{"id":3095,"date":"2013-09-19T09:37:37","date_gmt":"2013-09-19T07:37:37","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=3095"},"modified":"2013-09-19T09:38:59","modified_gmt":"2013-09-19T07:38:59","slug":"co-nie-istnieje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2013\/09\/19\/co-nie-istnieje\/","title":{"rendered":"Co nie istnieje"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Willard Van Orman Quine napisa\u0142 kiedy\u015b esej \u201aO tym, co istnieje<\/a>\u201a\u00a0(On What There Is). Rozprawa ta zas\u0142uguje na uwag\u0119, poniewa\u017c w do\u015b\u0107 przejrzystym tek\u015bcie uda\u0142o si\u0119 Quine’owi uj\u0105\u0107 jeden z istotnych problem\u00f3w ontologicznych. Problem ten za\u015b ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy lud\u017ami – ka\u017cdy jest sk\u0142onny zgodzi\u0107 si\u0119 z prostym stwierdzeniem, \u017ce wszystko istnieje, tyle tylko, \u017ce pod poj\u0119ciem \u201awszystkiego\u2019 ka\u017cdy mo\u017ce mie\u0107 na my\u015bli r\u00f3\u017cne rzeczy.<\/p>\n

<\/p>\n

My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy lud\u017ami jest nieco inna ni\u017c to ujmuje Quine. Ludzie nie tyle r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 tym, co rozumiej\u0105 pod poj\u0119ciem \u201awszystkiego\u2019, ile tym, \u017ce katalogi rzeczy nieistniej\u0105cych s\u0105 u nich odmienne. Sytuacj\u0119 komplikuje dodatkowo fakt, \u017ce nie wszystko mo\u017ce dla nich istnie\u0107 tak samo. St\u0105d nieustanny sp\u00f3r w tej kwestii i \u017cywotno\u015b\u0107 ontologii, kt\u00f3ra na dodatek ma te\u017c i t\u0119 przyczyn\u0119, \u017ce trudno wyra\u017anie powiedzie\u0107, co to znaczy istnie\u0107 lub co to jest istnienie.<\/p>\n

Spr\u00f3bujmy jeszcze inaczej – oto z jednej strony mamy AA, kt\u00f3ry twierdzi\u0107 mo\u017ce, \u017ce istniej\u0105 tylko przedmioty materialne i nic wi\u0119cej. Z drugiej za\u015b mamy ZZ, kt\u00f3ry z kolei twierdzi, \u017ce istnieje wszystko w sensie najszerszym – od przedmiot\u00f3w materialnych, do przedmiot\u00f3w wewn\u0119trznie sprzecznych czy ca\u0142kowicie fikcyjnych. Gdy por\u00f3wna\u0107 listy obu naszych przyk\u0142adowych postaci, wida\u0107, \u017ce one si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105. Je\u015bli obie te hipotetyczne postacie symbolizuj\u0105 dwa kra\u0144ce umowne skali obiekt\u00f3w istniej\u0105cych, to czy bli\u017cej nam AA czy ZZ?<\/p>\n

C\u00f3\u017c wi\u0119c mo\u017ce nie istnie\u0107? Przedmioty wewn\u0119trznie sprzeczne z racji tego, \u017ce trudno by dwie cechy wykluczaj\u0105ce si\u0119 by\u0142y denotowane przez jaki\u015b przedmiot. Sam Quine operowa\u0142 tutaj przyk\u0142adem okr\u0105g\u0142a-kwadratowa wie\u017c\u0105 na Berkeley College.<\/p>\n

Co jeszcze? Smak kawy? W ko\u0144cu powstaje on tylko we mnie, gdy na moje kubki smakowe reaguje jaka\u015b substancja. R\u00f3wnie dobrze, gdyby moje kubki smakowe by\u0142y inaczej skonstruowane, smakowa\u0142oby to inaczej. Z drugiej strony, bez kawy nie by\u0142oby smaku. Wi\u0119c czy smak kawy istnieje czy nie istnieje?<\/p>\n

A czy na przyk\u0142ad istnieje muzyka? W tej chwili s\u0142ucham Coltrane?a. Bardzo mi to pomaga w pracy. Ale czy muzyka istnieje. W ko\u0144cu to tylko wibracje powietrza wywo\u0142ywane przez stoj\u0105ce przede mn\u0105 g\u0142o\u015bniki. G\u0142o\u015bniki istniej\u0105, powietrze istnieje, wibracje powietrza – tu ju\u017c s\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, ale chyba istniej\u0105, ale czy muzyka istnieje?<\/p>\n

