{"id":3225,"date":"2013-11-26T18:29:53","date_gmt":"2013-11-26T17:29:53","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=3225"},"modified":"2013-11-26T22:41:52","modified_gmt":"2013-11-26T21:41:52","slug":"fabryka-postdocow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2013\/11\/26\/fabryka-postdocow\/","title":{"rendered":"Fabryka postdoc\u00f3w"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>W nauce, podobnie jak w gospodarce rynkowej, obowi\u0105zuj\u0105 prawa poda\u017cy i popytu. Prawa te maj\u0105 odniesienie nie tylko do zam\u00f3wie\u0144 na konkretne projekty badawcze, ale odnosz\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do pracownik\u00f3w naukowych, czyli si\u0142y roboczej zdolnej do wykonywania konkretnych zada\u0144 naukowych, na kt\u00f3re jest akurat zapotrzebowanie. W krajach zachodnich zw\u0142aszcza w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii podstawow\u0105 si\u0142\u0105 robocz\u0105 w naukowej machinie stanowi\u0105 postdocy. Machin\u0119 t\u0105, zw\u0142aszcza z anglosaskiego punktu widzenia, mo\u017cna s\u0142usznie por\u00f3wna\u0107 do fabryki, tam bowiem projektuje si\u0119 eksperymenty, generuje wyniki i prezentuje dobrze opakowane i zrecenzowane produkty finalne. Angielskoj\u0119zyczny, zw\u0142aszcza ameryka\u0144ski, \u017cargon naukowy przesi\u0105kni\u0119ty jest wielorakimi odniesieniami do \u015bwiata handlu i biznesu, a pracownicy naukowi podobnie jak robotnicy fabryki oceniani s\u0105 pod wzgl\u0119dem umiej\u0119tno\u015bci, dok\u0142adno\u015bci i szybko\u015bci dostarczania produkt\u00f3w finalnych.<\/p>\n

Postdoc, jako podstawowa jednostka produkcyjna, znajduje si\u0119 na najni\u017cszym szczeblu hierarchii wysokowykwalifikowanych pracownik\u00f3w naukowych, posiada bowiem odpowiednie umiej\u0119tno\u015bci (potwierdzone doktoratem) do wykonywania specjalistycznych i wymagaj\u0105cych szerokiej wiedzy zada\u0144 naukowych, brakuje mu jednak do\u015bwiadczenia akademickiego i akademickiej sieci spo\u0142ecznej (podstawowego know-how), by m\u00f3g\u0142 samodzielne kierowa\u0107 w\u0142asnym laboratorium z punktu widzenia ameryka\u0144skiego czy brytyjskiego systemu naukowego.<\/p>\n

Postdoc jak szczur laboratoryjny, z kt\u00f3rym cz\u0119sto si\u0119 brata, nie ma zbyt wielu przywilej\u00f3w, za to wiele obowi\u0105zk\u00f3w. W przeciwie\u0144stwie do pracownik\u00f3w technicznych (w ameryka\u0144skim systemie b\u0119d\u0105 to osoby posiadaj\u0105ce dyplom uko\u0144czenia czteroletnich studi\u00f3w licencjackich lub sze\u015bcioletnich studi\u00f3w magisterskich z danej dziedziny nauki np. biologii), postdoc\u00f3w nie chroni\u0105 zwi\u0105zki zawodowe, nie maj\u0105 ustalonego czasu pracy ani nie obowi\u0105zuj\u0105 ich stawki godzinowe, przede wszystkim jednak nie maja sta\u0142ego zatrudnienia i w odr\u00f3\u017cnieniu od pracownik\u00f3w technicznych b\u0105d\u017a pracownik\u00f3w naukowych wy\u017cszego szczebla nie obowi\u0105zuje ich okres wypowiedzenia. R\u00f3wnie\u017c pod wzgl\u0119dem naukowym status postdoca jest nieszczeg\u00f3lny, kreatywno\u015b\u0107 bowiem rzadko jest w cenie, a szansa realizacji projektu w\u0142asnego autorstwa minimalna, zw\u0142aszcza w du\u017cych laboratoriach, gdzie przede wszystkim liczy si\u0119 efektywno\u015b\u0107 i szybko\u015b\u0107.<\/p>\n

Status postdoca, niegdy\u015b uwa\u017cany za kolejny szczebel w drodze do osi\u0105gni\u0119cia pe\u0142noetatowej kariery naukowej, obecnie sta\u0142 si\u0119 jedynie swoistym okresem przetrwalnikowym zar\u00f3wno dla samych postdoc\u00f3w jak i zatrudniaj\u0105cych ich PI (ang.principal investigator; kierownik projektu, zwykle jest to szef\/szefowa ca\u0142ego labu). PI wie, \u017ce postdoc jest u niego\/niej w labie tylko tymczasowo, nawet je\u015bli ta tymczasowo\u015b\u0107 trwa 5-6 lat, stara si\u0119 wi\u0119c jak najmniej w takiego postdoca inwestowa\u0107, a raczej jak najwi\u0119cej skorzysta\u0107 z jego umiej\u0119tno\u015bci. Z drugiej strony postdoc pozbawiony wsparcia ze strony swojego PI, cz\u0119sto traci zapa\u0142 i zainteresowanie danym mu do wykonania projektem i rozpoczyna si\u0119 b\u0142\u0119dne ko\u0142o. Trac\u0105 na tym obie zainteresowane strony, traci na tym r\u00f3wnie\u017c nauka…Niedoko\u0144czone projekty l\u0105duj\u0105 w szafach, materia\u0142y zalegaj\u0105 na p\u00f3\u0142kach b\u0105d\u017a w lod\u00f3wkach czy zamra\u017carkach (zale\u017cnie od dziedziny), nieopublikowane dane zape\u0142niaj\u0105 pami\u0119\u0107 komputer\u00f3w.<\/p>\n

