{"id":2640,"date":"2013-04-01T00:29:48","date_gmt":"2013-03-31T22:29:48","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=2640"},"modified":"2013-04-01T00:29:48","modified_gmt":"2013-03-31T22:29:48","slug":"glupie-pytania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2013\/04\/01\/glupie-pytania\/","title":{"rendered":"G\u0142upie pytania"},"content":{"rendered":"

\"Kaczka<\/a><\/p>\n

Dawno temu zacz\u0105\u0142em pisa\u0107 tekst o g\u0142upich pytaniach. Nie sko\u0144czy\u0142em go, bo nie umia\u0142em. Dzisiaj nadal nie umiem, ale mam za sob\u0105 do\u015bwiadczenie obserwacji dyskusji nad tekstami Grzegorza Pacewicza o metafizyce i ogromnie aktywnego udzia\u0142u Czytelnik\u00f3w. Uzna\u0142em, \u017ce nawet je\u015bli ja nie do ko\u0144ca umiem m\u00f3j tekst doko\u0144czy\u0107, to mo\u017ce Wy mi pomo\u017cecie. W dodatku temat pasuje na Prima Aprilis<\/em>…<\/p>\n

<\/p>\n

Do rzeczy zatem.<\/p>\n

Kiedy moje dzieci by\u0142y du\u017co m\u0142odsze, zm\u0119czony ich ci\u0105g\u0142ymi pytaniami o wszystko oraz protestami, gdy odpowiada\u0142em im za kr\u00f3tko i nie do\u015b\u0107 wyczerpuj\u0105co, czasem, wyznaj\u0119 ze skruch\u0105, m\u00f3wi\u0142em „Trudno jest m\u0105drze odpowiedzie\u0107 na g\u0142upie pytanie”. Stara\u0142em si\u0119, by z mojej miny wynika\u0142o, \u017ce nie traktuj\u0119 tej wypowiedzi bardzo serio, a moje dzieci wykazywa\u0142y spor\u0105 doz\u0119 wyrozumia\u0142o\u015bci i dzi\u0119ki temu jako\u015b nikt si\u0119 nie obra\u017ca\u0142.<\/p>\n

Jednak kwestia, czy na g\u0142upie pytanie da si\u0119 udzieli\u0107 m\u0105drej odpowiedzi jest interesuj\u0105ca sama w sobie. Zacznijmy od pocz\u0105tku, czyli od tego, czy pytania mo\u017cna w og\u00f3le warto\u015bciowa\u0107 na osi m\u0105dre-g\u0142upie.<\/p>\n

W \u015blad za definicj\u0105 (czyta\u0142em dla jej poznania Wikipedi\u0119<\/a>), m\u0105dro\u015b\u0107 kojarzy si\u0119 najcz\u0119\u015bciej z wiedz\u0105, wi\u0119c nie-retoryczne pytanie do niej nijak si\u0119 nie ma – wszak pyta ten, kto nie wie w\u0142a\u015bnie.<\/p>\n

Szcz\u0119\u015bliwie has\u0142o o g\u0142upocie<\/a> pomaga. Znalaz\u0142em w nim cytat z ksi\u0105\u017cki „Charaktery rozum\u00f3w ludzkich” z 1837 roku, \u00a0autorstwa Micha\u0142a Wiszniewskiego, p\u00f3\u017aniejszego dziekana Wydzia\u0142u Filozoficznego Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Jednym z gatunk\u00f3w g\u0142upc\u00f3w jest jego zdaniem <\/strong><\/p>\n

G\u0142upiec zapytuj\u0105cy: <\/strong>Nie z potrzeby, lecz z na\u0142ogu i roztargnienia ci\u0105gle si\u0119 pyta, cho\u0107 odpowiedzi nie s\u0142ucha albo nie rozumie.<\/p><\/blockquote>\n

Niestety, ulga jest kr\u00f3tkotrwa\u0142a, bo jak wida\u0107, Wiszniewski rozr\u00f3\u017cnienie m\u0105dry\/g\u0142upi przyzna\u0142 raczej osobie pytaj\u0105cej ni\u017c pytaniu.<\/p>\n

Co robi\u0107? Mo\u017ce g\u0142upota pytania nie jest cech\u0105 immanentn\u0105 pytania, tylko zale\u017cy od kontekstu? W trakcie rozmowy, pytanie na kt\u00f3re ka\u017cdy powinien by\u0107 w stanie sobie sam odpowiedzie\u0107, robi wra\u017cenie g\u0142upiego: ods\u0142ania g\u0142upot\u0119 (niewiedz\u0119 lub nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 wyci\u0105gania wniosk\u00f3w) pytaj\u0105cego. No ale to Wiszniewski: nie pytanie jest g\u0142upie tylko pytaj\u0105cy.<\/p>\n

Przypomina mi si\u0119 tak\u017ce zagadka z czo\u0142\u00f3wki programu „Zwierzyniec”, kt\u00f3ry dawno temu emitowano w poniedzia\u0142ki w pa\u015bmie dla dzieci; prowadzi\u0142 go niezapomniany Micha\u0142 Sumi\u0144ski<\/a>. Wypowiadana lekko sepleni\u0105cym dzieci\u0119cym g\u0142osikiem brzmia\u0142a tak:<\/p>\n

Co to jest: po stawie p\u0142ywa i kacka si\u0119 nazywa?<\/p><\/blockquote>\n

Czy to g\u0142upie pytanie, czy nie? Nie ods\u0142ania przecie\u017c niewiedzy pytaj\u0105cego…<\/p>\n

I tu si\u0119 zatrzyma\u0142em. Jak wida\u0107, nie doszed\u0142em nawet do tego, czym s\u0105 g\u0142upie pytania (o ile w og\u00f3le istniej\u0105). Tym bardziej nie wiem, czy mo\u017cna na nie udzieli\u0107 m\u0105drej odpowiedzi.<\/p>\n

Jerzy Tyszkiewicz<\/strong><\/p>\n

Ilustracja Macieklew, Wikimedia Commons,<\/em> CC-BY-SA-2.5<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dawno temu zacz\u0105\u0142em pisa\u0107 tekst o g\u0142upich pytaniach. Nie sko\u0144czy\u0142em go, bo nie umia\u0142em. Dzisiaj nadal nie umiem, ale mam za sob\u0105 do\u015bwiadczenie obserwacji dyskusji nad tekstami Grzegorza Pacewicza o metafizyce i ogromnie aktywnego udzia\u0142u Czytelnik\u00f3w. Uzna\u0142em, \u017ce nawet je\u015bli ja nie do ko\u0144ca umiem m\u00f3j tekst doko\u0144czy\u0107, to mo\u017ce Wy mi pomo\u017cecie. W dodatku […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60,55,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2640"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2640"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2640\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2657,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2640\/revisions\/2657"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2640"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2640"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2640"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}