Emmanuel Todd<\/a> uzupe\u0142nia ciekawymi, cho\u0107 do\u015b\u0107 kontrowersyjnymi, rozwa\u017caniami na tematy, powiedzmy, „wok\u00f3\u0142antropologiczne”.<\/p>\nWojna prezydenta Busha z terroryzmem jest przez Todda nazywana „teatralnym mikromilitaryzmem”. Chaos, m. in. na Bliskim Wschodzie, potrzebny jest bowiem USA dla legitymizacji ich imperialnej w\u0142adzy. Dlatego, m\u00f3wi Todd, nie ma co bra\u0107 na serio ameryka\u0144skich plan\u00f3w rozwi\u0105zania konfliktu palesty\u0144sko-izraelskiego. Uregulowanie problemu bliskowschodniego by\u0142oby na r\u0119k\u0119 Stanom tylko w\u00f3wczas, gdyby zrezygnowa\u0142y one r\u00f3wnocze\u015bnie z pozycji policjanta-piromana, podj\u0119\u0142y szybkie dzia\u0142ania ratuj\u0105ce niewydoln\u0105 gospodark\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 i usuwaj\u0105ce wewn\u0105trzameryka\u0144skie problemy demograficzne. Na co\u015b takiego ze strony republika\u0144skiej administracji nie ma co liczy\u0107. Ca\u0142a para posz\u0142a w stron\u0119 przeciwn\u0105.<\/p>\n
Upadaj\u0105ce imperium sta\u0107 wi\u0119c jedynie na teatralne gesty, na kt\u00f3re nabiera si\u0119 spora liczba tak Amerykan\u00f3w, jak i obserwator\u00f3w zewn\u0119trznych. Dlatego Bush na swych przeciwnik\u00f3w wyznaczy\u0142 pomniejszych lokalnych wata\u017ck\u00f3w uk\u0142adaj\u0105c ich, w\u0142a\u015bnie teatralnie, w nieistniej\u0105c\u0105 „o\u015b z\u0142a”. Bush przypisa\u0142 im nadprzyrodzone cechy: Irak mia\u0142 dysponowa\u0107 ju\u017c za Busha I (tego imperialnego okre\u015blenia u\u017cywa Todd do\u015b\u0107 cz\u0119sto) czwart\u0105 armi\u0105 \u015bwiata, a za Busha II mia\u0142 zagra\u017ca\u0107 ogromnymi arsena\u0142ami broni biologicznej i chemicznej, Korea P\u00f3\u0142nocna ma posiada\u0107 kilkana\u015bcie bomb atomowych, a Iran ma je wyprodukowa\u0107 lada dzie\u0144.<\/p>\n
Dostaje si\u0119 te\u017c Kubie. Lokalizacja obozu-wi\u0119zienia dla talib\u00f3w i terroryst\u00f3w Al Kaidy w Guantanamo mia\u0142a nie by\u0107 przypadkowa. Zabieg ten mia\u0142 w \u015bwiadomo\u015bci opinii spo\u0142ecznej zbli\u017cy\u0107 Kub\u0119 do fundamentalizmu muzu\u0142ma\u0144skiego.<\/p>\n
Wyznaczenie „osi z\u0142a” przez Busha jest te\u017c dla Todda zabiegiem ukrywaj\u0105cym wisceraln\u0105 anglo-sakso\u0144sk\u0105 niech\u0119\u0107 wobec islamu, a szczeg\u00f3lnie wobec \u015bwiata arabskiego. USA w og\u00f3le tego \u015bwiata nie znaj\u0105! I dlatego boj\u0105 si\u0119 go na zapas. Konflikt ameryka\u0144sko-muzu\u0142ma\u0144ski (lub ameryka\u0144sko-arabski) mia\u0142by, wed\u0142ug Todda, posiada\u0107 – w przeciwie\u0144stwie do twierdze\u0144 Huntingtona – nie charakter religijny, lecz antropologiczny.<\/p>\n
Amerykanie nienawidz\u0105 Arab\u00f3w, gdy\u017c s\u0105 ich antropologicznym zaprzeczeniem. Islam, islamski fundamentalizm i jego paroksyzmy (zamachy na ambasady USA w Kenii i Tanzanii, 11\/9, Karaczi, zab\u00f3jstwo Daniela Pearla, zamachy na Bali, w Rijadzie, Casablance, Turcji etc.) to dogodne, bo jak\u017ce powa\u017cne, cho\u0107 w skali dyplomacji globalnej jednak tylko preteksty do zaatakowania „obcych i z\u0142ych”. Todd uwa\u017ca, \u017ce w zamys\u0142ach Busha odpowied\u017a na te ataki w postaci inwazji na Afganistan i Irak mia\u0142y jedynie udowodni\u0107 si\u0142\u0119 ameryka\u0144skiego imperium. W rzeczywisto\u015bci za\u015b potwierdzaj\u0105, \u017ce imperium to nie jest w stanie skutecznie kontrolowa\u0107 \u015bwiata, nad kt\u00f3rym pragn\u0119\u0142oby sprawowa\u0107 w\u0142adz\u0119 absolutn\u0105.<\/p>\n
Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ca jest teza autora „Apr?s l’empire” t\u0142umacz\u0105ca zaciek\u0142o\u015b\u0107 USA w walce o zasoby ropy naftowej zgromadzone pod piaskami pustyni wok\u00f3\u0142 Zatoki Perskiej. Todd twierdzi, \u017ce Stanom Zjednoczonym brakuje nie tylko ropy (casus brak\u00f3w w zaopatrzeniu w benzyn\u0119 po\u0142udniowo-wschodnich stan\u00f3w w tym tygodniu), ale i wewn\u0119trznych kapita\u0142\u00f3w i wszelkich innych produkowanych w USA d\u00f3br i towar\u00f3w (kryzys finansowy te\u017c zdaje si\u0119 to potwierdza\u0107). W dodatku USA mog\u0105 dzi\u0119ki doktrynie Monroe’a bez wi\u0119kszych problem\u00f3w zabezpieczy\u0107 dla siebie dostawy ropy z zasob\u00f3w po\u0142udniowoameryka\u0144skich (cho\u0107 dzi\u015b prezydent Wenezueli Chavez bardzo zaw\u0119\u017ca te mo\u017cliwo\u015bci). Dlaczego wiec tak\u0105 wag\u0119 przyk\u0142adaj\u0105 do tego surowca i dlaczego szczeg\u00f3lnie do jego z\u0142\u00f3\u017c b\u0119d\u0105cych w gestii kraj\u00f3w arabskich? Bardziej logiczna wydaje si\u0119 interwencja w Wenezueli, na kt\u00f3r\u0105 wcale si\u0119 nie zanosi.<\/p>\n
Ot\u00f3\u017c chodzi o to, by nie dopu\u015bci\u0107 do z\u0142\u00f3\u017c ropy rzeczywistych konkurent\u00f3w ameryka\u0144skiego imperium, czyli Europy i Japonii. Rosja w tej rozgrywce si\u0119 nie liczy, gdy\u017c ma wystarczaj\u0105ce ilo\u015bci w\u0142asnych z\u0142\u00f3\u017c ropy, a w dodatku ogromne zasoby gazu ziemnego. Teoretycznie nie musi martwi\u0107 si\u0119 ona o to, co dzieje si\u0119 nad Zatok\u0105. Jednak Rosja – kandydatka na przysz\u0142e imperium – chce z tego w\u0142a\u015bnie powodu r\u00f3wnie silnie co USA kontrolowa\u0107 rop\u0119 z Zatoki. Odseparowanie Europy i Japonii od bliskowschodnich surowc\u00f3w energetycznych jest we wsp\u00f3lnym imperialnym interesie USA i Rosji.<\/p>\n
Todd twierdzi, \u017ce USA stworzy\u0142y mit ropy naftowej, aby odwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 opinii publicznej od najwa\u017cniejszego wewn\u0119trznego problemu Ameryki, czyli od pe\u0142nej zale\u017cno\u015bci od dop\u0142ywu d\u00f3br i kapita\u0142\u00f3w z zagranicy. Zamarcie nap\u0142ywu kapita\u0142\u00f3w i towar\u00f3w do USA np. z powodu braku zainteresowania ze strony Europy czy Japonii, spowoduje nieuchronne za\u0142amanie si\u0119 dolara. Todd przewidywa\u0142 ju\u017c w roku 2002, \u017ce krach wisi w powietrzu. Dzi\u015b, gdy kryzys finansowy dociera do Europy, jego przewidywania nabieraj\u0105 realnych kszta\u0142t\u00f3w.<\/p>\n
Todd jednak nie poprzestaje na oskar\u017ceniach i krytyce Stan\u00f3w Zjednoczonych i ich prezydenta. Wskazuje r\u00f3wnie\u017c drogi wyj\u015bcia z krytycznej sytuacji. Przyw\u00f3dcy USA musz\u0105 zacz\u0105\u0107 my\u015ble\u0107 uniwersalistycznie i egalitarnie. USA musz\u0105 zn\u00f3w sta\u0107 si\u0119 „dobrym mocarstwem”, jakim by\u0142y w latach zimnej wojny. Ale na tak\u0105 zmian\u0119 kursu obecnej administracji jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano. Nadzieja w zmianie ekipy prezydenckiej. Rezygnacja z polityki teatralnej gestykulacji i hiperpatriotycznych hase\u0142 mo\u017ce ograniczy\u0107 imperialne zap\u0119dy Ameryki. Kto m\u00f3g\u0142by takiej zmiany dokona\u0107, McCain czy Obama?<\/p>\n
Jacek Kubiak<\/strong><\/p>\nFot. slopjop, Flickr (CC SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Todd: USA stworzy\u0142y mit ropy naftowej, aby odwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 od innego problemu. Opart\u0105 na badaniach demograficznych tez\u0119 o ko\u0144cu imperialnej pot\u0119gi USA Emmanuel Todd uzupe\u0142nia ciekawymi, cho\u0107 do\u015b\u0107 kontrowersyjnymi, rozwa\u017caniami na tematy, powiedzmy, „wok\u00f3\u0142antropologiczne”.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/209"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=209"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2489,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/209\/revisions\/2489"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"oil.jpg\"](\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/oil.jpg\" "\\"oil.jpg\\"")
<\/p>\n