{"id":288,"date":"2009-03-03T17:35:35","date_gmt":"2009-03-03T16:35:35","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=288"},"modified":"2013-02-23T23:32:58","modified_gmt":"2013-02-23T22:32:58","slug":"zgubne-deregulacje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/03\/03\/zgubne-deregulacje\/","title":{"rendered":"Zgubne deregulacje"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\n
\nSk\u0105d si\u0119 bierze choroba Alzheimera?<\/strong><\/p>\n

Pe\u0142ne poznanie symptom\u00f3w choroby, nie tylko na poziomie organizmu, ale i kom\u00f3rki, to minimum niezb\u0119dne do tego, by w racjonalny spos\u00f3b szuka\u0107 \u015brodk\u00f3w leczniczych. W przypadku choroby Alzheimera nie bardzo nawet wiemy, co w m\u00f3zgu pacjent\u00f3w si\u0119 psuje.<\/p>\n


\nChoroba Alzheimera zbiera coraz wi\u0119ksze \u017cniwo. Paradoksalnie, wzrost liczby chorych jest zwi\u0105zany z post\u0119pem nauki i medycyny. Przyczyniaj\u0105 si\u0119 one bowiem do przed\u0142u\u017cenia \u017cycia, a choroba atakuje ludzi starych. Jednak sam fakt d\u0142u\u017cszego \u017cycia nie wystarcza do wyja\u015bnienia, sk\u0105d bierze si\u0119 plaga tej nieuleczalnej choroby.<\/p>\n

Jednym z g\u0142\u00f3wnych objaw\u00f3w choroby jest demencja. Zwi\u0105zana jest ona z zanikiem neuron\u00f3w w m\u00f3zgu. Zanik neuron\u00f3w za\u015b \u0142\u0105czy si\u0119 z gromadzeniem si\u0119 w nich w\u0142\u00f3kien polimeru o nazwie beta-amyloid. Wiele o\u015brodk\u00f3w badawczych koncentruje si\u0119 w\u0142a\u015bnie na badaniach przyczyn powstawania z\u0142og\u00f3w beta-amyloidu w neuronach i na tym, jak owe z\u0142ogi dzia\u0142aj\u0105 na \u017cycie i funkcjonowanie kom\u00f3rek m\u00f3zgu. Ale mo\u017ce warto te\u017c spojrze\u0107 na inne kom\u00f3rki m\u00f3zgu.<\/p>\n

W zesz\u0142otygodniowym numerze „Science” ukaza\u0142a si\u0119 publikacja naukowc\u00f3w z Massachussets General Hospital i Uniwersytetu Harvarda, kt\u00f3ra opisuje zachowanie nie najcz\u0119\u015bciej badanych w chorobie Alzheimera neuron\u00f3w (to ich zanik powoduje demencj\u0119), ale astrocyt\u00f3w, czyli kom\u00f3rek wspomagaj\u0105cych owe neurony. Okazuje si\u0119, \u017ce funkcjonowanie astrocyt\u00f3w w m\u00f3zgu myszy u kt\u00f3rych wywo\u0142ano objawy podobne do ludzkiej choroby Alzheimera jest zak\u0142\u00f3cone w specyficzny spos\u00f3b. Wykazuj\u0105 one nadaktywno\u015b\u0107 wewn\u0105trzkom\u00f3rkowych fal wolnych jon\u00f3w wapnia. Wiadomo za\u015b, \u017ce poziom tych jon\u00f3w reguluje wiele wa\u017cnych funkcji w \u017cyciu kom\u00f3rek.<\/p>\n

