{"id":213,"date":"2008-10-23T09:35:34","date_gmt":"2008-10-23T07:35:34","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=213"},"modified":"2013-02-14T09:26:14","modified_gmt":"2013-02-14T08:26:14","slug":"nienawisc-to-rzecz-ludzka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2008\/10\/23\/nienawisc-to-rzecz-ludzka\/","title":{"rendered":"Nienawi\u015b\u0107 to rzecz ludzka"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Idea\u0142 ludzko\u015bci jako ca\u0142o\u015bci jest co najmniej w\u0105tpliwy.<\/strong><\/p>\n

W\u0142a\u015bnie od\u015bwie\u017cy\u0142em sobie znajomo\u015b\u0107 g\u0142o\u015bnej w swoim czasie ksi\u0105\u017cki Samuela Huntingtona „Zderzenie cywilizacji”. Wyw\u00f3d Huntingtona jest w sumie do\u015b\u0107 prosty i daje si\u0119 stre\u015bci\u0107 na kilku stronach. Reszta ksi\u0105\u017cki to w zasadzie rozwini\u0119cia, dopowiedzenia i szczeg\u00f3\u0142owy opis proces\u00f3w maj\u0105cych potwierdza\u0107 og\u00f3lne tezy ksi\u0105\u017cki. Moj\u0105 uwag\u0119 przyku\u0142 jeden z fragment\u00f3w, kt\u00f3ry zreszt\u0105 w wywodzie Huntingtona jest do\u015b\u0107 istotny. Chodzi mianowicie o kwestie to\u017csamo\u015bci i nienawi\u015bci.
\nHuntington spraw\u0119 ujmuj\u0119 w pi\u0119ciu punktach. Po pierwsze, cz\u0142owiek ma wiele r\u00f3\u017cnych to\u017csamo\u015bci, kt\u00f3re mog\u0105 siebie nawzajem wzmacnia\u0107 albo konkurowa\u0107 ze sob\u0105. Chodzi o takie kwestie jak pokrewie\u0144stwo, zaw\u00f3d, kultura, instytucje itp. To\u017csamo\u015bci te s\u0105 szersze lub w\u0119\u017csze, ale obecnie coraz cz\u0119\u015bciej ludzie identyfikuj\u0105 siebie wed\u0142ug przynale\u017cno\u015bci cywilizacyjnej i podzia\u0142\u00f3w kulturowych. S\u0105 to najszersze mo\u017cliwe formy to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n

Po drugie, przyczyn\u0105 tego stanu rzeczy s\u0105 przemiany spo\u0142eczno-ekonomiczne, kt\u00f3re zasz\u0142y w ostatnim stuleciu. Huntington po\u015bwi\u0119ca im w swojej ksi\u0105\u017cce du\u017co miejsca, a sprowadzaj\u0105 si\u0119 one do twierdzenia, \u017ce rozw\u00f3j ekonomiczny spo\u0142ecze\u0144stw prowadzi b\u0105d\u017a \u0142\u0105czy si\u0119 z odrodzeniem rodzimej kultury i to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n

Po trzecie, ludzie okre\u015blaj\u0105 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 w relacji do „innego”. Tu dodam od siebie, \u017ce nawet w ontologii mo\u017cna odnale\u017a\u0107 twierdzenie, \u017ce wszelka to\u017csamo\u015b\u0107 ma w sobie pewien element negatywny i zak\u0142ada jednocze\u015bnie r\u00f3\u017cnic\u0119. Nie inaczej jest w relacjach mi\u0119dzykulturowych. Przy czym to\u017csamo\u015b\u0107 w tym wypadku \u0142\u0105czy si\u0119 poczuciem wy\u017cszo\u015bci w stosunku do innego, nieufno\u015bci\u0105 i obaw\u0105 i wynikaj\u0105cymi z tego trudno\u015bciami w porozumieniu si\u0119 i zrozumieniu zwyczaj\u00f3w innych spo\u0142ecze\u0144stw. Rozw\u00f3j \u015brodk\u00f3w komunikacji prowadzi do nasilenia relacji mi\u0119dzy lud\u017ami z r\u00f3\u017cnych cywilizacji, co prowadzi do wzmacniania to\u017csamo\u015bci cywilizacyjnej.<\/p>\n

