![\"apokalipsa.jpg\"](\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/apokalipsa.jpg\" "\\"apokalipsa.jpg\\"")
<\/p>\n<\/p>\n
Ameryka upadnie przed rokiem 2050. N\u0119kaj\u0105cy USA kryzys finansowy to zaledwie cz\u0119\u015b\u0107 k\u0142opot\u00f3w jedynego dzisiaj mocarstwa \u015bwiatowego. Powolny rozpad imperium ameryka\u0144skiego przewidzia\u0142 w roku 2002 francuski demograf Emmanuel Todd w ksi\u0105\u017cce zatytu\u0142owanej nomen omen „Schy\u0142ek imperium” („Apr?s l’empire. Essai sur la d\u00e9composition du systeme am\u00e9ricain”, po polsku wyda\u0142o j\u0105 Wydawnictwo Akademickie Dialog w roku 2003). Ko\u0144ca tego procesu spodziewa si\u0119 Todd oko\u0142o roku 2050. Argument\u00f3w na poparcie tezy o upadku USA ma Todd wiele. Pierwsza z nich to rekordowy negatywny bilans handlowy z ca\u0142ym \u015bwiatem zewn\u0119trznym. W ci\u0105gu ostatnich 10 lat przed wydaniem ksi\u0105\u017cki „wzr\u00f3s\u0142 on ze 100 do 450 miliard\u00f3w dolar\u00f3w” (i do dzi\u015b ci\u0105gle ro\u015bnie). USA s\u0105 faktycznie gospodarczo uzale\u017cnione od swych zagranicznych dostawc\u00f3w. Rzecz nie do wiary w prawdziwym imperium. W dodatku katastrofalne wyniki ekonomiczne s\u0105 z premedytacj\u0105 lekcewa\u017cone przez ameryka\u0144sk\u0105 administracj\u0119 z powodu doktryny O’Neilla.<\/p>\n Ekonomiczne pora\u017cki (np. afera Enronu) przedstawiane by\u0142y do niedawna w USA jako epizody bez znaczenia – Todd twierdzi, \u017ce dla zatarcia \u015blad\u00f3w. Po finansowej katastrofie poprzedniego tygodnia trudno wci\u0105\u017c twierdzi\u0107, \u017ce opowiada bajki.<\/p>\n Todd \u015bmia\u0142o mo\u017ce oskar\u017ca\u0107 administracj\u0119 Busha, gdy\u017c cieszy si\u0119 autorytetem zbudowanym na trafnej i wczesnej przepowiedni upadku ZSRR, ju\u017c w roku 1976 i wbrew \u00f3wczesnym kremlinologom twierdz\u0105cym, \u017ce ZSRR b\u0119dzie trwa\u0142 wiecznie. Za podstaw\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0142y mu nie tyle dane ekonomiczne (nie b\u0119d\u0105ce oczywi\u015bcie bez znaczenia), co dane demograficzne. Spadaj\u0105cy systematycznie od czasu rewolucji bolszewickiej poziom p\u0142odno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa radzieckiego by\u0142 dla Todda argumentem wskazuj\u0105cym, \u017ce ZSRR zmierza ku normalno\u015bci, a wi\u0119c \u017ce jego totalitarna struktura rych\u0142o rozpadnie si\u0119 jak gliniany garnek. A dodatkowych argument\u00f3w demograficznych mia\u0142 Todd wi\u0119cej: szczeg\u00f3lnie wysoka \u015bmiertelno\u015b\u0107 niemowl\u0105t i taka\u017c liczba zab\u00f3jstw i samob\u00f3jstw.<\/p>\n Podobne obserwacje sk\u0142aniaj\u0105 autora do uznania, \u017ce USA wkraczaj\u0105 w sw\u0105 ko\u0144cow\u0105 imperialn\u0105 faz\u0119. Koronnym argumentem degrengolady Stan\u00f3w Zjednoczonych ma by\u0107 stale rosn\u0105ca dzietno\u015b\u0107, a r\u00f3wnocze\u015bnie znacznie wy\u017csza ni\u017c u bia\u0142ych \u015bmiertelno\u015b\u0107 niemowl\u0105t u ameryka\u0144skich Murzyn\u00f3w. Podobne tendencje istniej\u0105 w grupach etnicznych hiszpa\u0144skoj\u0119zycznych obywateli USA i Indian. To wed\u0142ug Todda r\u00f3wnie\u017c dow\u00f3d na kl\u0119sk\u0119 polityki walki z rasizmem w USA.