Artyku\u0142 ten sk\u0142oni\u0142 mnie do napisania wpisu w blogu nie dlatego, \u017ce chcia\u0142bym dyskutowa\u0107 na temat roli wapnia w \u017cyciu kom\u00f3rki. Chodzi raczej o to, i\u017c zwraca on uwag\u0119 na fakt, \u017ce wykraczaj\u0105ce poza schemat my\u015blowy badania mog\u0105 w wa\u017cny spos\u00f3b poszerzy\u0107 nasz\u0105 wiedz\u0119 o takich chorobach. Koncentruj\u0105c si\u0119 na z pozoru najwa\u017cniejszym – zaniku neuron\u00f3w – bardzo \u0142atwo przeoczy\u0107 problemy, kt\u00f3re mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 kluczowe dla zrozumienia przyczyn choroby i szukania antidotum. Chory jest bowiem ca\u0142y m\u00f3zg, a nawet ca\u0142y cz\u0142owiek, a nie tylko zanikaj\u0105ce neurony.<\/p>\n

W chorobie Alzheimera, kom\u00f3rki m\u00f3zgu s\u0105 tak zmienione, \u017ce badania w\u0142a\u015bciwie ka\u017cdego aspektu ich \u017cycia, za kt\u00f3ry bior\u0105 si\u0119 naukowcy przynosi zaskakuj\u0105ce wyniki. Problem w odr\u00f3\u017cnieniu co jest skutkiem, a co przyczyn\u0105 choroby.<\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce w przypadku choroby Alzheimera mo\u017cemy mie\u0107 do czynienia, podobnie jak w przypadku nowotwor\u00f3w, z chorob\u0105 wywo\u0142an\u0105 dzia\u0142aniem wielu czynnik\u00f3w i popsuciem si\u0119 wielu mechanizm\u00f3w na raz. Na raz nie oznacza jednak, \u017ce wszystko psuje si\u0119 r\u00f3wnocze\u015bnie. Choroba mo\u017ce zaczyna\u0107 si\u0119 od drobnych zmian, kt\u00f3re dopiero akumuluj\u0105c si\u0119 i z czasem tworz\u0105 znany neurologom pe\u0142ny obraz choroby.<\/p>\n

Wykazano, \u017ce wiele bia\u0142ek reguluj\u0105cych przebieg cyklu kom\u00f3rkowego wyst\u0119puje w zwi\u0119kszonej ilo\u015bci w kom\u00f3rkach m\u00f3zg\u00f3w pacjent\u00f3w. Badania mikroskopowe wykaza\u0142y, \u017ce u chorych na Alzheimera cz\u0119\u015bciej ni\u017c u os\u00f3b zdrowych znajduje si\u0119 kom\u00f3rki dwuj\u0105drowe. A wi\u0119c mo\u017cliwe, \u017ce dwuj\u0105drowo\u015b\u0107 tych kom\u00f3rek bierze si\u0119 z nieudanych podzia\u0142\u00f3w kom\u00f3rkowych.<\/p>\n

Tak\u0105 hipotez\u0119 wysun\u0105\u0142 przed kilkoma laty Mark Smith z Case Western Reserve University w Cleveland w stanie Ohio. Neurony w m\u00f3zgach pacjent\u00f3w z t\u0105 chorob\u0105 pr\u00f3buj\u0105 przej\u015b\u0107 podzia\u0142 kom\u00f3rkowy, podczas gdy zdrowe neurony nigdy do podzia\u0142u nawet si\u0119 nie szykuj\u0105. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w do podzia\u0142u jednak nie dochodzi. Jednak wewn\u0105trzkom\u00f3rkowa maszyneria kontrolna dostaje sygna\u0142, \u017ce pojawi\u0142y si\u0119 k\u0142opoty z podzia\u0142em. Zwyk\u0142\u0105 reakcj\u0105 kom\u00f3rki, kt\u00f3ra przesz\u0142a przez podzia\u0142 w spos\u00f3b nieprawid\u0142owy jest w\u0142\u0105czenie programu \u015bmierci kom\u00f3rkowej – apoptozy. Lepiej bowiem pozby\u0107 si\u0119 takiej kom\u00f3rki, poniewa\u017c mo\u017ce ona odziedziczy\u0107 nieprawid\u0142ow\u0105 liczb\u0119 chromosom\u00f3w, a to prowadzi\u0107 mo\u017ce do nowotworzenia. Tak te\u017c maj\u0105 zachowywa\u0107 si\u0119 kom\u00f3rki m\u00f3zgu pacjent\u00f3w. A skutek jest taki, \u017ce obumiera coraz wi\u0119cej neuron\u00f3w i rozwija si\u0119 w\u0142a\u015bnie choroba Alzheimera.<\/p>\n

