Francisa Cricka<\/a> „Szalona pogo\u0144”. Niestety, srodze si\u0119 zawiod\u0142em, bo my\u015bla\u0142em, \u017ce b\u0119d\u0119 mia\u0142 co poczyta\u0107, wyleguj\u0105c si\u0119 w le\u017caku. Tymczasem ksi\u0105\u017cka okaza\u0142a si\u0119 ma\u0142o interesuj\u0105ca.<\/p>\nCrick opisuje swoj\u0105 karier\u0119 naukow\u0105 i zupe\u0142nie pomija szczeg\u00f3\u0142y ze swojego \u017cycia osobistego. To akurat jest zrozumia\u0142e, ale pomija te\u017c kwestie moralne, \u015bwiatopogl\u0105dowe, polityczne czy ideologiczne. I prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c tego mi ju\u017c brakowa\u0142o, bo ciekawie jest poczyta\u0107, co tacy znani naukowcy my\u015bl\u0105 na tematy, kt\u00f3re z nauk\u0105 maj\u0105 ma\u0142o wsp\u00f3lnego.<\/p>\n
Poniewa\u017c koncentruje si\u0119 na kwestiach naukowych, bardzo szybko problemy, o kt\u00f3rych pisze, staj\u0105 si\u0119 ma\u0142o zrozumia\u0142e dla takiego laika jak ja. Wprawdzie z biologi\u0105 i chemi\u0105 radzi\u0142em sobie bardzo dobrze, ale moja edukacja w tych kwestiach zatrzyma\u0142a si\u0119 na szkole \u015bredniej. Gdybym wi\u0119c chcia\u0142 \u015bledzi\u0107 dok\u0142adnie krok po kroku problemy, jakie w zwi\u0105zku z odszyfrowaniem struktury DNA sta\u0142y przed naukowcami, musia\u0142bym sobie przynajmniej t\u0119 wiedz\u0119 dok\u0142adnie od\u015bwie\u017cy\u0107. Darowa\u0142em wi\u0119c sobie, bo urlop zobowi\u0105zuje i p\u00f3\u017aniej ju\u017c tylko pobie\u017cnie przeczyta\u0142em reszt\u0119 ksi\u0105\u017cki, staraj\u0105c si\u0119 wy\u0142apa\u0107 jak\u0105\u015b inn\u0105, ciekaw\u0105 uwag\u0119 z ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Uwaga ta dotyczy brzytwy Ockhama. Nazwa ta powsta\u0142a w \u015bredniowieczu na kanwie tzw. sporu o uniwersalia. Pozornie tylko wiadomo, o co chodzi w tym sporze – mia\u0142by nim by\u0107 status nazw og\u00f3lnych, czy istniej\u0105, czy te\u017c nie istniej\u0105, a mo\u017ce po cz\u0119\u015bci tak, po cz\u0119\u015bci nie. Jednak w szczeg\u00f3\u0142owych rozwi\u0105zaniach trudno jest, tak naprawd\u0119, si\u0119 po\u0142apa\u0107. Mniejsza z tym. W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie przeci\u0119ciem tego sporu mia\u0142o by\u0107 rozwi\u0105zanie zaproponowane przez Williama Ockhama, kt\u00f3re sprowadza si\u0119 do my\u015bli, \u017ce najlepsze s\u0105 najprostsze rozwi\u0105zania, przyjmuj\u0105ce minimum za\u0142o\u017ce\u0144, w najprostszy spos\u00f3b t\u0142umacz\u0105ce rzeczywisto\u015b\u0107. St\u0105d te\u017c w sporze o uniwersalia nie nale\u017cy przyjmowa\u0107, \u017ce nazwy og\u00f3lne w jakikolwiek spos\u00f3b istniej\u0105.<\/p>\n
Brzytwa Ockhama w r\u00f3\u017cnych dyskusjach bywa przywo\u0142ywana jako regu\u0142a metodologiczna, nakazuj\u0105ca wybiera\u0107 rozwi\u0105zania prostsze, a pomija\u0107 rozwi\u0105zania bardziej rozbudowane, kt\u00f3re wprowadzaj\u0105 dodatkowe za\u0142o\u017cenia, mechanizmy itp. (Swoj\u0105 drog\u0105 ciekawe by\u0142oby zbadanie jej statusu metodologicznego w naukach). Crick jednak w swojej ksi\u0105\u017cce pisze, \u017ce z brzytw\u0105 Ockhama w biologii nale\u017cy post\u0119powa\u0107 ostro\u017cnie.<\/p>\n
„To, co odnajdujemy w biologii, to mechanizmy – mechanizmy oparte na zwi\u0105zkach chemicznych, nierzadko modyfikowane przez inne, p\u00f3\u017aniejsze mechanizmy, na\u0142o\u017cone na wcze\u015bniejsze. Podczas, gdy \u201abrzytwa Ockhama\u2019 jest przydatnym narz\u0119dziem w naukach fizycznych, jej u\u017cycie w biologii mo\u017ce by\u0107 bardzo niebezpieczne. Bardzo nierozs\u0105dnie jest kierowa\u0107 si\u0119 w badaniach biologicznych prostot\u0105 i elegancj\u0105”. (F. Crick „Szalona pogo\u0144. W poszukiwaniu tajemnicy \u017cycia”, Warszawa 1996, s. 184)<\/p>\n
Ta uwaga jest do\u015b\u0107 ciekawa i ratuje ona ca\u0142\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, bo inaczej mo\u017cna by o niej zapomnie\u0107. \u017bycie nie zosta\u0142o zaprojektowane, lecz powsta\u0142o w drodze ewolucji. W procesie tym mechanizmy wcze\u015bniejsze mog\u0105 by\u0107 modyfikowane przez mechanizmy, kt\u00f3re powsta\u0142y p\u00f3\u017aniej. Dlatego zdaniem Cricka elegancja i prostota nie mog\u0105 by\u0107 \u015bcis\u0142ymi regu\u0142ami w badaniach biologicznych. Poszczeg\u00f3lne procesy w organizmach \u017cywych mog\u0105 cz\u0119sto wydawa\u0107 si\u0119 beznadziejnie skomplikowane, obdarzone nieraz dodatkowymi i zdawa\u0107 by\u0107 si\u0119 mog\u0142o niepotrzebnymi elementami. Ale, antropomorfizuj\u0105c nieco, droga do nich mo\u017ce by\u0107 dla natury czym\u015b najprostszym, poniewa\u017c mo\u017ce ona budowa\u0107 jedynie na tym, co ju\u017c zasta\u0142a.<\/p>\n
Grzegorz Pacewicz<\/span><\/p>\nFot.\u00a0 titanium22, Flickr (CC SA)<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z brzytw\u0105 Ockhama w biologii nale\u017cy post\u0119powa\u0107 ostro\u017cnie. Je\u017celi czas mi pozwala, lubi\u0119 si\u0119gn\u0105\u0107 po r\u00f3\u017cnego rodzaju pozycje autobiograficzne znanych naukowc\u00f3w czy filozof\u00f3w – pami\u0119tniki, wspomnienia, listy, szkice, eseje itp. Jad\u0105c na urlop wzi\u0105\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 Francisa Cricka „Szalona pogo\u0144”. Niestety, srodze si\u0119 zawiod\u0142em, bo my\u015bla\u0142em, \u017ce b\u0119d\u0119 mia\u0142 co poczyta\u0107, wyleguj\u0105c si\u0119 w le\u017caku. Tymczasem […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=197"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2323,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197\/revisions\/2323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"razor.jpg\"](\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/razor.jpg\" "\\"razor.jpg\\"")
<\/p>\n