<\/p>\n Co ciekawe, tego samego typu argumenty demograficzne pozwalaj\u0105 Toddowi na stwierdzenie, \u017ce wzburzony \u015bwiat muzu\u0142ma\u0144ski zbli\u017ca si\u0119 wbrew pozorom do stabilizacji. Spadek dzietno\u015bci w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w muzu\u0142ma\u0144skich \u015bwiadczy o ich dochodzeniu do „nowoczesno\u015bci”. Ze schematu tego wy\u0142amuj\u0105 si\u0119 Pakistan i Arabia Saudyjska. Tam w\u0142a\u015bnie Todd dostrzega najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Oba kraje maj\u0105 bowiem ci\u0105gle przed sob\u0105 kryzys spo\u0142eczny spowodowany wchodzeniem w „nowoczesno\u015b\u0107” i nie przypadkiem bin Laden jest Saudyjczykiem, a Pakistan wrze.<\/p>\n Todd uwa\u017ca, \u017ce w kszta\u0142towaniu struktury spo\u0142ecznej najwa\u017cniejsz\u0105 rol\u0119 odgrywa struktura rodziny. Archaiczna struktura rodzinna w Arabii Saudyjskiej czy Pakistanie sprzyja archaiczno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stw tych kraj\u00f3w. Paroksyzm 11 wrze\u015bnia mia\u0142by wi\u0119c by\u0107 odbiciem demograficznych zawirowa\u0144 tych op\u00f3\u017anionych spo\u0142ecze\u0144stw muzu\u0142ma\u0144skich.<\/p>\n Kierowanie przez USA oskar\u017ce\u0144 o zorganizowany terroryzm wobec \u015bwiata muzu\u0142ma\u0144skiego (a szczeg\u00f3lnie arabskiego) po 11 wrze\u015bnia uznaje autor eseju za pretekst do rozprawienia si\u0119 z przeciwnikiem „zast\u0119pczym”. Rozprawy takiej USA potrzebuj\u0105 wy\u0142\u0105cznie dla zatarcia \u015blad\u00f3w swej w\u0142asnej s\u0142abo\u015bci. USA staraj\u0105 si\u0119 za wszelk\u0105 cen\u0119 zachowa\u0107 twarz jako mocarstwo. Dlatego atakuj\u0105 s\u0142abych, a brutalnych i zacofanych, bo nie maj\u0105 si\u0142y zaatakowa\u0107 prawdziwych przeciwnik\u00f3w. S\u0105 za\u015b nimi, poza Europ\u0105 i Japoni\u0105, Rosja i Chiny. O ile bowiem \u0142atwiej pr\u0119\u017cy\u0107 musku\u0142y przed Irakiem, Kore\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105, Iranem, Kub\u0105 czy Syri\u0105 ni\u017c zmierzy\u0107 si\u0119 z Rosj\u0105 (dzi\u015b mo\u017cna doda\u0107, \u017ce je\u015bli ju\u017c, to wykorzystuj\u0105c np. Gruzj\u0119). Ale przecie\u017c tylko Rosja dysponuje potencja\u0142em przewy\u017cszaj\u0105cym zasoby USA. I nie chodzi wy\u0142\u0105cznie o zasoby mineralne. Dla Todda jako demografa i antropologa wa\u017cny jest potencja\u0142 ludzki.