{"id":302,"date":"2009-04-01T10:08:59","date_gmt":"2009-04-01T08:08:59","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=302"},"modified":"2013-02-14T09:21:36","modified_gmt":"2013-02-14T08:21:36","slug":"klopoty-z-nic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/04\/01\/klopoty-z-nic\/","title":{"rendered":"K\u0142opoty z ?nic?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\n
\nCo w\u0142a\u015bciwie (nie) le\u017cy na talerzu, kiedy nie ma na nim nic?
\n<\/strong><\/p>\n

Polski filozof Kazimierz Twardowski<\/a> (1866-1938) nale\u017cy do tej grupy my\u015blicieli, kt\u00f3rzy dziwnym zrz\u0105dzeniem losu byli przez cz\u0119\u015b\u0107 swojego \u017cycia zwi\u0105zani z Wiedniem. Twardowski urodzi\u0142 si\u0119 i swoj\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 oraz czas edukacji zwie\u0144czony studiami na Wydziale Filozoficznym sp\u0119dzi\u0142 w\u0142a\u015bnie w tym mie\u015bcie. Od roku 1895 a\u017c do \u015bmierci zwi\u0105zany by\u0142 z Uniwersytetem Lwowskim.<\/p>\n

<\/p>\n

Pisa\u0142em kiedy\u015b<\/a> o powi\u0105zaniu wielu wybitnych naukowc\u00f3w z Wiedniem prze\u0142omu XIX i XX wieku. Jest w tym fakcie czego\u015b nieprzypadkowego, \u017ce biografie wa\u017cnych postaci nauki XX-wiecznej powi\u0105zane s\u0105 z Wiedniem. Mo\u017ce to \u015bwiadczy o poziomie edukacji w Cesarstwie Austro-W\u0119gierskim z prze\u0142omu wiek\u00f3w?<\/p>\n

W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie, dzia\u0142alno\u015b\u0107 naukowa Twardowskiego potwierdza\u0107 mo\u017ce t\u0119 tez\u0119. W\u0142a\u015bnie zapoznaj\u0119 si\u0119 z jego pracami filozoficznymi. Styl Twardowskiego cechuje jasno\u015b\u0107 i precyzja. To dzi\u0119ki jego dzia\u0142alno\u015bci powsta\u0142o Polskie Towarzystwo Filozoficzne, a przede wszystkim jedyna znana szeroko na \u015bwiecie polska szko\u0142a filozoficzna, szko\u0142a lwowsko-warszawska<\/a>.<\/p>\n

Do prac Twardowskiego si\u0119gn\u0105\u0142em z powodu s\u0142owa „nic”. Do czego odnosi si\u0119 to s\u0142owo? W\u0142a\u015bnie zjad\u0142em \u015bniadanie. Je\u015bli powiem, \u017ce „na talerzu nie ma nic”, to co ja takiego w zasadzie powiem. Czy moja wypowied\u017a co\u015b m\u00f3wi o talerzu, jak chce jedna grupa filozof\u00f3w? A mo\u017ce, jak chc\u0105 inni, moja wypowied\u017a ma sens tylko w zwi\u0105zku z innymi wypowiedziami j\u0119zykowymi? Wypowiedzi te s\u0105 milcz\u0105co przyj\u0119te w tym zdaniu (na przyk\u0142ad to, \u017ce co\u015b wcze\u015bniej na tym talerzu by\u0142o) i tylko w powi\u0105zaniu z nimi moje zdanie ma sens.<\/p>\n

Twardowski w tym wypadku powiedzia\u0142by w\u0142a\u015bnie co\u015b takiego. „Nic” jako s\u0142owo jest pochodn\u0105 operacji negowania. Przedmiotem negacji nie jest jednak rzeczywisto\u015b\u0107, lecz j\u0119zyk. S\u0142owa „nie” czy „nic” wzi\u0119te same w sobie nie posiadaj\u0105 samodzielnego znaczenia. Dopiero w kontek\u015bcie wypowiedzi i do\u0142\u0105czone do innych nazw nabieraj\u0105 sensu. Na przyk\u0142ad, gdy twierdz\u0119, \u017ce „nic nie jest wieczne”, to wyrazy „nic” i „nie” nie maj\u0105 samodzielnego znaczenia. „Nic” sens tylko w odniesieniu do milcz\u0105co przyj\u0119tego odniesienia tego s\u0142owa, jakim jest „rzecz”. Sens tej wypowiedzi jest wi\u0119c taki – „nie ma takiej rzeczy, kt\u00f3ra jest wieczna”.<\/p>\n

Je\u015bli wi\u0119c m\u00f3wi\u0119, \u017ce „na talerzu nie ma nic”, to w gruncie rzeczy odniesieniem s\u0142owa „nic” w tym wypadku jest to, co na tym talerzu wcze\u015bniej by\u0142o, zapewne kanapka. I tylko to mam na my\u015bli. Swoim zdaniem nie uchwytuj\u0119 wi\u0119c jakiej\u015b „nico\u015bci”. A w\u0142a\u015bnie niekt\u00f3rych filozof\u00f3w mo\u017cna pos\u0105dzi\u0107, \u017ce z „nico\u015bci” czy „niebytu” czyni\u0105 jakie\u015b tajemnicze, mityczne poj\u0119cie, kt\u00f3re ma jaki\u015b przedmiot. Z punktu widzenia Twardowskiego nie ma to jednak sensu.<\/p>\n

Na stronie Wikipedii z biogramem Twardowskiego, do kt\u00f3rej da\u0142em odno\u015bnik na pocz\u0105tku tego wpisu, przykuwa moj\u0105 uwag\u0119 stanu grobu tego wa\u017cnego dla polskiej nauki filozofa. \u015awiadczy on o tym, \u017ce o jego zas\u0142ugach nikt ju\u017c chyba nie pami\u0119ta. Zgodnie z intencj\u0105 Twardowskiego takie zdanie negatywne zawiera szereg milcz\u0105co przyj\u0119tych tre\u015bci, dotycz\u0105cych mi\u0119dzy innymi losu ludzkiego, historii i jej dziwnego biegu.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n

Il. Kazimierz Twardowski, O dostoje\u0144stwie uniwersytetu, Pozna\u0144 1933, frontyspis<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Co w\u0142a\u015bciwie (nie) le\u017cy na talerzu, kiedy nie ma na nim nic? Polski filozof Kazimierz Twardowski (1866-1938) nale\u017cy do tej grupy my\u015blicieli, kt\u00f3rzy dziwnym zrz\u0105dzeniem losu byli przez cz\u0119\u015b\u0107 swojego \u017cycia zwi\u0105zani z Wiedniem. Twardowski urodzi\u0142 si\u0119 i swoj\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 oraz czas edukacji zwie\u0144czony studiami na Wydziale Filozoficznym sp\u0119dzi\u0142 w\u0142a\u015bnie w tym mie\u015bcie. Od roku […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,1,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/302"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=302"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2298,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/302\/revisions\/2298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}