Pozostaj\u0105c przy d\u017awi\u0119kach. Czy cisza przed burz\u0105 istnieje? Wiadomo, \u017ce to stan umowny i metaforyczny. Trudno zreszt\u0105 o prawdziw\u0105 cisz\u0119, rozumian\u0105 jako zero d\u017awi\u0119k\u00f3w. Wi\u0119c czy cisza istnieje, a ju\u017c koniecznie przed burz\u0105?<\/p>\n

Co jeszcze? Ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bnie czytam, czy istnieje? Na pewno tak mo\u017cna odpowiedzie\u0107, ale czy na pewno. Istnieje papier i farba drukarska – to pewne. Ale czy litery istniej\u0105? W ko\u0144cu to ja je odczytuj\u0119 i s\u0105 to \u015blady farby drukarskiej u\u0142o\u017cone w regularne kszta\u0142ty. Wi\u0119c jak to jest? A je\u015bli ksi\u0105\u017ck\u0119 czytam na ekranie komputera? Ekran to sporo r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci, kt\u00f3rych nie umiem nawet nazwa\u0107, ale kt\u00f3re z pewno\u015bci\u0105 istniej\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 tych cz\u0119\u015bci \u015bwieci uk\u0142adaj\u0105c si\u0119 w barwne wzorki na ekranie. Czy te litery istniej\u0105, czy te\u017c istniej\u0105 tylko \u015bwiec\u0105ce diody, a reszta jest wytworem mojego umys\u0142u. Wi\u0119c jak to jest?<\/p>\n

A to biurko przede mn\u0105. Mam akurat zwyk\u0142e biurko sosnowe. Wiadomo, \u017ce sk\u0142ada si\u0119 ono z innych cz\u0119\u015bci: desek, \u015brub itp. Wydaje si\u0119, \u017ce ono istnieje. Ale czy\u017c koniec ko\u0144c\u00f3w nie jest ono zbudowane z atom\u00f3w, a wi\u0119c czy\u017c nie jest to tylko szczeg\u00f3lna konfiguracja atom\u00f3w. Jest jeszcze jedno \u201aale\u2019 – atomy te\u017c si\u0119 z czego\u015b sk\u0142adaj\u0105, wi\u0119c czy\u017c nie jest to szczeg\u00f3lna konfiguracja element\u00f3w atom\u00f3w? I tak dalej?<\/p>\n

Kiedy\u015b chcia\u0142em kupi\u0107 mieszkanie we w\u0142a\u015bnie budowanym domu. Czy to mieszkanie istnia\u0142o? Chyba jeszcze nie. Mimo to chcia\u0142em wyda\u0107 kup\u0119 pieni\u0119dzy na co\u015b co jeszcze nie istnia\u0142o. Wi\u0119c mo\u017ce ju\u017c jednak jako\u015b istnia\u0142o?<\/p>\n

W ko\u0144cu ja sam, czy istniej\u0119? Przecie\u017c sk\u0142adam si\u0119 z kom\u00f3rek, a kom\u00f3rki znowu z atom\u00f3w i tak dalej, znanym szlakiem. Wi\u0119c?<\/p>\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce wida\u0107, \u017ce sporz\u0105dzenie takiej listy obiekt\u00f3w nie istniej\u0105cych jest trudne, poniewa\u017c co chwila napotykamy na problemy, wynikaj\u0105ce czy to z niesp\u00f3jno\u015bci j\u0119zykowych czy te\u017c rzeczowych, kt\u00f3re trzeba rozstrzyga\u0107. W tej sytuacji pozostaje tylko konstatacja, \u017ce ludzie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w okre\u015blaniu zar\u00f3wno tego, co istnieje, jak i co nie istnieje.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz<\/p>\n

Zdj\u0119cie: Zane Hollingsworth\/\/Flickr.com(CC BY-SA 2.0.)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Willard Van Orman Quine napisa\u0142 kiedy\u015b esej \u201aO tym, co istnieje\u201a\u00a0(On What There Is). Rozprawa ta zas\u0142uguje na uwag\u0119, poniewa\u017c w do\u015b\u0107 przejrzystym tek\u015bcie uda\u0142o si\u0119 Quine’owi uj\u0105\u0107 jeden z istotnych problem\u00f3w ontologicznych. Problem ten za\u015b ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy lud\u017ami – ka\u017cdy jest sk\u0142onny zgodzi\u0107 si\u0119 z prostym stwierdzeniem, \u017ce wszystko istnieje, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,9,43,6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3095"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3095"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3095\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3103,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3095\/revisions\/3103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}