{"id":2734,"date":"2013-04-29T09:31:44","date_gmt":"2013-04-29T07:31:44","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=2734"},"modified":"2020-02-03T15:22:40","modified_gmt":"2020-02-03T14:22:40","slug":"przyczolki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2013\/04\/29\/przyczolki\/","title":{"rendered":"Przycz\u00f3\u0142ki"},"content":{"rendered":"

<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Brytyjscy ornitolodzy opublikowali niedawno w Proceedings of the Royal Society B wyniki analizy kolonizacji ich wyspy przez ptaki (doi: 10.1098\/rspb.2012.2310). Chodzi tu o kolonizacj\u0119 naturaln\u0105, bez bezpo\u015bredniego dzia\u0142ania cz\u0142owieka. W kilku za\u015b przypadkach jest to po prostu rekolonizacja po latach lokalnego wymarcia.<\/p>\n

<\/p>\n

Wyspy Brytyjskie s\u0105 bardzo silnie kolonizowane przez obce gatunki. W znacznej mierze wynika to z nastawienia jej mieszka\u0144c\u00f3w do podr\u00f3\u017cy w bardzo r\u00f3\u017cnych celach. Wracaj\u0105ce z Ameryki, Afryki, Australii czy Indii (albo cho\u0107by wcze\u015bniej z wojny stuletniej) statki wype\u0142nione by\u0142y najr\u00f3\u017cniejszymi towarami i \u0142upami. Mi\u0119dzy nimi znajdowa\u0142y si\u0119 mniej lub bardziej egzotyczne organizmy. Gatunki te cieszy\u0142y oko w ogrodach, a nast\u0119pnie albo by\u0142y wypuszczane przez niefrasobliwych w\u0142a\u015bcicieli, albo wymyka\u0142y si\u0119 wbrew ich woli. Dotyczy to tak\u017ce ptak\u00f3w. Dzi\u015b w Londynie jest kilka tysi\u0119cy aleksandrett obro\u017cnych, pierwotnie afryka\u0144sko-indyjskich papug.<\/p>\n

Wiele gatunk\u00f3w jednak kolonizuje Wyspy Brytyjskie bez pomocy statk\u00f3w. S\u0105 to gatunki pochodz\u0105ce zza Atlantyku lub z kontynentalnej Europy. W\u015br\u00f3d tych s\u0105 zar\u00f3wno gatunki p\u00f3\u0142nocnoeuropejskie, kt\u00f3re od zawsze zalatywa\u0142y na te tereny, a niekt\u00f3re \u017cy\u0142y ca\u0142kiem nie\u017ale, dop\u00f3ki cz\u0142owiek nie zacz\u0105\u0142 im sie dawa\u0107 we znaki, jak r\u00f3wnie\u017c \u015br\u00f3dziemnomorskie, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105c ocieplenie klimatu (ptaki s\u0105 niepi\u015bmienne i nie potrafi\u0105 czyta\u0107 licznych artyku\u0142\u00f3w neguj\u0105cych to zjawisko, wi\u0119c pozostaje im zdawanie si\u0119 na obserwowalne fakty) przesuwaj\u0105 sw\u00f3j zasi\u0119g na p\u00f3\u0142noc.<\/p>\n