<\/p>\n Rosja, w przeciwie\u0144stwie do USA, ma wed\u0142ug Todda charakter prawdziwie egalitarny. Tradycja ta mia\u0142aby wywodzi\u0107 si\u0119 ze struktury spo\u0142ecznej rosyjskiego ch\u0142opstwa. Ot\u00f3\u017c ka\u017cde z dzieci rosyjskiego ch\u0142opa dostawa\u0142o r\u00f3wn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spadku po ojcu, co leg\u0142o u podstaw egalitaryzmu spo\u0142ecze\u0144stwa rosyjskiego. Podobne tradycje istniej\u0105 w\u015br\u00f3d ch\u0142opstwa francuskiego. Spo\u0142ecze\u0144stwa anglosakso\u0144skie preferowa\u0142y nier\u00f3wny podzia\u0142 spadku – wi\u0119kszo\u015b\u0107 lub ca\u0142o\u015b\u0107 dla syna pierworodnego. Ta tradycja zniszczy\u0142a w spo\u0142ecze\u0144stwach anglosakso\u0144skich poczucie uniwersalistycznego egalitaryzmu, zast\u0119puj\u0105c je dyferencjalizmem. W ZSRR uniwersalizm i egalitaryzm przejawia\u0142 si\u0119 przyk\u0142adowo, jak twierdzi prowokacyjnie Todd, r\u00f3wnym dost\u0119pem wszystkich, niezale\u017cnie od pochodzenia, rasy czy przekona\u0144, tak do edukacji, jak i do gu\u0142ag\u00f3w i oboz\u00f3w koncentracyjnych. A w\u0142a\u015bnie edukacj\u0119, pod terminem „alfabetyzacji”, uwa\u017ca Todd za praprzyczyn\u0119 przy\u015bpieszenia ewolucji wsp\u00f3\u0142czesnych spo\u0142ecze\u0144stw. Umiej\u0105ce czyta\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa, a zw\u0142aszcza kobiety, potrafi\u0105 bowiem kontrolowa\u0107 sw\u0105 p\u0142odno\u015b\u0107. Kontrola p\u0142odno\u015bci za\u015b powoduje zmniejszenie dzietno\u015bci – parametr, kt\u00f3ry jest dla Todda g\u0142\u00f3wnym wska\u017anikiem „nowoczesno\u015bci” spo\u0142ecze\u0144stwa. Z tych wywod\u00f3w mo\u017cna te\u017c wysnu\u0107 ciekawe wnioski dotycz\u0105ce spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego, jak i cel\u00f3w niekt\u00f3rych polityk\u00f3w lub zwi\u0105zk\u00f3w wyznaniowych.<\/p>\n Jacek Kubiak<\/strong><\/p>\n Fot. Nesster, Flickr (CC SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ameryka upadnie przed rokiem 2050. N\u0119kaj\u0105cy USA kryzys finansowy to zaledwie cz\u0119\u015b\u0107 k\u0142opot\u00f3w jedynego dzisiaj mocarstwa \u015bwiatowego. Powolny rozpad imperium ameryka\u0144skiego przewidzia\u0142 w roku 2002 francuski demograf Emmanuel Todd w ksi\u0105\u017cce zatytu\u0142owanej nomen omen „Schy\u0142ek imperium” („Apr?s l’empire. Essai sur la d\u00e9composition du systeme am\u00e9ricain”, po polsku wyda\u0142o j\u0105 Wydawnictwo Akademickie Dialog w roku 2003). […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61,6,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/208"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=208"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/208\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2490,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/208\/revisions\/2490"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/strong><\/p>\n
\n
\nAutorowi daleko do Nostradamusa XXI wieku. Opiera on bowiem swe s\u0105dy nie na przeczuciach, lecz na wynikach bada\u0144 naukowych, w du\u017cej mierze demograficznych. Todd nie krytykuje bezmy\u015blnie USA, nie popiera te\u017c jakiej\u015b konkretnej ideologii czy partii. Daje natomiast rady, jak nadchodz\u0105cemu kryzysowi zaradzi\u0107.<\/p>\n