{"id":1923,"date":"2013-01-05T13:46:16","date_gmt":"2013-01-05T12:46:16","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=1923"},"modified":"2026-03-23T19:49:39","modified_gmt":"2026-03-23T18:49:39","slug":"spojrzenie-w-przyszlosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2013\/01\/05\/spojrzenie-w-przyszlosc\/","title":{"rendered":"Spojrzenie w przysz\u0142o\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Z pocz\u0105tkiem roku spojrz\u0119 w przysz\u0142o\u015b\u0107 i powo\u0142am si\u0119 na artyku\u0142, kt\u00f3ry uka\u017ce si\u0119 dopiero 23 lutego. Jego tre\u015b\u0107 pozna\u0142em jednak nie dzi\u0119ki wr\u00f3\u017cbom czy podr\u00f3\u017com w czasie, a dzi\u0119ki zwyczajowi, jaki ma The Royal Society, kt\u00f3re publikuje swoje Biology Letters<\/em> w Internecie na par\u0119 miesi\u0119cy przed ich oficjalnym wydaniem na papierze. Dzi\u0119ki temu do czasu formalnej publikacji artyku\u0142 zostanie ju\u017c om\u00f3wiony i przedyskutowany. W\u0142a\u015bciwie, to ju\u017c zosta\u0142, a powsta\u0142e na jego tezach memy ju\u017c obieg\u0142y pisma popularnonaukowe i blogosfer\u0119 (do mnie np. trafi\u0142y przez Facebooka).<\/p>\n


\nChodzi o artyku\u0142 Incorporation of cigarette butts into nests reduces nest ectoparasite load in urban birds: new ingredients for an old recipe?<\/a> (Monserrat Su\u00e1rez-Rodr\u00edguez, Isabel L\u00f3pez-Rull, Constantino Mac\u00edas Garcia, doi: 10.1098\/rsbl.2012.0931). Jak ju\u017c wspomnia\u0142em, jego tre\u015b\u0107 ju\u017c nie jest nowo\u015bci\u0105. Sam napisa\u0142em o nim par\u0119 s\u0142\u00f3w na zaprzyja\u017anionym<\/a> <\/a>blogu<\/a> <\/a>ptakolub\u00f3w<\/a>. W skr\u00f3cie – w gniazdach, do kt\u00f3rych budowy ptaki u\u017cywaj\u0105 niedopa\u0142k\u00f3w papieros\u00f3w jest mniej paso\u017cyt\u00f3w.<\/p>\n

Na razie nie wiadomo, na ile \u015bwiadomie ptaki zbieraj\u0105 niedopa\u0142ki. Jak wiadomo, do budowy i wy\u015bcie\u0142ania gniazd wi\u0119kszo\u015b\u0107 ptak\u00f3w u\u017cywa czego popadnie. Opr\u00f3cz tradycyjnych materia\u0142\u00f3w, jak \u017ad\u017ab\u0142a, li\u015bcie, pi\u00f3ra, zwitki kory, w\u0142osie, mchy itp. w u\u017cyciu s\u0105 ga\u0142ganki, szmatki, sznurki, papierki, folijki i wreszcie – niedopa\u0142ki. Wszystko, co da si\u0119 wple\u015b\u0107 i wydaje si\u0119 nie\u017ale izolowa\u0107 termicznie. Czasem ma to skutki fatalne – sam widzia\u0142em piskl\u0119ta jask\u00f3\u0142ek, kt\u00f3rych nogi owini\u0119te nylonowym sznurkiem uleg\u0142y samoamputacji. Tym razem jednak wydaje si\u0119, \u017ce skutki s\u0105 dla ptak\u00f3w pozytywne – u\u017cywanie niedopa\u0142k\u00f3w zmniejsza presj\u0119 paso\u017cyt\u00f3w.<\/p>\n

Samo odkrycie tego zjawiska nie powinno zaskakiwa\u0107. Z jednej strony nikotyna albo w og\u00f3le li\u015bcie tytoniu s\u0105 stosowane w hodowli jako repelent wobec roztoczy czy \u015brodek odrobaczaj\u0105cy. Z drugiej za\u015b, od dobrych paru lat bardzo wiele bada\u0144 po\u015bwi\u0119ca si\u0119 relacjom ptaki-paso\u017cyty. Wr\u0119cz nazwa\u0142bym to mod\u0105 (bez z\u0142ych skojarze\u0144). Szczeg\u00f3lnie du\u017co bada\u0144 dotyczy ekologii ewolucyjnej, rachunku zysk\u00f3w i strat. Wydaje si\u0119, np. \u017ce paso\u017cyty s\u0105 jednym ze stresor\u00f3w, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce ptaki znosz\u0105 nieco mniej jaj, ni\u017c by\u0142oby to mo\u017cliwe fizjologicznie. Op\u0142aca si\u0119 naraz mie\u0107 nieco mniej piskl\u0105t, nawet je\u015bli da\u0142oby si\u0119 wykarmi\u0107 kolejne, je\u015bli dzi\u0119ki temu zachowa si\u0119 si\u0142y na rozr\u00f3d w nast\u0119pnym sezonie. Ostatnio pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c nowe odkrycia, np. takie, \u017ce o ile miejskie gniazda, a ju\u017c szczeg\u00f3lnie nieliczne dziuple s\u0105 zwykle mocno zapaso\u017cycone, o tyle tam, gdzie dziupli jest w br\u00f3d (np. w Puszczy Bia\u0142owieskiej, zw\u0142aszcza tej lepiej chronionej cz\u0119\u015bci), paso\u017cyty s\u0105 mniejszym problemem.<\/p>\n