Hipoteza rozregulowanego cyklu kom\u00f3rkowego nie t\u0142umaczy przyczyn choroby – jaki\u015b nieznany czynnik musia\u0142by powodowa\u0107 gromadzenie si\u0119 w m\u00f3zgu du\u017cych ilo\u015bci bia\u0142ek regulatorowych. Pojawia si\u0119 coraz wi\u0119cej danych sugeruj\u0105cych, \u017ce ten scenariusz mo\u017ce rzeczywi\u015bcie rozgrywa\u0107 si\u0119 w m\u00f3zgu chorych. Istniej\u0105 te\u017c podejrzenia, jakie procesy mog\u0142yby ulega\u0107 w\u00f3wczas deregulacji jako pierwsze.<\/p>\n

Najlepszym sposobem na likwidowanie zb\u0119dnych bia\u0142ek w kom\u00f3rce jest ich degradacja. Mo\u017ce wi\u0119c to w\u0142a\u015bnie maszyneria usuwaj\u0105ca zb\u0119dne czy nadliczbowe bia\u0142ka nie dzia\u0142a prawid\u0142owo? Ta w\u0142a\u015bnie hipoteza wydaje si\u0119 ostatnio zyskiwa\u0107 wielu zwolennik\u00f3w.<\/p>\n

Wewn\u0105trzkom\u00f3rkowa identyfikacja bia\u0142ek przeznaczonych do usuni\u0119cia, poprzez naznaczania ich peptydem o nazwie ubikwityna, jak i sama degradacja przez wyspecjalizowane kompleksy bia\u0142kowe zwane proteasomami, s\u0105 rzeczywi\u015bcie zak\u0142\u00f3cone w kom\u00f3rkach m\u00f3zg\u00f3w os\u00f3b cierpi\u0105cych na chorob\u0119 Alzheimera. Jeden z enzym\u00f3w inicjuj\u0105cych ten szlak reakcji – BRCA1 (kt\u00f3rego mutacja wywo\u0142uje nota bene m. in. raka piersi i jajnika) – te\u017c wyst\u0119puje w niezwykle du\u017cych ilo\u015bciach w neuronach pacjent\u00f3w.<\/p>\n

Poznanie szczeg\u00f3\u0142\u00f3w dzia\u0142ania maszynerii degraduj\u0105cej bia\u0142ka w chorobie Alzeimera mo\u017ce wyja\u015bni\u0107 wiele patologicznych zjawisk. A po znalezieniu przyczyny mo\u017cna b\u0119dzie my\u015ble\u0107 o szukaniu sposobu na jej naprawienie. Mo\u017ce wi\u0119c klucz do wyja\u015bnienia tej choroby tkwi w procesach takich jak ubikwitynacja i degradacja bia\u0142ek, a z\u0142ogi beta-amyloidu to wcale nie przyczyna, a jedynie uboczny skutek choroby.<\/p>\n

Jacek Kubiak<\/strong><\/p>\n

Fot. maerzbow<\/strong><\/a>, Flickr (CC SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sk\u0105d si\u0119 bierze choroba Alzheimera? Pe\u0142ne poznanie symptom\u00f3w choroby, nie tylko na poziomie organizmu, ale i kom\u00f3rki, to minimum niezb\u0119dne do tego, by w racjonalny spos\u00f3b szuka\u0107 \u015brodk\u00f3w leczniczych. W przypadku choroby Alzheimera nie bardzo nawet wiemy, co w m\u00f3zgu pacjent\u00f3w si\u0119 psuje.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61,6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/288"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=288"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/288\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2469,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/288\/revisions\/2469"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=288"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=288"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=288"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}