Autorzy artyku\u0142u przeanalizowali dane od lat 60. XX w. W tym czasie gatunkami od dawna niewyst\u0119puj\u0105cymi w Wielkiej Brytanii by\u0142y np. \u017curaw, \u0142ab\u0119d\u017a krzykliwy czy g\u0105go\u0142. Analizowali miejsca pojawiania si\u0119, ale przede wszystkim l\u0119g\u00f3w (ptaki maj\u0105 to do siebie, \u017ce – czasem niesione nie tyle ciekawo\u015bci\u0105, ile po prostu wiatrem – zalatuj\u0105 w r\u00f3\u017cne miejsca, gdzie rzadko zagrzewaj\u0105 miejsce – przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 pojawiaj\u0105ce si\u0119 rzadko w Polsce s\u0119py czy niekt\u00f3re gatunki z Kanady) nowych i powracaj\u0105cych gatunk\u00f3w. Chodzi\u0142o bowiem nie tyle o samo pojawianie si\u0119 efemerycznych populacji, mniej lub bardziej przypadkowych, ile o badanie nowych populacji trwa\u0142ych. W tej pracy skupili si\u0119 natomiast na statusie miejsca l\u0119gu – chronionym lub nie. Ograniczyli si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do gatunk\u00f3w mokrad\u0142owych.<\/p>\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w zasadzie wszystkie nowe gatunki jako przycz\u00f3\u0142ek nowego terenu wybiera\u0142y obszary chronione. W niekt\u00f3rych przypadkach przez d\u0142ugi okres si\u0119ga\u0142o to stu procent. Przyk\u0142adowo, tak zachowywa\u0142 si\u0119 \u017curaw od pocz\u0105tku swojego powrotu na prze\u0142omie lat 70. i 80. a\u017c do pocz\u0105tku XXI w., podczas gdy czapla nadobna juz po dekadzie od kolonizacji mniej wi\u0119cej po\u0142ow\u0119 kolonii zak\u0142ada\u0142a poza obszarami chronionymi. To ostatnie dowodzi, \u017ce nie da si\u0119 tego zjawiska skwitowa\u0107 stwierdzeniem, \u017ce w Wielkiej Brytanii jedyne nadaj\u0105ce si\u0119 do l\u0119g\u00f3w mokrad\u0142a pozosta\u0142y tylko na obszarach chronionych. Natomiast autorzy zaznaczaj\u0105, \u017ce wa\u017cne s\u0105 dodatkowe informacje – np. g\u0105go\u0142y to kaczki dziuplaste i ca\u0142kiem nie\u017ale daj\u0105 sobie rad\u0119 w miejscach niechronionych, byle znalaz\u0142y tam odpowiednie budki l\u0119gowe.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie, to nie prawny status decyduje o wyborze ptak\u00f3w przycz\u00f3\u0142ka kolonizacji. Pokazuje to natomiast, \u017ce – przynajmniej w Wielkiej Brytanii – obszary chronione s\u0105 najcz\u0119\u015bciej najbardziej dogodne do l\u0119g\u00f3w. Ptaki w nich s\u0105 mniej niepokojone, co pozwala na budow\u0119 populacji na tyle trwa\u0142ej, by kolonizowa\u0107 kolejne, mniej przyjazne tereny. Ods\u0142ania to kolejn\u0105 cech\u0119 tych obszar\u00f3w. Mo\u017ce niezbyt zaskakuj\u0105c\u0105, ale czasem trzeba pewne intuicje zweryfikowa\u0107. Z drugiej za\u015b strony, takie obszary mog\u0105 by\u0107 przycz\u00f3\u0142kami nie tylko gatunk\u00f3w, kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 traktuje si\u0119 z rado\u015bci\u0105 lub oboj\u0119tno\u015bci\u0105, ale te\u017c dla gatunk\u00f3w inwazyjnych. Autorzy zaznaczaj\u0105, \u017ce gatunki inwazyjne raczej znajduj\u0105 przycz\u00f3\u0142ki w miejscach silnie przekszta\u0142conych (jak chocia\u017cby wspomniane aleksandretty w parkach), ale moim zdaniem niekt\u00f3re, zw\u0142aszcza wikarianty, na pewno dobrze czu\u0142yby si\u0119 i na obszarach chronionych. Tu pozostaje mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce ich populacje na obszarach takich – o wi\u0119kszym nat\u0119\u017ceniu ornitolog\u00f3w – b\u0119d\u0105 te\u017c lepiej kontrolowane.<\/p>\n

Piotr Panek<\/p>\n

Rys. Alicja Leszy\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Brytyjscy ornitolodzy opublikowali niedawno w Proceedings of the Royal Society B wyniki analizy kolonizacji ich wyspy przez ptaki (doi: 10.1098\/rspb.2012.2310). Chodzi tu o kolonizacj\u0119 naturaln\u0105, bez bezpo\u015bredniego dzia\u0142ania cz\u0142owieka. W kilku za\u015b przypadkach jest to po prostu rekolonizacja po latach lokalnego wymarcia.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54,62],"tags":[567,76],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2734"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2734"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2734\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3494,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2734\/revisions\/3494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2734"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2734"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2734"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}