{"id":3194,"date":"2013-11-06T19:42:33","date_gmt":"2013-11-06T18:42:33","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=3194"},"modified":"2013-11-06T19:42:33","modified_gmt":"2013-11-06T18:42:33","slug":"prawda-i-klamstwo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2013\/11\/06\/prawda-i-klamstwo\/","title":{"rendered":"Prawda i k\u0142amstwo"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>W podr\u0119czniku Barbary Stanosz „\u0106wiczenia z logiki” mo\u017cna znale\u017a\u0107 zadanie: „Je\u017celi k\u0142amiesz, to nie m\u00f3wisz prawdy. Je\u017celi nie m\u00f3wisz prawdy i wierzysz w to, co m\u00f3wisz, to nie k\u0142amiesz. Zatem je\u017celi k\u0142amiesz, i wierzysz w to, co m\u00f3wisz, to nie k\u0142amiesz”. Nale\u017cy sprawdzi\u0107 poprawno\u015b\u0107 tego rozumowania.<\/p>\n

<\/p>\n

Rozumowanie to pod wzgl\u0119dem formalnym jest poprawne. O ile jego przes\u0142anki s\u0105 prawdziwe, o tyle wniosek te\u017c jest prawdziwy. Jednak czy rzeczywi\u015bcie przes\u0142anki tego rozumowania s\u0105 prawdziwe? Je\u017celi nie s\u0105 prawdziwe, wniosek nale\u017cy uzna\u0107 za b\u0142\u0119dny i nieuzasadniony, poniewa\u017c z fa\u0142szywych przes\u0142anek rozumowania mo\u017cna wydedukowa\u0107 wszystko.<\/span><\/p>\n

<\/span>Wyra\u017any b\u0142\u0105d wida\u0107 nie tylko przy wniosku, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce jak si\u0119 wierzy w to, co si\u0119 m\u00f3wi, to si\u0119 nie k\u0142amie, nawet gdy si\u0119 k\u0142amie. Ten\u00a0b\u0142\u0105d\u00a0le\u017cy w przes\u0142ankach. Pierwsza z nich (Je\u017celi k\u0142amiesz, to nie m\u00f3wisz prawdy), wydaje si\u0119 by\u0107 w porz\u0105dku.<\/span><\/p>\n

<\/span>Druga przes\u0142anka na pierwszy rzut oka te\u017c nie wzbudza zastrze\u017ce\u0144 – je\u017celi nie m\u00f3wisz prawdy, ale wierzysz w to, co m\u00f3wisz, to nie k\u0142amiesz. Przes\u0142anka ta nie wzbudza zastrze\u017ce\u0144, o ile przyk\u0142adamy do niej kryteria etyczne – k\u0142amstwo zak\u0142ada bowiem intencj\u0119 dzia\u0142ania, a je\u015bli jej nie ma, trudno m\u00f3wi\u0107 o k\u0142amstwie. W takim wypadku raczej powiemy o nie\u015bwiadomym wprowadzaniu w b\u0142\u0105d.<\/p>\n

Tylko czy k\u0142amstwo zale\u017cy od tego, czy si\u0119 je m\u00f3wi w z\u0142ej wierze? Je\u015bli od\u0142o\u017cy\u0107 na bok kwestie etyczne, to k\u0142amstwo jest k\u0142amstwem nie dlatego, \u017ce jest powtarzane w z\u0142ej lub dobrej wierze, lecz – ujmuj\u0105c to klasycznie – dlatego, \u017ce rozmija si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105. Manipulacja, jaka zachodzi w tej przes\u0142ance sprowadza si\u0119 wi\u0119c do tego, \u017ce k\u0142amstwo (niem\u00f3wienie prawdy) uzale\u017cnione jest od wiary w to, co si\u0119 m\u00f3wi, a nie od fakt\u00f3w. Co prowadzi prost\u0105 drog\u0105 do dziwacznego wniosku z tego zadania.<\/p>\n

Ale i pierwsza przes\u0142anka nie jest tak oczywista. Czy k\u0142amstwo polega na niem\u00f3wieniu prawdy? Jest taka piosenka: „\u017bo\u0142nierz dziewczynie nie sk\u0142amie, chocia\u017c nie wszystko jej powie”. Czy tytu\u0142owy \u017co\u0142nierz ju\u017c k\u0142amie, je\u015bli nie m\u00f3wi ca\u0142ej prawdy? A czy milczenie mo\u017cna uzna\u0107 za niem\u00f3wienie prawdy?<\/p>\n

Trzymaj\u0105c si\u0119 za\u0142o\u017cenia, \u017ce k\u0142amstwo to niem\u00f3wienie prawdy nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce w obu wypadkach odpowied\u017a musi by\u0107 twierdz\u0105ca. Jak si\u0119 wie, i nie m\u00f3wi si\u0119 o tym, co si\u0119 wie, to jest to ju\u017c k\u0142amstwo. Chyba, \u017ce si\u0119 nie wie.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz<\/div>\n
<\/div>\n
Foto:\u00a0Freedom House DC \/Flickr.com(CC BY-SA 2.0.)<\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W podr\u0119czniku Barbary Stanosz „\u0106wiczenia z logiki” mo\u017cna znale\u017a\u0107 zadanie: „Je\u017celi k\u0142amiesz, to nie m\u00f3wisz prawdy. Je\u017celi nie m\u00f3wisz prawdy i wierzysz w to, co m\u00f3wisz, to nie k\u0142amiesz. Zatem je\u017celi k\u0142amiesz, i wierzysz w to, co m\u00f3wisz, to nie k\u0142amiesz”. Nale\u017cy sprawdzi\u0107 poprawno\u015b\u0107 tego rozumowania.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,52,43,44],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3194"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3194"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3203,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3194\/revisions\/3203"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}