zostan\u0105 w Wikipedii zacytowani. Zacytowani zostan\u0105 ci, kt\u00f3rzy s\u0105 akurat pod r\u0119k\u0105. Dop\u00f3ki tak b\u0119dzie dzia\u0142a\u0107 mechanizm tworzenia Wikipedii, dop\u00f3ty cytowania w niej b\u0119d\u0105 kiepskim wska\u017anikiem scjentometrycznym.<\/span><\/p>\n

Piotr Panek<\/p>\n

Ilustracja jest kopi\u0105 utworu, do kt\u00f3rego prawa autorskie (nieznanego autora) wygas\u0142y, licencja Creative Commons i Public Domain (old), \u017ar\u00f3d\u0142o: Biblioteka Kr\u00f3lewska w Brukseli (za po\u015brednictwem Wikimedia Commons).<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jaki\u015b czas temu JTy postawi\u0142 problem wliczania cytowa\u0144 w Wikipedii do og\u00f3lnego indeksu cytowa\u0144 naukowca. Dyskusja potoczy\u0142a si\u0119 w kierunku wliczania nierecenzowanych publikacji popularyzuj\u0105cych (jakimi s\u0105 m.in. has\u0142a Wikipedii) do dorobku naukowego oraz w kierunku to\u017csamo\u015bci i ewentualnego nieobiektywizmu wikipedyst\u00f3w popularyzuj\u0105cych swoje wyniki. Ja chc\u0119 natomiast teraz rozwin\u0105\u0107 w\u0142a\u015bnie problem z pierwszego zdania.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,57],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1916"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1916"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1916\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2069,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1916\/revisions\/2069"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1916"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1916"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1916"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}