{"id":255,"date":"2009-01-12T13:25:25","date_gmt":"2009-01-12T12:25:25","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=255"},"modified":"2013-02-14T09:22:56","modified_gmt":"2013-02-14T08:22:56","slug":"cztery-reguly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/01\/12\/cztery-reguly\/","title":{"rendered":"Cztery regu\u0142y"},"content":{"rendered":"

\"\"
\n<\/a><\/em>Jak dyskutowa\u0107, by rozwi\u0105za\u0107 problem?<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

W\u0142a\u015bnie zmieniam dostawc\u0119 Internetu i przyszed\u0142 czas „pomi\u0119dzy”: poprzedni dostawca ju\u017c mnie odci\u0105\u0142 od sieci, nowy wznowi us\u0142ug\u0119 za kilka dni. Chwilowo wi\u0119c nie mam sieci w domu. Widzia\u0142em jednak, \u017ce ostatnie wpisy na blogu zaowocowa\u0142y du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 komentarzy i ciekaw\u0105 dyskusj\u0105, w kt\u00f3rej uczestniczy\u0142em tylko na pocz\u0105tku.<\/p>\n


\nB\u0119d\u0105c skazanym jedynie na radio i telewizj\u0119, by wiedzie\u0107 co si\u0119 dzieje w Polsce i na \u015bwiecie (pras\u0119 czytywa\u0142em w sieci), do\u015bwiadczam, ile mo\u017cliwo\u015bci daje Internet. Niczego nie mo\u017cna sprawdzi\u0107, odszuka\u0107, zweryfikowa\u0107 czy por\u00f3wna\u0107. Brakuje mi komentarzy i r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 od siebie interpretacji bie\u017c\u0105cych wydarze\u0144 i w og\u00f3le mo\u017cliwo\u015bci dyskutowania.<\/p>\n

Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie to dobra pora, by przypomnie\u0107 zasady tzw. dyskusji racjonalnej, to jest takiej, kt\u00f3rej celem jest rozwi\u0105zanie jakiego\u015b problemu. Znalaz\u0142em je kiedy\u015b w podr\u0119czniku do logiki pani Teresy Ho\u0142\u00f3wki „Kultura logiczna w przyk\u0142adach”. W \u015blad za kim te regu\u0142y T. Ho\u0142\u00f3wka formu\u0142uje, nie mog\u0119 na razie prze\u015bledzi\u0107, ale jak tylko Internet zostanie przywr\u00f3cony, zrobi\u0119 to. Na razie wi\u0119c tylko podam te cztery zasady.<\/p>\n

Pierwsz\u0105<\/strong> jest regu\u0142a swobody wypowiedzi. Nakazuje ona, by strony nie przeszkadza\u0142y sobie nawzajem w prezentacji w\u0142asnych stanowisk oraz w\u0105tpliwo\u015bci i obiekcji. Chodzi o to, \u017ce \u017cadna ze stron nie jest wykluczona z dyskusji. Je\u015bli za\u015b do takiego wykluczenia dochodzi, to tylko w stosunku do strony, kt\u00f3ra \u0142amie zasady i kt\u00f3rej dzia\u0142alno\u015b\u0107 w gruncie rzeczy uniemo\u017cliwia sensown\u0105 wymian\u0119 zda\u0144 na dany temat.<\/p>\n

Druga <\/strong>to zasada odpowiedzialno\u015bci za g\u0142oszone pogl\u0105dy. Nakazuje ona broni\u0107 swoich pogl\u0105d\u00f3w w sytuacji, gdy zostan\u0105 one zakwestionowane. Przy czym ci\u0119\u017car dowodu zawsze spoczywa na tym, kto stawia dan\u0105 tez\u0119, a nie na tym, kto j\u0105 kwestionuje.<\/p>\n

Trzecia <\/strong>regu\u0142a, to regu\u0142\u0105 uczciwo\u015bci wobec stanowiska przeciwnika. Nakazuje ona dyskutowa\u0107 z rzeczywistym stanowiskiem oponenta. Z drugiej strony zabrania ona stosowania r\u00f3\u017cnego rodzaju sztuczek erystycznych, celowo zniekszta\u0142caj\u0105cych argumenty przeciwnika, by tym \u0142atwiej mo\u017cna by\u0142o si\u0119 z nimi rozprawi\u0107. Oczywi\u015bcie r\u00f3\u017cnego rodzaju zniekszta\u0142cenia maj\u0105 cz\u0119sto charakter niezamierzony.<\/p>\n

Ostatni\u0105 <\/strong>jest regu\u0142a trzymania si\u0119 meritum sprawy. Nakazuje ona by strony pos\u0142ugiwa\u0142y si\u0119 tylko takimi argumentami, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 do przedmiotu sporu. Nale\u017cy unika\u0107 dyskusji na tematy poboczne, a z pewno\u015bci\u0105 nie zmienia\u0107 przedmiotu sporu i czyni\u0107 z niego sp\u00f3r na temat zast\u0119pczy. R\u00f3wnie\u017c tutaj konsekwencj\u0105 tej zasady jest zakaz u\u017cywania chwyt\u00f3w erystycznych, do kt\u00f3rych odwo\u0142ujemy si\u0119 cz\u0119sto nie\u015bwiadomie.<\/p>\n

Przeciwie\u0144stwem dyskusji racjonalnej jest erystyka, czyli taka dyskusja, kt\u00f3rej celem jest udowodnienie swojej racji za wszelk\u0105 cen\u0119 przez jedn\u0105 ze stron. W trakcie takiej dyskusji strony pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 nie tylko argumentami, ale tak\u017ce pseudoargumentami, a przede wszystkim r\u00f3\u017cnego rodzaju chwytami, kt\u00f3rych celem jest manipulacja przeciwnikiem, s\u0142uchaczami, lub przedmiotem sporu. Rzadko czyni\u0105 tak \u015bwiadomie. Na og\u00f3\u0142 chwyty te s\u0105 stosowane w spos\u00f3b niezamierzony, ale tylko po to, by wyj\u015b\u0107 ze sporu zwyci\u0119sko. Oczywi\u015bcie oba typy dyskusji to tylko modele, w rzeczywisto\u015bci ka\u017cda dyskusja toczy si\u0119 gdzie\u015b pomi\u0119dzy tymi skrajno\u015bciami zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do jednego z nich.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz
\n<\/strong><\/p>\n

Ilustracja: Unka Odya<\/em><\/p>\n


\n<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak dyskutowa\u0107, by rozwi\u0105za\u0107 problem? W\u0142a\u015bnie zmieniam dostawc\u0119 Internetu i przyszed\u0142 czas „pomi\u0119dzy”: poprzedni dostawca ju\u017c mnie odci\u0105\u0142 od sieci, nowy wznowi us\u0142ug\u0119 za kilka dni. Chwilowo wi\u0119c nie mam sieci w domu. Widzia\u0142em jednak, \u017ce ostatnie wpisy na blogu zaowocowa\u0142y du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 komentarzy i ciekaw\u0105 dyskusj\u0105, w kt\u00f3rej uczestniczy\u0142em tylko na pocz\u0105tku.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/255"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=255"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2305,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/255\/revisions\/2305"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}