{"id":259,"date":"2009-01-13T10:41:30","date_gmt":"2009-01-13T09:41:30","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=259"},"modified":"2013-02-23T23:33:54","modified_gmt":"2013-02-23T22:33:54","slug":"recenzje-jak-demokracja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/01\/13\/recenzje-jak-demokracja\/","title":{"rendered":"Recenzje jak demokracja"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\n„Peer reviewing” jest jak demokracja: to system u\u0142omny, ale dot\u0105d nie wynaleziono lepszego.<\/strong><\/p>\n

Edwin Bendyk w Makroskopie<\/a> opisa\u0142 bardzo celne i wa\u017cne obserwacje nt. systemu recenzji artyku\u0142\u00f3w naukowych „peer review”. Przy\u0142\u0105czam si\u0119 do jego opinii i s\u0105dz\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c w „Niedowiarach” warto o tym troch\u0119 podyskutowa\u0107.<\/p>\n


\nKa\u017cdy, kto cho\u0107 raz opublikowa\u0142 artyku\u0142 naukowy zapewne spotka\u0142 si\u0119 z krytyk\u0105 koleg\u00f3w po fachu. Pierwsza recenzja wzbudza w m\u0142odych naukowcach (zwykle tu\u017c po magisterium lub w trakcie doktoratu) wiele emocji. Najcz\u0119\u015bciej negatywnych. Recenzje ekspert\u00f3w z dobrych czasopism s\u0105 bowiem bezwzgl\u0119dnie ch\u0142odne (pisz\u0119 tu wy\u0142\u0105cznie o publikacja z dziedzin nauk \u015bcis\u0142ych i przydoniczych, humanistyka rz\u0105dzi si\u0119 zupe\u0142nie innymi prawami). Czym bardziej cenione czasopismo (wy\u017cszy „impact factor”), tym zimniejszy przysznic sprawiaj\u0105 autorom jego recenzenci.<\/p>\n

Jest kilka podstawowych typ\u00f3w recenzent\u00f3w. Na w\u0142asny u\u017cytek wyr\u00f3\u017cniam takich, kt\u00f3rzy: 1) nigdy niczego nie chwal\u0105 i odrzucaj\u0105 ka\u017cd\u0105 prac\u0119, uzasadniaj\u0105c dok\u0142adnie powody jej odrzucenia – na zasadzie: „ja wiem najlepiej”, 2) odrzucaj\u0105 prac\u0119, bo im si\u0119 „nie podoba” – „lenie negatywni”, 3) s\u0105 pow\u015bci\u0105gliwi i nieufni, szukaj\u0105 dziury w ca\u0142ym i odrzucaj\u0105 zawsze pierwsz\u0105 wersj\u0119 manuskryptu, ale s\u0105 przychylni dla wersji poprawionej zgodnie z ich zaleceniami – „recenzenci idealni”, 4) nie maj\u0105 czasu lub ochoty dobrze przeczyta\u0107 i przeanalizowa\u0107 manuskrytu i akceptuj\u0105 wszystko jak leci, wyszukuj\u0105c tylko kilka b\u0142achych zalece\u0144 do poprawki – „lenie pozytywni”. Jednym s\u0142owem recenzent jak zwyk\u0142y cz\u0142owiek – jeden ma wi\u0119cej zalet, inny wad.<\/p>\n

System recenzji jest oczywi\u015bcie niedoskona\u0142y. Jest jednak kilka do\u015b\u0107 skutecznych zabezpiecze\u0144 przed stronnicz\u0105 lub z gruntu niesprawiedliw\u0105 recenzj\u0105. Coraz cz\u0119\u015bciej, a dobre czasopisma robi\u0105 to zawsze, prace wysy\u0142ane s\u0105 do trzech recenzent\u00f3w. Zgodna opinia trzech niezale\u017cnych os\u00f3b powinna teoretycznie by\u0107 obiektywna. Je\u015bli recenzje s\u0105 sprzeczne, ostatnie s\u0142owo nale\u017cy do edytora. Najlepsze czasopisma chc\u0105 jednak, by wszyscy trzej recenzenci zgodzili si\u0119 na publikacj\u0119 danej pracy i to najlepiej z entuzjazmem. A to jest zwykle bardzo trudne do osi\u0105gni\u0119cia.<\/p>\n

