{"id":310,"date":"2009-04-19T15:43:55","date_gmt":"2009-04-19T13:43:55","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=310"},"modified":"2013-05-07T22:56:57","modified_gmt":"2013-05-07T20:56:57","slug":"niebo-gwiezdziste-nade-mna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/04\/19\/niebo-gwiezdziste-nade-mna\/","title":{"rendered":"Niebo gwie\u017adziste nade mn\u0105"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\nCzy gwiazdy na niebie s\u0105 realne?
\n<\/strong><\/p>\n

W \u015bwi\u0105teczny wiecz\u00f3r jak zwykle wyszed\u0142em z psem na spacer. By\u0142o ciep\u0142o i pogodnie. \u015awieci\u0142y gwiazdy. Nawet w mie\u015bcie mo\u017cna dostrzec sporo ciekawych obiekt\u00f3w na niebie. Zacz\u0105\u0142em wi\u0119c rozpoznawa\u0107 gwiazdozbiory. Nie jest trudne dla mnie, poniewa\u017c astronomia ciekawi mnie od czas\u00f3w szko\u0142y podstawowej. Czasem nawet wyci\u0105gam teleskop, by sobie popatrze\u0107 na nocne niebo. Mimo, \u017ce s\u0105 to tylko kolorowe punkty na czarnym tle, albo ca\u0142y czas ten sam Ksi\u0119\u017cyc lub planety, jest co\u015b fascynuj\u0105cego w tych widokach.<\/p>\n


\n\u015awiat\u0142o od najbli\u017cszej gwiazdy leci bodaj cztery lata. A przecie\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 gwiazd jest jeszcze dalej po\u0142o\u017cona. Nie \u015bledz\u0119 na bie\u017c\u0105co tych danych, ale o ile pami\u0119tam, przy pomocy niewielkiego teleskopu mo\u017cna obserwowa\u0107 gwiazdy oddalone od nas nawet o kilkana\u015bcie tysi\u0119cy lat \u015bwietlnych. Galaktyki to ju\u017c rz\u0105d kilku milion\u00f3w lat \u015bwietlnych i dalej. Odkryto nawet obiekty oddalone od nas o kilka miliard\u00f3w lat \u015bwietlnych. Przypomn\u0119 tylko, \u017ce rok \u015bwietlny to odleg\u0142o\u015b\u0107, jak\u0105 przemierza \u015bwiat\u0142o przez rok.<\/p>\n

Przypomnia\u0142o mi si\u0119 to wszystko, gdy tak sobie sta\u0142em z zadart\u0105 g\u0142ow\u0105 i patrzy\u0142em na gwiazdy. Z danych tych wynika, \u017ce to, co widz\u0119 na niebie to w pewien spos\u00f3b historia. Takie por\u00f3wnanie przeczyta\u0142em kiedy\u015b w jakiej\u015b ksi\u0105\u017cce. Je\u017celi \u015bwiat\u0142o od najbli\u017cszej gwiazdy leci cztery lata, to obecnie jej stan mo\u017ce by\u0107 inny, ni\u017c ten, kt\u00f3ry wida\u0107 na niebie. Czas istnienia gwiazd oczywi\u015bcie jest bardzo d\u0142ugi, wi\u0119c cztery lata w tej skali, to jak mrugni\u0119cie okiem. W przypadku bardziej oddalonych obiekt\u00f3w r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy tym, co wida\u0107 na niebie, a tym co, jest w rzeczywisto\u015bci, by\u0142aby bardzo wyra\u017ana. Jednak \u017ceby to sprawdzi\u0107, trzeba by si\u0119 w magiczny spos\u00f3b przenie\u015b\u0107 w jednej chwili o ogromn\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

