{"id":3028,"date":"2013-08-11T23:56:05","date_gmt":"2013-08-11T21:56:05","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=3028"},"modified":"2014-03-15T17:48:10","modified_gmt":"2014-03-15T16:48:10","slug":"feniks-z-popiolow-huty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2013\/08\/11\/feniks-z-popiolow-huty\/","title":{"rendered":"Feniks z popio\u0142\u00f3w huty"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Nie wdaj\u0105c si\u0119 w dyskusje spo\u0142eczno-polityczne, czy to zjawisko pozytywne, czy negatywne – w Europie zamyka si\u0119 wiele dzia\u0142aj\u0105cych przez sto-dwie\u015bcie lat zak\u0142ad\u00f3w. W ich miejscu powstaje luka. Wype\u0142niana jest ona albo spontanicznie i bez\u0142adnie, albo z planem. Jednym z mniej daleko id\u0105cych przekszta\u0142ce\u0144 jest organizacja loft\u00f3w – obiekt\u00f3w takiej czy innej u\u017cyteczno\u015bci w starych murach. Cz\u0119sto jednak zak\u0142ad jest r\u00f3wnany z ziemi\u0105 i wkraczaj\u0105 na\u0144 deweloperzy buduj\u0105cy zupe\u0142nie nowe budynki. Co jednak, gdy po zr\u00f3wnaniu z ziemi\u0105 pozostaje nie dogodna dzia\u0142ka budowlana, lecz warstwa zanieczyszczonego gruntu?<\/p>\n

Przed takim problemem stan\u0119li zarz\u0105dzaj\u0105cy terenem po by\u0142ej hucie Tyssena-Kruppa w Dortmundzie. Wyposa\u017cenie huty skrupulatnie oznakowano i wywieziono do Chin, gdzie je na powr\u00f3t z\u0142o\u017cono. Budowle wyburzono. Jednak huta przez swoje \u017cycie nie tylko zanieczyszcza\u0142a powietrze Zag\u0142\u0119bia Ruhry i rzek\u0119 Emscher, ale r\u00f3wnie\u017c i gleb\u0119 pod sob\u0105. Kominy znik\u0142y, woda jako tako si\u0119 oczyszcza, ale ziemi tak \u0142atwo zrekultywowa\u0107 si\u0119 nie da. Trzeba j\u0105 by\u0142o po prostu wykopa\u0107 i wywie\u017a\u0107.<\/p>\n

Co dalej? Gdyby robi\u0142 to deweloper, pewnie wywi\u00f3z\u0142by ziemi\u0119 zanieczyszczon\u0105, nawi\u00f3z\u0142 czystej i zniwelowa\u0142 pod zabudow\u0119. A pewnie kopa\u0142by dalej na podziemne kondygnacje. Jednak rekultywacj\u0105 terenu zaj\u0119\u0142a si\u0119 agencja \u015brodowiskowa, zatrudniaj\u0105c do tego ekolog\u00f3w (naukowc\u00f3w). Uznano, \u017ce Dortmundowi i Zag\u0142\u0119biu Ruhry nie trzeba nowej dzia\u0142ki budowlanej, za to skoro ju\u017c ma si\u0119 wykopa\u0107 w ziemi dziur\u0119, to mo\u017cna z niej zrobi\u0107 jezioro. W ten spos\u00f3b z popio\u0142\u00f3w huty powsta\u0142o jezioro Feniks.<\/p>\n

Gdyby do tego zabrali si\u0119 hydrotechnicy, najpewniej zrobiliby tak jak wsz\u0119dzie. Na rzece postawiliby tam\u0119 i mis\u0119 nowego zbiornika wype\u0142niliby zatrzyman\u0105 tak wod\u0105. Po paru latach rzeka nanios\u0142aby biogen\u00f3w i zacz\u0119\u0142yby si\u0119 zakwity glonowe. Osady w ci\u0105gu kilku lat wype\u0142ni\u0142yby mis\u0119 i trzeba by\u0142oby zabieg\u00f3w rewitalizuj\u0105cych. Znamy to z wielu zalew\u00f3w miejskich – projektowanych jako wspania\u0142e miejsca do rekreacji, w\u0119dkowania i retencji, a funkcjonuj\u0105ce jako niezbyt przyjemnie pachn\u0105ce sadzawki.<\/p>\n