Znany jest mi przypadek laboratorium medycznego na presti\u017cowym ameryka\u0144skim uniwersytecie z tzw. Ligi bluszczowej gdzie w ci\u0105gu czterech lat po 6cio miesi\u0119cznym, rocznym b\u0105d\u017a dwuletnim okresie pracy nie przed\u0142u\u017cono kontraktu 19 postdocom, a kolejnych 18 postdoc\u00f3w zrezygnowa\u0142o z pracy ze wzgl\u0119du na trudn\u0105 atmosfer\u0119 i nieprzyjazne warunki pracy. Liczba ta stanowi ogromn\u0105 strat\u0119 zar\u00f3wno dla ca\u0142ej nauki jak i dla tego konkretnego laboratorium. Wyszkolenie pocz\u0105tkuj\u0105cego postdoca w naukach medycznych i biologicznych zajmuje od 3 do 6 miesi\u0119cy; wykonanie projektu, zw\u0142aszcza w przypadku pracy ze zwierz\u0119cymi modelami ludzkich chor\u00f3b, mo\u017ce zaj\u0105c od 3 do 5 lat, tak wi\u0119c cz\u0119sta wymiana pracownik\u00f3w skutecznie hamuje post\u0119p w danej dziedzinie oraz blokuje rozpocz\u0119cie kolejnych projekt\u00f3w. We wspomnianym laboratorium, zastosowano w ko\u0144cu pewne \u015brodki dyscyplinarne wobec PI i nakazano bardziej skuteczn\u0105 selekcj\u0119 kandydat\u00f3w, tak by unikn\u0105\u0107 trwonienia \u015brodk\u00f3w i marnowania zasob\u00f3w; nie jest to jednak przypadek odosobniony.<\/p>\n

Corocznie z nauki odchodzi mn\u00f3stwo \u015bwietnych m\u0142odych naukowc\u00f3w, pozostawiaj\u0105c po sobie projekty i materia\u0142y, nigdy niewykorzystane. Poda\u017c postdoc\u00f3w w stosunku do zapotrzebowania jest ogromna; wg. najnowszych bada\u0144 jedynie oko\u0142o 25-30% postdoc\u00f3w znajdzie sta\u0142e zatrudnienie w nauce. Stres, ogromna frustracja oraz brak perspektyw powoduj\u0105, \u017ce postdocy cz\u0119sto zaczynaj\u0105 zaniedbywa\u0107 swoje zadania, opuszcza\u0107 si\u0119 w obowi\u0105zkach, a niekiedy wchodzi\u0107 w konflikty z prze\u0142o\u017conymi ze szkod\u0105 zar\u00f3wno dla siebie jak i nauki.<\/p>\n

Jaki jest st\u0105d wniosek dla kraj\u00f3w takich jak Polska, kt\u00f3re nie wprowadzi\u0142y systemu sta\u017c\u00f3w podoktorskich? By\u0107 mo\u017ce trzeba si\u0119 zastanowi\u0107 si\u0119 czy warto w og\u00f3le taki system wprowadza\u0107? W USA powoli zaczyna dominowa\u0107 trend odwrotny – mniej kontraktowych postdoc\u00f3w, a wi\u0119cej sta\u0142ych, dobrze wyszkolonych pracownik\u00f3w technicznych oraz \u015bwie\u017co upieczonych doktor\u00f3w zainteresowanych d\u0142u\u017csz\u0105, kilkunastoletni\u0105 perspektyw\u0105 pracy naukowej w konkretnej tematyce obowi\u0105zuj\u0105cej w danym laboratorium.<\/p>\n

Judyta Juranek<\/strong><\/p>\n

PS. Zainteresowanych tematem odsy\u0142am do opracowa\u0144:
\n1)Peter Einaudi, Ruth Heuer, and Patricia Green (2013). Counts of Postdoctoral Appointees in\u00a0Science, Engineering, and Health Rise\u00a0with Reporting Improvements National Center for Science and Engineering Statistics<\/span> Other: http:\/\/www.nsf.gov\/statistics\/infbrief\/nsf13334\/nsf13334.pdf<\/a><\/span>
\n2)\thttp:\/\/www.timeshighereducation.co.uk\/416341.article
\nNo fixed address? THE Times Higher Education (Czerwiec 2011)<\/p>\n

Fot. Autorka. Licencja CC BY-SA 3.0 PL<\/em><\/p>\n

„Postdoc appreciation day”
\nDzie\u0144 postdoca w o\u015brodku medycznym jednego ze znanych ameryka\u0144skich uniwersytet\u00f3w w Nowym Jorku. Na co dzie\u0144 w o\u015brodku tym pracuje oko\u0142o 300 postdoc\u00f3w obs\u0142uguj\u0105cych 24 scentralizowane instytuty badawcze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W nauce, podobnie jak w gospodarce rynkowej, obowi\u0105zuj\u0105 prawa poda\u017cy i popytu. Prawa te maj\u0105 odniesienie nie tylko do zam\u00f3wie\u0144 na konkretne projekty badawcze, ale odnosz\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do pracownik\u00f3w naukowych, czyli si\u0142y roboczej zdolnej do wykonywania konkretnych zada\u0144 naukowych, na kt\u00f3re jest akurat zapotrzebowanie.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[66,68,28],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3225"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3225"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3225\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3262,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3225\/revisions\/3262"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}