{"id":2630,"date":"2013-03-27T10:47:15","date_gmt":"2013-03-27T09:47:15","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=2630"},"modified":"2013-03-27T12:06:07","modified_gmt":"2013-03-27T11:06:07","slug":"horror-filozoficzny-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2013\/03\/27\/horror-filozoficzny-3\/","title":{"rendered":"Horror filozoficzny (3)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Jeszcze raz musz\u0119 tu nawi\u0105za\u0107 do „Horroru Metafizycznego” Leszka Ko\u0142akowskiego. Ot\u00f3\u017c w zako\u0144czeniu tej ciekawej ksi\u0105\u017ceczki Ko\u0142akowski podejmuje w\u0105tek sensu rzeczywisto\u015bci. S\u0142owo „sens” nie jest tutaj to\u017csame ze „znaczeniem”. Sens jest tutaj u\u017cyty w znaczeniu bardziej potocznym, kiedy na przyk\u0142ad pytam – czy \u017cycie ma sens?<\/p>\n

<\/p>\n

Fragment ten zaczyna si\u0119 od przypomnienia „odkrycia” my\u015blicieli niemieckich, tw\u00f3rc\u00f3w hermeneutyki, \u017ce rasa ludzka ma pewn\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do odczytywania \u015bwiata, jaki j\u0105 otacza, to znaczy do doszukiwania si\u0119 wsz\u0119dzie i we wszystkim jaki\u015b ukrytych sens\u00f3w i znacze\u0144. Goethe mia\u0142 powiedzie\u0107, \u017ce wszystko jest symbolem, co znaczy mniej wi\u0119cej tyle, \u017ce wszystko do nas przemawia. St\u0105d za\u015b tylko krok do my\u015bli, \u017ce akt s\u0142uchania czy te\u017c odczytywania bytu wi\u0119cej m\u00f3wi o tym, kto tego dokonuje, ni\u017c o bycie jako takim.<\/p>\n

Z my\u015bli tej wynika\u0142oby wi\u0119c, \u017ce to cz\u0142owiek tworzy sens rzeczywisto\u015bci i wszystkiego, co w niej odnajduje. Jednak zdaniem Ko\u0142akowskiego my\u015bl niemieckich filozof\u00f3w posz\u0142a nieco inn\u0105 drog\u0105. Mamy tutaj do czynienia z dwoma mo\u017cliwo\u015bciami: albo sens \u015bwiata cz\u0142owiek wytwarza, albo go odkrywa. I sam autor wskazuje, \u017ce alternatywa ta jest pozorna i jest i tak, i tak jednocze\u015bnie. Sens \u015bwiata nie jest wytwarzany w spos\u00f3b dowolny, ale te\u017c nie tkwi on w naturze.<\/p>\n

W tym miejscu Ko\u0142akowski zauwa\u017ca, \u017ce takie rozwi\u0105zanie zak\u0142ada istnienie sensu poza intencjami jednostek, to za\u015b prowadzi do wiary w co\u015b, co jest poza cz\u0142owiekiem, a co w niemieckiej filozofii bywa nazywane „Duchem”. Ale r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna nazywa\u0107 inaczej.<\/p>\n

Alternatyw\u0105 wobec tej wiary jest scjentystyczny obraz \u015bwiata, w kt\u00f3rym pytania o sens, jako pytania zak\u0142adaj\u0105ce pewn\u0105 celowo\u015b\u0107 \u015bwiata, s\u0105 traktowane jako nieuprawnione. Samo za\u0142o\u017cenie pytania jest z\u0142e, wi\u0119c i pytanie jest nieprawomocne. Stoj\u0105c w obliczu takiej alternatywy Ko\u0142akowski raczej przychyla si\u0119 ku pierwszemu rozwi\u0105zaniu, konstatuj\u0105c oczywi\u015bcie, \u017ce jest ono trudne do uzasadnienia.<\/p>\n

Ca\u0142\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 ko\u0144czy nast\u0119puj\u0105cy fragment:<\/p>\n

\n

I czy\u017c nie narzuca si\u0119 podejrzenie, \u017ce gdyby „by\u0107” nie by\u0142o „do czego\u015b”, a \u015bwiat pozbawiony sensu, to nie tylko nigdy nie zdo\u0142aliby\u015bmy wyobrazi\u0107 sobie, \u017ce jest inaczej, lecz nawet pomy\u015ble\u0107 nie byliby\u015bmy w stanie tego w\u0142a\u015bnie, \u017ce „by\u0107” nie jest w istocie „do czego\u015b”, a \u015bwiat pozbawiony sensu? (L. Ko\u0142akowski, Horror Metaphisicus, Warszawa 1990, s. 144).<\/p>\n<\/blockquote>\n

Przypominam to wszystko, poniewa\u017c my\u015bl\u0119, \u017ce w rozwa\u017caniach Ko\u0142akowskiego na ten temat istotny jest pewien kontekst pomini\u0119ty przez autora, zmieniaj\u0105cy wyd\u017awi\u0119k tych teoretycznych nieco rozwa\u017ca\u0144. Immanuel Kant w swojej filozofii wskazywa\u0142, \u017ce pewne problemy nierozwi\u0105zywalne teoretycznie, rozwi\u0105zywane s\u0105 przez cz\u0142owieka w \u017cyciu praktycznym. W tym wypadku takim praktycznym kontekstem tych dywagacji jest ludzkie cierpienie. Je\u015bli cz\u0142owiek cierpi, a \u015bwiat nie ma sensu, to i cierpienie wi\u0119kszego sensu nie ma. Je\u015bli za\u015b \u015bwiat ma sens, kt\u00f3ry nie jest tylko wytworem naszej wyobra\u017ani, to i cierpienie ludzkie nabiera innego wymiaru.<\/p>\n

Jak jest naprawd\u0119 to tego oczywi\u015bcie nie rozstrzygn\u0119 na drodze argumentacji. W tym wypadku, i chyba nie tylko w tym, wszelka argumentacja ma charakter wt\u00f3rny i drugorz\u0119dny w stosunku do czego\u015b, co niezbyt jasno mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako „do\u015bwiadczenie \u017cyciowe”.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz<\/p>\n

Foto: Powerhouse Museum Collection’s<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeszcze raz musz\u0119 tu nawi\u0105za\u0107 do „Horroru Metafizycznego” Leszka Ko\u0142akowskiego. Ot\u00f3\u017c w zako\u0144czeniu tej ciekawej ksi\u0105\u017ceczki Ko\u0142akowski podejmuje w\u0105tek sensu rzeczywisto\u015bci. S\u0142owo „sens” nie jest tutaj to\u017csame ze „znaczeniem”. Sens jest tutaj u\u017cyty w znaczeniu bardziej potocznym, kiedy na przyk\u0142ad pytam – czy \u017cycie ma sens?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,52,9],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2630"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2630"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2630\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2639,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2630\/revisions\/2639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2630"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2630"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2630"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}