{"id":320,"date":"2009-05-17T21:44:53","date_gmt":"2009-05-17T19:44:53","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=320"},"modified":"2013-02-14T09:20:57","modified_gmt":"2013-02-14T08:20:57","slug":"sprawa-sokratesa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/05\/17\/sprawa-sokratesa\/","title":{"rendered":"Sprawa Sokratesa"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\n
\nWolno\u015b\u0107 nale\u017cy si\u0119 tak\u017ce wrogom wolno\u015bci.<\/strong><\/p>\n

By natkn\u0105\u0107 si\u0119 na posta\u0107 Sokratesa nie trzeba w og\u00f3le studiowa\u0107 filozofii. S\u0142ysza\u0142y o nim nawet dzieci. \u0179r\u00f3d\u0142em jego ogromnej popularno\u015bci jest proces wytoczony mu pod koniec jego \u017cycia na podstawie niesprawiedliwego oskar\u017cenia oraz niesprawiedliwy werdykt: kara \u015bmierci.
\n<\/p>\n

Oskar\u017cenie mia\u0142o dwa punkty. Pierwszy dotyczy\u0142 nieuznawania przez Sokratesa bog\u00f3w uznanych przez pa\u0144stwo, czy wr\u0119cz ateizmu<\/a>. Punkt ten uda\u0142o si\u0119 Sokratesowi oddali\u0107. Drugi punkt dotyczy\u0142 wywierania z\u0142ego wp\u0142ywu na m\u0142odzie\u017c. Zarzutu tego nie uda\u0142o si\u0119 Sokratesowi zbi\u0107. Niewielk\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w \u0142awy s\u0119dziowskiej zapad\u0142 wyrok skazuj\u0105cy. Ale wszyscy na og\u00f3\u0142 wiedz\u0105, \u017ce faktyczn\u0105 przyczyn\u0105 procesu Sokratesa by\u0142o to, \u017ce narazi\u0142 si\u0119 on wa\u017cnym postaciom \u00f3wczesnych Aten.<\/p>\n

Filozof mia\u0142 zwyczaj zaczepia\u0107 obywateli polis i dyskutowa\u0107 z nimi na r\u00f3\u017cne, wa\u017cne zagadnienia. Dysputy te ko\u0144czy\u0142y si\u0119 na og\u00f3\u0142 nieciekawie dla jego rozm\u00f3wc\u00f3w. Sokrates obna\u017ca\u0142 ich braki w wykszta\u0142ceniu i w rozumieniu nawet pozornie oczywistych problem\u00f3w.<\/p>\n

W ten spos\u00f3b dosta\u0142o si\u0119 wielu znanym politykom od Sokratesa, co w demokratycznych Atenach podwa\u017ca\u0142o ich roszczenia do sprawowania w\u0142adzy. Filozof wykazywa\u0142 ich niekompetencj\u0119 i kompletne nieprzygotowanie do rz\u0105dzenia miastem. Dlatego wykorzystali oni okazj\u0119, by pozby\u0107 si\u0119 go z miasta. Wszystko wskazuje na to, \u017ce ich zamiarem nie by\u0142o u\u015bmiercenie Sokratesa, lecz jedynie doprowadzenie do jego wygnania. Jednak wskutek uporu filozofa sprawy potoczy\u0142y si\u0119 tak, a nie inaczej. Najpierw wyrok, a po pewnym czasie egzekucja.<\/p>\n

Ca\u0142a sytuacja zosta\u0142a pi\u0119knie opisana przez Platona w kilku dialogach: „Obronie”, „Kritonie” i „Fedonie”. W g\u0142\u00f3wnej mierze w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki nim powsta\u0142a archetypiczna wizja Sokratesa jako m\u0119drca i wolnomy\u015bliciela, a przede wszystkim m\u0119czennika za wolno\u015b\u0107 s\u0142owa.<\/p>\n

Ten pozornie oczywisty obraz podwa\u017ca ameryka\u0144ski dziennikarz I.F. Stone w ksi\u0105\u017cce „Sprawa Sokratesa” (Wydawnictwo Zysk i S-ka, Pozna\u0144 2003). Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c nie spodziewa\u0142em si\u0119 po niej zbyt wiele. A jednak zaskakuje ona dog\u0142\u0119bn\u0105 znajomo\u015bci\u0105 tematu. Stone daleki jest od banalno\u015bci, a jego podstawowa teza brzmi, \u017ce Sokrates by\u0142 rzeczywi\u015bcie ogromnym wrogiem demokracji i stanowi\u0142 dla niej olbrzymie zagro\u017cenie.<\/p>\n

Dla jej potwierdzenia Stone przedstawia szerok\u0105 argumentacj\u0119. Nie b\u0119d\u0119 tutaj jej streszcza\u0142, ale wystarczy przypomnie\u0107 trzech jego najwa\u017cniejszych uczni\u00f3w. Pierwszy to Platon, kt\u00f3rego wrogi stosunek do demokracji jest og\u00f3lnie znany. Dwaj pozostali to Alkibiades i Kritiasz. Obaj stali na czele antydemokratycznych i okrutnych przewrot\u00f3w, jakie wstrz\u0105sn\u0119\u0142y Atenami na kilka lat przed \u015bmierci\u0105. Mieszka\u0144cy polis nie zapomnieli o ich nauczycielu. Uznali, \u017ce nie ma wolno\u015bci dla wrog\u00f3w wolno\u015bci.<\/p>\n

Wolno\u015b\u0107 s\u0142owa jest jedn\u0105 z podstawowych zasad dla demokracji. Stone zgadzaj\u0105c si\u0119 z tre\u015bci\u0105 oskar\u017cenia – \u017ce Sokrates jest wrogiem wolno\u015bci i demokracji – jednocze\u015bnie nie zgadza si\u0119 z samym procesem. Wolno\u015b\u0107 jest tak\u017ce wolno\u015bci\u0105 dla inaczej my\u015bl\u0105cych, r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy s\u0105 jej wrogami. Jego zdaniem w obronie demokracji nie wolno \u0142ama\u0107 jej fundament\u00f3w. W sprawie Sokratesa z \u0142atwo\u015bci\u0105 wi\u0119c mo\u017cna odkry\u0107 dylematy, kt\u00f3re s\u0105 nam znane r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n

Fot. dullhunk<\/strong><\/a>, Flickr (CC SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wolno\u015b\u0107 nale\u017cy si\u0119 tak\u017ce wrogom wolno\u015bci. By natkn\u0105\u0107 si\u0119 na posta\u0107 Sokratesa nie trzeba w og\u00f3le studiowa\u0107 filozofii. S\u0142ysza\u0142y o nim nawet dzieci. \u0179r\u00f3d\u0142em jego ogromnej popularno\u015bci jest proces wytoczony mu pod koniec jego \u017cycia na podstawie niesprawiedliwego oskar\u017cenia oraz niesprawiedliwy werdykt: kara \u015bmierci.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,1,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/320"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=320"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/320\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2293,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/320\/revisions\/2293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=320"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=320"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=320"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}