Przyczyny konflikt\u00f3w mi\u0119dzy pa\u0144stwami wci\u0105\u017c s\u0105 takie same jak zawsze – kontrola nad lud\u017ami, zasobami, terytorium, ch\u0119\u0107 bogacenia si\u0119, zdolno\u015b\u0107 narzucenia w\u0142asnych warto\u015bci kultury i instytucji. Konflikty mi\u0119dzy grupami z r\u00f3\u017cnych kr\u0119g\u00f3w kulturowych mo\u017ce dotyczy\u0107 jednak zagadnie\u0144 kulturowych – wystarczy przypomnie\u0107 trudno\u015bci, jakie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z emigracj\u0105 ludno\u015bci muzu\u0142ma\u0144skiej do Europy. To po czwarte.<\/p>\n

Dalej jest fragment, kt\u00f3ry jest genialny w swojej oczywisto\u015bci. Huntington pisze tak:<\/p>\n

„Po pi\u0105te, konflikt to zjawisko powszechne. Nienawidzi\u0107 jest rzecz\u0105 ludzk\u0105. By si\u0119 okre\u015bli\u0107 i zyska\u0107 motywacj\u0119, ludzie potrzebuj\u0105 wrog\u00f3w: konkurent\u00f3w w biznesie, rywali w d\u0105\u017ceniu do osi\u0105gni\u0119\u0107, oponent\u00f3w w polityce. Z natury nie ufaj\u0105 tym, kt\u00f3rzy si\u0119 od nich r\u00f3\u017cni\u0105 i mog\u0105 wyrz\u0105dzi\u0107 im krzywd\u0119 – postrzegaj\u0105 ich jako zagro\u017cenie. Rozwi\u0105zanie jednego konfliktu i znikni\u0119cie jednego wroga wyzwala si\u0142y jednostkowe, spo\u0142eczne i polityczne, kt\u00f3re prowadz\u0105 do powstania nowych wrog\u00f3w. Jak stwierdzi\u0142 Ali Mazuri, \u201atendencja my kontra oni jest na arenie politycznej niemal\u017ce uniwersalna\u2019. We wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie ci \u201aoni\u2019 to w coraz wi\u0119kszym stopniu ludzie nale\u017c\u0105cy do innej cywilizacji” (S. Huntington „Zderzenie cywilizacji” Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, Warszawa 2004, s. 208).<\/p>\n

Huntington wyda\u0142 „Zderzenie cywilizacji” dwana\u015bcie lat temu. Po tylu latach jego twierdzenie, \u017ce koniec zimnej wojny podzieli\u0142 \u015bwiat z dwubiegunowego na wielobiegunowy jest oczywiste. G\u0142\u00f3wne linie podzia\u0142u przebiegaj\u0105 mi\u0119dzy dziewi\u0119cioma cywilizacjami: zachodni\u0105, latyno-ameryka\u0144sk\u0105, prawos\u0142awn\u0105, afryka\u0144sk\u0105, islamsk\u0105, hinduistyczn\u0105, buddyjsk\u0105, chi\u0144sk\u0105 i japo\u0144sk\u0105. Z tej perspektywy idea\u0142 ludzko\u015bci jako pewnej ca\u0142o\u015bci jest co najmniej w\u0105tpliwy. Jedyn\u0105 chyba mo\u017cliwo\u015bci\u0105 na pojawienie si\u0119 to\u017csamo\u015bci og\u00f3lnoludzkiej by\u0142oby pojawienie si\u0119 Obcych. To w stosunku do nich taka to\u017csamo\u015b\u0107 mia\u0142aby sens. Ale p\u00f3ki co to czysta fantastyka.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n

Fot. lumaxart, Flickr (CC SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Idea\u0142 ludzko\u015bci jako ca\u0142o\u015bci jest co najmniej w\u0105tpliwy. W\u0142a\u015bnie od\u015bwie\u017cy\u0142em sobie znajomo\u015b\u0107 g\u0142o\u015bnej w swoim czasie ksi\u0105\u017cki Samuela Huntingtona „Zderzenie cywilizacji”. Wyw\u00f3d Huntingtona jest w sumie do\u015b\u0107 prosty i daje si\u0119 stre\u015bci\u0107 na kilku stronach. Reszta ksi\u0105\u017cki to w zasadzie rozwini\u0119cia, dopowiedzenia i szczeg\u00f3\u0142owy opis proces\u00f3w maj\u0105cych potwierdza\u0107 og\u00f3lne tezy ksi\u0105\u017cki. Moj\u0105 uwag\u0119 przyku\u0142 jeden […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,29,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=213"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2315,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213\/revisions\/2315"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}