{"id":306,"date":"2009-04-08T09:14:05","date_gmt":"2009-04-08T07:14:05","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=306"},"modified":"2013-02-14T09:21:30","modified_gmt":"2013-02-14T08:21:30","slug":"klopoty-z-dobrem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/04\/08\/klopoty-z-dobrem\/","title":{"rendered":"K\u0142opoty z dobrem"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\n
\nCzy dobro i nic mo\u017cna zr\u00f3wna\u0107?
\n<\/strong>
\nNie jestem filozofem. Mimo, \u017ce od ponad 10 lat zawodowo zajmuj\u0119 si\u0119 filozofi\u0105 i na studiach (niefilozoficznych) by\u0142a ona g\u0142\u00f3wnym przedmiotem moich zainteresowa\u0144. Nawet mimo to, \u017ce tutaj na blogu te\u017c o filozofii pisz\u0119. Wol\u0119 bezpieczniejsze okre\u015blenie – historyk filozofii. Do tego, by filozofem by\u0107 trzeba czego\u015b wi\u0119cej, do czego nie roszcz\u0119 sobie pretensji.<\/p>\n


\nGdybym mia\u0142 wskazywa\u0107 na osobiste kwestie, w kt\u00f3rych zahacza\u0142em jako\u015b o filozofi\u0119 i filozofowanie, by\u0142yby nimi zagadnienia zwi\u0105zane z dobrem. Pami\u0119tam na studiach, gdy poznawali\u015bmy filozofi\u0119 Augustyna, a najp\u00f3\u017aniej Leibniza, zastanawia\u0142em si\u0119, jak to jest z tym dobrem. Jest ono, czy go nie ma? I jak jest ze z\u0142em. W ko\u0144cu doszed\u0142em do wniosku, \u017ce z\u0142o i dobro to poj\u0119cia, kt\u00f3re nie oznaczaj\u0105 \u017cadnego przedmiotu. Jednak ich znaczenie budowane jest przez ludzi, dlatego \u017ce wy\u0142apuj\u0105 w rzeczach co\u015b, co si\u0119 powtarza i jest w pewien spos\u00f3b podobne.<\/p>\n

Przypomnia\u0142o mi si\u0119 to ostatnio, poniewa\u017c kwestia warto\u015bci z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w mnie zainteresowa\u0142a. W j\u0119zyku ju\u017c bardziej technicznym moje pierwsze my\u015bli mo\u017cna okre\u015bli\u0107 mianem analogii. Warto\u015bci s\u0105 analogiczne i s\u0105 tworzone dzi\u0119ki operacji przeprowadzania analogii. Czym jest analogia? Jest to w sumie prosta sprawa, mimo \u017ce podr\u0119czniki m\u00f3wi\u0105, \u017ce sama analogia jest analogiczna, co nie przybli\u017ca w og\u00f3le do rozwi\u0105zania.<\/p>\n

W analogii chodzi o podobie\u0144stwo. Na og\u00f3\u0142 m\u00f3wi\u0105c co\u015b o rzeczach dostrzegamy mi\u0119dzy nimi pewne podobie\u0144stwo. Dla przyk\u0142adu widz\u0119 jakie\u015b podobie\u0144stwo mi\u0119dzy psem i kotem. Podobie\u0144stwo to mog\u0119 uj\u0105\u0107 w form\u0119 nazwy rodzajowej – zwierz\u0119 (lub ssak) – i powiedzie\u0107, \u017ce podobie\u0144stwo mi\u0119dzy psem i kotem mo\u017cna okre\u015bli\u0107 w ten spos\u00f3b, \u017ce s\u0105 one zwierz\u0119tami. A co to jest zwierz\u0119 mog\u0119 ju\u017c wyt\u0142umaczy\u0107 i zdefiniowa\u0107.<\/p>\n

W przypadku analogii jednak takiej operacji nie da si\u0119 przeprowadzi\u0107. Mimo zachodzenia podobie\u0144stwa, nie da si\u0119 go uj\u0105\u0107 w ten spos\u00f3b, by znale\u017a\u0107 miedzy podobnymi rzeczami jak\u0105\u015b wsp\u00f3ln\u0105 nazw\u0119 rodzajow\u0105, a nast\u0119pnie nazw\u0119 t\u0119 zdefiniowa\u0107. Na przyk\u0142ad, mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce poranna kawa jest dobra (w\u0142a\u015bnie j\u0105 dopijam). Podobnie o moim psie mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce jest dobry. W obu wypadkach (kawy i psa) u\u017cywam s\u0142owa „dobro”. Mimo to „dobroci” psa i kawy nie jestem w stanie po\u0142\u0105czy\u0107 w jak\u0105\u015b jedn\u0105 nazw\u0119 rodzajow\u0105 „dobro”, bo w obu wypadkach s\u0142owo to, jest u\u017cyte w nieco odmiennym znaczeniu.<\/p>\n

Podobie\u0144stwo mi\u0119dzy kaw\u0105 i psem w tym wypadku zachodzi, jednak nie na tyle, \u017ceby da\u0142o si\u0119 w ten spos\u00f3b utworzy\u0107 jak\u0105\u015b wsp\u00f3ln\u0105 nazw\u0119 rodzajow\u0105. St\u0105d te\u017c w odniesieniu do dobra mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest ono analogiczne. Mam na my\u015bli to, \u017ce s\u0142owo to posiada jakie\u015b znaczenie, kt\u00f3re ludzie intuicyjnie chwytaj\u0105, jednak znaczenie to jest r\u00f3\u017cne w zale\u017cno\u015bci od kontekstu wypowiedzi i tylko w kontek\u015bcie wypowiedzi s\u0142owo to ma sens. Poza nim takiego sensu nie ma, trudno jest je wi\u0119c zdefiniowa\u0107.<\/p>\n

S\u0142owo „dobro” zachowuje si\u0119 wi\u0119c podobnie jak s\u0142owo „nic”, o kt\u00f3rym pisa\u0142em poprzednio<\/a>. Czy wi\u0119c oba te s\u0142owa mo\u017cna zr\u00f3wna\u0107? Wygl\u0105da na to, \u017ce tak, ale nie pod k\u0105tem posiadania tego samego znaczenia, a tym bardziej oznaczenia tego samego desygnatu, a jedynie posiadania podobnych w\u0142asno\u015bci logicznych.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n

Fot. TheTruthAbout…<\/a>, Flickr (CC SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy dobro i nic mo\u017cna zr\u00f3wna\u0107? Nie jestem filozofem. Mimo, \u017ce od ponad 10 lat zawodowo zajmuj\u0119 si\u0119 filozofi\u0105 i na studiach (niefilozoficznych) by\u0142a ona g\u0142\u00f3wnym przedmiotem moich zainteresowa\u0144. Nawet mimo to, \u017ce tutaj na blogu te\u017c o filozofii pisz\u0119. Wol\u0119 bezpieczniejsze okre\u015blenie – historyk filozofii. Do tego, by filozofem by\u0107 trzeba czego\u015b wi\u0119cej, do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/306"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=306"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/306\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2297,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/306\/revisions\/2297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=306"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}