Czy nocny obraz nieba pokazuje jaki\u015b realny stan? Pytanie mo\u017cna by uzasadnia\u0107 w ten spos\u00f3b. Skoro \u015bwiat\u0142o wys\u0142ane przez gwiazd\u0119 do nas leci co najmniej kilka lat, a bywa, \u017ce znacznie d\u0142u\u017cej, bo nawet kilka milion\u00f3w lat, to przecie\u017c to, co wida\u0107 na niebie, nie jest tym, co jest w rzeczywisto\u015bci. W tej samej chwili, gdy patrz\u0119 na niebo, realny stan obiektu, kt\u00f3ry widz\u0119, mo\u017ce by\u0107 zupe\u0142nie inny. Je\u017celi patrz\u0119 na gwiazd\u0119 oddalon\u0105 o kilka miliard\u00f3w lat \u015bwietlnych, to gwiazda ta mo\u017ce nawet teraz nie istnie\u0107.<\/p>\n

Wykorzystuj\u0105c s\u0142ownictwo Immanuela Kanta, pytanie to zak\u0142ada r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy zjawiskowym przejawem (fenomenem) rzeczy, a rzecz\u0105 sam\u0105 w sobie. To, co wida\u0107 na niebie, to fenomen, czyli zjawiskowy przejaw odleg\u0142ej gwiazdy. Sama za\u015b gwiazda jest tutaj rzecz\u0105 sam\u0105 w sobie. Przy ogromnych odleg\u0142o\u015bciach astronomicznych stan gwiazdy i jej przejaw w tej samej chwili s\u0105 odmienne.<\/p>\n

Takie mniej wi\u0119cej my\u015bli snu\u0142em, gdy tak patrzy\u0142em w niebo. W ko\u0144cu ostateczne pytanie – czy to, co wida\u0107 na niebie jest rzeczywiste, skoro patrz\u0119 na \u015bwiat\u0142o wys\u0142ane przez gwiazdy od kilku lat do nawet kilkunastu tysi\u0119cy lat temu? W chwili gdy patrz\u0119 gwiazdy wygl\u0105daj\u0105 inaczej, mimo \u017ce nie mog\u0119 si\u0119 tam przenie\u015b\u0107 i to sprawdzi\u0107. Gwiazdy na niebie s\u0105 wi\u0119c w pewien spos\u00f3b nierealne, poniewa\u017c ich obrazowi na nocnym niebie nic nie odpowiada.<\/p>\n

My\u015bl taka jednak nie bardzo mi si\u0119 podoba. Nie uwzgl\u0119dnia ona chocia\u017cby wielu kwestii zwi\u0105zanych z czasem. To tak, jakby twierdzi\u0107, \u017ce zdj\u0119cie zrobione sto lat temu jest nierealne, poniewa\u017c osoba na tym zdj\u0119ciu, ju\u017c nie \u017cyje.<\/p>\n

Nadto my\u015bl\u0119, \u017ce odr\u00f3\u017cnienie tego, co realne i w jaki\u015b spos\u00f3b nierealne, nie pasuje do tej sytuacji. Gwiazdy na niebie s\u0105 realne. Mimo, \u017ce g\u0142\u0119bsza analiza ujawnia, \u017ce za obrazem nocnego nieba kryje si\u0119 pewien relatywizm czasu.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz
\n<\/strong>
\nFot. :: lio ::<\/a>, Flickr (CC SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy gwiazdy na niebie s\u0105 realne? W \u015bwi\u0105teczny wiecz\u00f3r jak zwykle wyszed\u0142em z psem na spacer. By\u0142o ciep\u0142o i pogodnie. \u015awieci\u0142y gwiazdy. Nawet w mie\u015bcie mo\u017cna dostrzec sporo ciekawych obiekt\u00f3w na niebie. Zacz\u0105\u0142em wi\u0119c rozpoznawa\u0107 gwiazdozbiory. Nie jest trudne dla mnie, poniewa\u017c astronomia ciekawi mnie od czas\u00f3w szko\u0142y podstawowej. Czasem nawet wyci\u0105gam teleskop, by sobie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/310"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=310"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/310\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2759,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/310\/revisions\/2759"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=310"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=310"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=310"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}