Te badania w\u0142a\u015bnie przeprowadzono na ptakach miejskich. Na razie nie wiadomo, czy obserwowane ptaki zbiera\u0142y niedopa\u0142ki specjalnie, czy przypadkowo. W\u0119ch ptasi nie uchodzi za spektakularny, ale palonego niedopa\u0142ka nawet wr\u00f3bel powinien odr\u00f3\u017cni\u0107 od innego kawa\u0142ka papieru. W jednych gniazdach by\u0142o kilkadziesi\u0105t niedopa\u0142k\u00f3w, w innych nie by\u0142o ich wcale, co sugeruje pewn\u0105 przypadkowo\u015b\u0107. Mo\u017cna jednak oczekiwa\u0107, \u017ce je\u015bli zyski z wy\u015bcie\u0142ania gniazda niedopa\u0142kami odstraszaj\u0105cymi roztocze przewy\u017csz\u0105 straty wynikaj\u0105ce z toksycznego wp\u0142ywu nikotyny i innych substancji z niedopa\u0142k\u00f3w (r\u00f3\u017cnych substancji smolistych, ale i pozosta\u0142o\u015bci pestycyd\u00f3w) na piskl\u0119ta i rodzic\u00f3w, presja ewolucyjna b\u0119dzie promowa\u0107 aktywne u\u017cywanie niedopa\u0142k\u00f3w. Raczej trudno oczekiwa\u0107 transferu „kulturowego” jak w s\u0142ynnym przypadku wzajemnej nauki otwierania butelek ze \u015bmietan\u0105, bo zyski w tym przypadku nie s\u0105 tak namacalne go\u0142ym okiem. Ewolucja jednak w\u0142a\u015bnie dzia\u0142a patrz\u0105c w przysz\u0142o\u015b\u0107. Przodkowie wr\u00f3bli, kt\u00f3rzy zacz\u0119li wy\u015bcie\u0142a\u0107 gniazda skrawkami celulozy nie mogli przewidzie\u0107, \u017ce kiedy\u015b pojawi\u0105 si\u0119 takie skrawki nas\u0105czone akarycydem. Jednak pojawi\u0142y si\u0119, zatem ich potomkowie mog\u0105 dzi\u0119ki odziedziczonemu zachowaniu piec dwie pieczenie na jednym ogniu. By\u0107 mo\u017ce populacje parkowe, kt\u00f3re z jednej strony s\u0105 bardziej nara\u017cone na paso\u017cyty, a z drugiej maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 poda\u017c niedopa\u0142k\u00f3w rozjad\u0105 si\u0119 ewolucyjnie z populacjami le\u015bnymi. Tej przysz\u0142o\u015bci jednak na razie zbyt jasno nie wida\u0107, trzeba poczeka\u0107 (mo\u017ce kilkadziesi\u0105t, mo\u017ce kilkaset lat) na odpowiedni numer list\u00f3w biologicznych – wydany nie przez naukowc\u00f3w, lecz przez sam\u0105 natur\u0119.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong>
\nRys. Alicja Leszy\u0144ska<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z pocz\u0105tkiem roku spojrz\u0119 w przysz\u0142o\u015b\u0107 i powo\u0142am si\u0119 na artyku\u0142, kt\u00f3ry uka\u017ce si\u0119 dopiero 23 lutego. Jego tre\u015b\u0107 pozna\u0142em jednak nie dzi\u0119ki wr\u00f3\u017cbom czy podr\u00f3\u017com w czasie, a dzi\u0119ki zwyczajowi, jaki ma The Royal Society, kt\u00f3re publikuje swoje Biology Letters w Internecie na par\u0119 miesi\u0119cy przed ich oficjalnym wydaniem na papierze. Dzi\u0119ki temu do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54,2,62,29],"tags":[179,358,76,363],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1923"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1923"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3499,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1923\/revisions\/3499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}