{"id":28,"date":"2006-12-23T00:06:11","date_gmt":"2006-12-22T22:06:11","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=28"},"modified":"2012-05-15T21:39:00","modified_gmt":"2012-05-15T19:39:00","slug":"horror-philosophicus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2006\/12\/23\/horror-philosophicus\/","title":{"rendered":"Horror philosophicus"},"content":{"rendered":"

\"BoecjuszCzytanie filozof\u00f3w nie jest wprawdzie moj\u0105 ulubion\u0105 rozrywk\u0105, niemniej ostatnio skusi\u0142o mnie, \u017ceby przeczyta\u0107 wywiad z pewnym profesorem. Czu\u0142am si\u0119 ju\u017c zm\u0119czona seksafer\u0105, lustracj\u0105 i bezwstydnymi wyznaniami polityk\u00f3w, \u017ce w sumie chodzi o w\u0142adz\u0119 i niewa\u017cne, kto jest w koalicji, byle przy tej w\u0142adzy si\u0119 utrzyma\u0107 – w imi\u0119 \u015bwietlanej przysz\u0142o\u015bci i powszechnego szcz\u0119\u015bcia, kt\u00f3rego maluczcy jeszcze nie s\u0105 w stanie doceni\u0107, oczywi\u015bcie – postanowi\u0142am wi\u0119c skorzysta\u0107 z rady pewnego p\u00f3\u017anoantycznego filozofa i poszuka\u0107 pocieszenia w filozofii.<\/p>\n

Boecjusz dzie\u0142ko zatytu\u0142owane De consolatione philosophiae<\/span> napisa\u0142 siedz\u0105c w wi\u0119zieniu za pogl\u0105dy polityczne, by\u0107 mo\u017ce nawet fa\u0142szywie oskar\u017cony, tym bardziej wi\u0119c jego rady wyda\u0142y mi si\u0119 na czasie w sytuacji, kiedy w\u0142adza straszy zamykaniem wolnych medi\u00f3w.<\/p>\n

<\/p>\n

Niestety, lektura wywiadu z profesorem (na kt\u00f3rego macierzystej uczelni s\u0142ucha\u0142am niegdy\u015b wyk\u0142ad\u00f3w o Boecjuszu) skierowa\u0142a moje my\u015bli raczej ku przypomnieniu sobie Pa\u0144stwa <\/span>Platona. Wizja polityczna tam zawarta zawsze wydawa\u0142a mi si\u0119 wysoce niesympatyczna w swym totalitaryzmie, podobnie zreszt\u0105 jak p\u00f3\u017aniejsze, szesnasto- czy siedemnastowieczne utopie, a wywiad z profesorem tylko mnie w tym mniemaniu utwierdzi\u0142. Filozof bowiem, zdaniem Platona w\u0142adca idealny, stwierdza jasno, \u017ce w\u0142adzy nie chce dla siebie ani nawet dla partii swojej, ale dla powszechnego i pa\u0144stwowego dobra; w rz\u0105dach swej partii widzi realizacj\u0119 idea\u0142\u00f3w rycerskich – tylko niewdzi\u0119czne gryzipi\u00f3rki wierzy\u0107 w to nie chc\u0105 i co rusz w czystym i nieskalanym pa\u0144stwie prawa i sprawiedliwo\u015bci paluchami wskazuj\u0105 na jakiego\u015b obrzyd\u0142ego karalucha. A przecie\u017c \u017cadnych karaluch\u00f3w tu nie ma, mo\u017ce co najwy\u017cej jakie\u015b drobniutkie robactwo si\u0119 zal\u0119g\u0142o: wystarczy lekko przymkn\u0105\u0107 oczy i ju\u017c go nie wida\u0107.<\/p>\n

Ciekawym zbiegiem okoliczno\u015bci metoda, jak\u0105 przedstawiciele popieranego przez filozofa rz\u0105du proponuj\u0105, \u017ceby upora\u0107 si\u0119 z buntem gryzipi\u00f3rk\u00f3w, jako \u017cywo przypomina wykluczenie z idealnego pa\u0144stwa poet\u00f3w.<\/p>\n

Zapocz\u0105tkowany prawie dwa i p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca lat temu przez Platona utopijny nurt literacko-polityczny zaowocowa\u0142 na poprzednim prze\u0142omie stuleci gatunkiem zwanym antyutopi\u0105 lub dystopi\u0105: dzie\u0142ami ukazuj\u0105cymi idealne w za\u0142o\u017ceniach swych pa\u0144stwa jako totalitarne koszmary. Profesor ze wzmiankowanego wywiadu najwyra\u017aniej zapomina o tym dziedzictwie plato\u0144skiego pa\u0144stwa filozof\u00f3w, zapomina r\u00f3wnie\u017c o praktycznych realizacjach utopijnych marze\u0144 w XX wieku.<\/p>\n

Mnie za\u015b paradoksalnie przypomnia\u0142 si\u0119 po tej lekturze niejaki Hannibal Lecter. Ten powie\u015bciowo-filmowy lekarz, cz\u0142owiek wykszta\u0142cony, esteta, meloman z umi\u0142owania dla pi\u0119kna i czysto\u015bci moralnej uczyni\u0142 krucjat\u0119, kt\u00f3ra wyzwoli\u0142a w nim potwora. Problem w tym, \u017ce tak jak po kulturalnym, mi\u0142ym i inteligentnym lekarzu nie spodziewamy si\u0119 zjadania jego pacjent\u00f3w, tak te\u017c po filozofie i etyku z tytu\u0142em profesorskim nie spodziewamy si\u0119 zamiatania brud\u00f3w pod dywan.<\/p>\n

No i skoro ju\u017c jeste\u015bmy przy filozofach, przypominaj\u0105 mi si\u0119 jeszcze s\u0142owa z Poza dobrem i z\u0142em<\/span> Nietzschego, cytowane ch\u0119tnie jako motta przez autor\u00f3w fantastyki i horror\u00f3w: „Kto walczy z potworami, powinien si\u0119 strzec, by walka nie uczyni\u0142a go jednym z nich. Bo kiedy d\u0142ugo patrzysz w otch\u0142a\u0144, otch\u0142a\u0144 zaczyna patrze\u0107 w ciebie.”<\/p>\n

Agnieszka Fuli\u0144ska<\/span>
<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytanie filozof\u00f3w nie jest wprawdzie moj\u0105 ulubion\u0105 rozrywk\u0105, niemniej ostatnio skusi\u0142o mnie, \u017ceby przeczyta\u0107 wywiad z pewnym profesorem. Czu\u0142am si\u0119 ju\u017c zm\u0119czona seksafer\u0105, lustracj\u0105 i bezwstydnymi wyznaniami polityk\u00f3w, \u017ce w sumie chodzi o w\u0142adz\u0119 i niewa\u017cne, kto jest w koalicji, byle przy tej w\u0142adzy si\u0119 utrzyma\u0107 – w imi\u0119 \u015bwietlanej przysz\u0142o\u015bci i powszechnego szcz\u0119\u015bcia, kt\u00f3rego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1616,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28\/revisions\/1616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}