Najwa\u017cniesze, \u017ce istnieje zwykle kilka r\u00f3wnocennych czasopism. Je\u015bli praca odrzucona zostaje przez kolejne trzy czasopisma o podobnym „impact factor”, to zwykle s\u0105 do tego realnie powa\u017cne przes\u0142anki. Oczywi\u015bcie, nie mo\u017cna mie\u0107 nigdy pewno\u015bci, czy ka\u017cde z tych czasopism nie wys\u0142a\u0142o pracy do tych samych recenzent\u00f3w.<\/p>\n

Jak wida\u0107 z liczby publikacji fa\u0142szowanych i nast\u0119pnie wycofywanych z najlepszych czasopism („Nature”, „Science”) i przez takie sito nieuczciwy autor mo\u017ce si\u0119 przedrze\u0107. Dlatego, co s\u0142usznie zauwa\u017ca Edwin Bendyk, najwa\u017cniejszym kryterium prawdziwo\u015bci wynik\u00f3w naukowych jest ich powtarzalno\u015b\u0107 przez innych naukowc\u00f3w.<\/p>\n

Ale i niepowtarzalno\u015b\u0107 wynik\u00f3w przez inne laboratoria te\u017c nie musi by\u0107 kryterium jednoznacznym. W ka\u017cdej chyba dziedzinie s\u0105 laboratoria posiadaj\u0105ce zupe\u0142nie unikaln\u0105 aparatur\u0119 i metody. Ich prace mog\u0105 by\u0107 weryfikowane tylko po d\u0142u\u017cszym czasie, kiedy inne o\u015brodki osi\u0105gn\u0105 ten sam poziom technologiczny. St\u0105d przemy\u015blnym oszustom udaje si\u0119 od czasu do czasu podszy\u0107 pod takie w\u0142a\u015bnie kryteria. Jednak i ich oszustwta wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej wyjd\u0105 na jaw, cho\u0107 mog\u0105 zapsu\u0107 karier\u0119 wielu innych, uczciwych naukowc\u00f3w, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 dobi\u0107 si\u0119 z publikacj\u0105 swoich negatywnych (w stosunku do oszust\u00f3w) wynik\u00f3w.<\/p>\n

Publikacja w dobrych czasopismach jest wi\u0119c drog\u0105 przez m\u0119k\u0119 i swego rodzaju gr\u0105. Czym mniej w niej gry pozor\u00f3w, tym lepiej dla nauki i samych naukowc\u00f3w. Dlatego przypomina to tak bardzo demokracj\u0119. Ona te\u017c sprowadza si\u0119 cz\u0119sto do gry. W demokracji r\u00f3wnie\u017c oszustwo i k\u0142amstwa polityk\u00f3w wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej wychodz\u0105 na jaw. I tak samo jak w nauce zawsze znajd\u0105 si\u0119 tacy, kt\u00f3rzy broni\u0107 b\u0119d\u0105 najwi\u0119kszej bzdury i najwi\u0119kszego przekr\u0119tu.<\/p>\n

Jacek Kubiak
\n<\/strong><\/p>\n

Ilustracja: Unka Odya<\/em><\/p>\n


\n<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„Peer reviewing” jest jak demokracja: to system u\u0142omny, ale dot\u0105d nie wynaleziono lepszego. Edwin Bendyk w Makroskopie opisa\u0142 bardzo celne i wa\u017cne obserwacje nt. systemu recenzji artyku\u0142\u00f3w naukowych „peer review”. Przy\u0142\u0105czam si\u0119 do jego opinii i s\u0105dz\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c w „Niedowiarach” warto o tym troch\u0119 podyskutowa\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/259"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=259"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/259\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2478,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/259\/revisions\/2478"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=259"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=259"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=259"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}