{"id":2843,"date":"2013-06-04T08:24:15","date_gmt":"2013-06-04T06:24:15","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=2843"},"modified":"2022-07-06T15:26:09","modified_gmt":"2022-07-06T13:26:09","slug":"raz-ptak-raz-plywak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2013\/06\/04\/raz-ptak-raz-plywak\/","title":{"rendered":"Raz ptak, raz p\u0142ywak"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/Austrobilharzia.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-2847\" title=\"Austrobilharzia\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/Austrobilharzia.jpg\" alt=\"\" width=\"341\" height=\"200\" srcset=\"\/naukowy\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/Austrobilharzia.jpg 341w, \/naukowy\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/Austrobilharzia-300x175.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 341px) 100vw, 341px\" \/><\/a>Czerwiec. Zbli\u017ca si\u0119 lato. Zbli\u017ca si\u0119 czas k\u0105pieli w terenie &#8211; w rzekach i jeziorach. Czysto\u015b\u0107 w\u00f3d w por\u00f3wnaniu z latami 80. znacznie si\u0119 poprawi\u0142a, wi\u0119c mo\u017cna mniej obawia\u0107 si\u0119 ska\u017ce\u0144 chemikaliami czy bakteriami ka\u0142owymi.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Mimo to nie wszystko przedstawia si\u0119 r\u00f3\u017cowo. To, \u017ce woda ma dobry czy cho\u0107by umiarkowany stan ekologiczny, oznacza nie to, \u017ce jest czysta, a to, \u017ce nadaje si\u0119 do \u017cycia dla jej naturalnych mieszka\u0144c\u00f3w. Naturalni mieszka\u0144cy za\u015b wcale nie musz\u0105 \u017cy\u0107 w zgodzie z cz\u0142owiekiem. Dobrze wiedz\u0105 to podr\u00f3\u017cnicy po cieplejszych krajach, kt\u00f3rzy czasem sami staj\u0105 si\u0119 \u015brodowiskiem \u017cycia takich czy innych stworze\u0144. W\u015br\u00f3d nich zas\u0142u\u017cenie z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 cieszy si\u0119 schistosoma (przywra krwi), czyli odleg\u0142a krewniaczka tasiemc\u00f3w \u017cywi\u0105ca si\u0119 krwi\u0105. Od pijawek czy moskit\u00f3w r\u00f3\u017cni si\u0119 tym, \u017ce nie zadawala si\u0119 popijaniem krwi, lecz zamieszkuje naczynia krwiono\u015bne. Dostaje si\u0119 te\u017c do r\u00f3\u017cnych tkanek i narz\u0105d\u00f3w mniej lub bardziej wa\u017cnych, przez co schistomatoza mo\u017ce objawia\u0107 si\u0119 na wiele sposob\u00f3w. Czasem prowadzi do \u015bmierci, czasem nie daje \u017cadnych zauwa\u017calnych objaw\u00f3w. Zwykle uprzykrza \u017cycie gospodarza r\u00f3\u017cnego typu zapaleniami.<\/p>\n<p>W polskich wodach nie ma schistosom (cho\u0107 kto wie, jak d\u0142ugo? &#8211; nie m\u00f3wi\u0119 tylko o ociepleniu klimatu, ale te\u017c o zanieczyszczeniu termicznym w\u00f3d &#8211; ju\u017c teraz mamy w pobli\u017cu niekt\u00f3rych elektrowni jeziora o ekosystemach bardziej przypominaj\u0105cych \u015br\u00f3dziemnomorskie ni\u017c \u015brodkowoeuropejskie). S\u0105 natomiast ich krewni, kt\u00f3rzy gustuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie we krwi kaczek i innych ptak\u00f3w wodnych. Ich rozprzestrzenienie bada zesp\u00f3\u0142 El\u017cbiety \u017bbikowskiej. W wi\u0119kszo\u015bci badanych jezior wyst\u0119puj\u0105 ptasie przywry <em>Trichobilharzia ocellata<\/em> lub <em>Bilharziella polonica<\/em> (mamy sw\u00f3j narodowy gatunek!), a ostatnio po raz pierwszy w Polsce wykryto <em>Trichobilharzia szidati<\/em>. Ten pierwszy to nie tyle jeden gatunek, co grupa gatunk\u00f3w trudnych do jednoznacznej identyfikacji, tzw. gatunek zbiorczy.<\/p>\n<p>S\u0105 to przywry ptasie. Niestety, jak w dowcipie o kastrowaniu wielb\u0142\u0105d\u00f3w, przywry te najpierw wgryzaj\u0105 si\u0119 w ptaka, a dopiero potem sprawdzaj\u0105, czy to na pewno ptak. Je\u015bli to nie ptak, a np. p\u0142ywaj\u0105cy cz\u0142owiek, to dla niego niewielki problem &#8211; przez jaki\u015b tydzie\u0144 b\u0119dzie mia\u0142 odczyn zapalny wok\u00f3\u0142 goszczonej przez siebie w sk\u00f3rze przywry (najcz\u0119\u015bciej ca\u0142ego stadka), przez jaki\u015b czas b\u0119dzie mia\u0142 ma\u0142o estetyczne strupy, ale na d\u0142u\u017cej si\u0119 z przywrami nie zaznajomi. Dla przywr natomiast to tragedia, bo o ile receptory na sk\u00f3rze ludzkiej wydawa\u0142y si\u0119 do\u015b\u0107 podobne do receptor\u00f3w na sk\u00f3rze ptasiej, o tyle reszta cia\u0142a, w tym krew, r\u00f3\u017cni si\u0119 tak bardzo, \u017ce przywra szybko ginie bezpotomnie. Zjawisko to nazywa si\u0119 \u015bwi\u0105dem p\u0142ywak\u00f3w. W Polsce jest na razie rzadko notowane &#8211; nie wiadomo, czy polscy p\u0142ywacy s\u0105 wstydliwi i nie zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do lekarzy, czy polscy lekarze nie umiej\u0105 dobrze rozpozna\u0107 tej choroby, czy wreszcie polskie przywry s\u0105 ma\u0142o sprawne. W badaniach laboratoryjnych, gdzie ochotnicy wk\u0142adaj\u0105 r\u0119ce do miski z odpowiedni\u0105 faun\u0105 (brrrr!!!) przywry nieprzesadnie ch\u0119tnie wnikaj\u0105 w ich sk\u00f3r\u0119, ale zwa\u017cywszy, \u017ce jeden \u015blimak b\u0119d\u0105cy \u017cywicielem po\u015brednim mo\u017ce uwolni\u0107 6000 larw przywr, to nawet ma\u0142y procent z tego wystarczy. Z obserwacji wynika, \u017ce wnikanie jest najbardziej efektywne w momencie wysychania kropli na sk\u00f3rze. Jak by wi\u0119c romantycznie nie wygl\u0105da\u0142o suszenie si\u0119 wiatrem i s\u0142o\u0144cem, chyba od teraz b\u0119d\u0119 zawsze u\u017cywa\u0142 r\u0119cznika.<\/p>\n<p><strong>Piotr Panek<\/strong><\/p>\n<p><em>Fot. Anonimowy pracownik ameryka\u0144skiego <\/em><em> Ministerstwa Zdrowia i Us\u0142ug Spo\u0142ecznych, domena publiczna<br \/>\n<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zjawisko to nazywa si\u0119 \u015bwi\u0105dem p\u0142ywak\u00f3w. W Polsce jest na razie rzadko notowane<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2847,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,6,47,204],"tags":[358,357,356,355,70],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2843"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2843"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2843\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8574,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2843\/revisions\/8574"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2847"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2843"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2843"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}