Jednak zabrali si\u0119 za to hydrobiolodzy. Phoenix See nie ma po\u0142\u0105czenia z rzek\u0105 – wype\u0142ni\u0142o si\u0119 wod\u0105 gruntow\u0105 i opadow\u0105. Czasem jest jej wr\u0119cz za du\u017co, ale jezioro, cho\u0107 nie ma dop\u0142ywu, ma odp\u0142yw. Dzi\u0119ki temu bogata w fosfor z le\u017c\u0105cych wy\u017cej p\u00f3l woda rzeczna nie przynosi go. Jednak przy tak p\u0142ytkim (3 m) jeziorze obj\u0119to\u015b\u0107 wody jest tak ma\u0142a, \u017ce nawet opad fosforu z powietrza szybko by je uczyni\u0142 \u015bwietnym do zakwit\u00f3w. Dlatego woda jeziora przepompowywana jest przez specjaln\u0105 oczyszczalni\u0119, odr\u0119bn\u0105 od komunalnej. Pozwala to na stosowanie metod usuwania fosforu bez u\u017cycia chlork\u00f3w. Metoda z chlorkami jest stosowana w oczyszczaniu \u015bciek\u00f3w rutynowo, ale gleby w Zag\u0142\u0119biu Ruhry s\u0105 bogate w siarczany i dalsze dodawanie soli nie jest po\u017c\u0105dane.<\/p>\n

Jak <\/a>kiedy\u015b pisa\u0142em<\/a>, p\u0142ytkie jeziora s\u0105 zwykle w jednym ze stan\u00f3w – z makrofitami i przejrzyst\u0105 wod\u0105 albo z fitoplanktonem i wod\u0105 m\u0119tn\u0105. (Obecnie zwykle s\u0105 w tym drugim stanie, tak\u017ce dlatego, \u017ce tzw. utrzymywanie w\u00f3d cz\u0119sto polega na usuwaniu makrofit\u00f3w.) Co zrozumia\u0142e, stan makrofitowy jest bardziej po\u017c\u0105dany, wi\u0119c nasadzono ramienice (dlaczego akurat je, to temat na inny wpis), cho\u0107 pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c kolejne ro\u015bliny. Na razie nie ma ryb, nie licz\u0105c wpuszczanych nielegalnie przez akwaryst\u00f3w, ale nied\u0142ugo zostan\u0105 wpuszczone gatunki w\u0119dkarskie. Dopuszczono \u017ceglowanie, ale uznano, \u017ce w sytuacji, gdy w licz\u0105cym miliony mieszka\u0144c\u00f3w regionie, jest to jedyne jezioro, pozwolenie na k\u0105piele by\u0142oby r\u00f3wnoznaczne z b\u0142yskawiczn\u0105 degradacj\u0105. Po\u0142\u0105czenia z rzek\u0105 nie ma, jednak przep\u0142ywa ona tak blisko, \u017ce w razie powodzi misa jeziora stanie si\u0119 zbiornikiem retencjonuj\u0105cym.<\/p>\n

Miasto Dortmund nie bierze bezpo\u015brednio udzia\u0142u w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu, ale ju\u017c czerpie z niego korzy\u015bci. Wok\u00f3\u0142 nowego jeziora powstaj\u0105 nowe budynki, w kt\u00f3rych czynsz odzwierciedla jego atrakcyjno\u015b\u0107. W okolice po by\u0142ej hucie przenosz\u0105 si\u0119 najbogatsi dortmundczycy z pi\u0142karzami Borussii na czele. Podobne zjawisko powstawania dzielnic bogactwa na obszarach poindustrialnych zauwa\u017cono ju\u017c w innych miastach (np. na obszarze po stoczni w Oslo). To ju\u017c jednak domena bada\u0144 nie hydrobiolog\u00f3w, tylko socjolog\u00f3w.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n

Fot. Piotr Panek, licencja CC-BY (uznanie autorstwa)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie wdaj\u0105c si\u0119 w dyskusje spo\u0142eczno-polityczne, czy to zjawisko pozytywne, czy negatywne – w Europie zamyka si\u0119 wiele dzia\u0142aj\u0105cych przez sto-dwie\u015bcie lat zak\u0142ad\u00f3w. W ich miejscu powstaje luka. Wype\u0142niana jest ona albo spontanicznie i bez\u0142adnie, albo z planem. Jednym z mniej daleko id\u0105cych przekszta\u0142ce\u0144 jest organizacja loft\u00f3w – obiekt\u00f3w takiej czy innej u\u017cyteczno\u015bci w starych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54],"tags":[82,70],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3028"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3028"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3028\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3568,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3028\/revisions\/3568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}