{"id":3334,"date":"2013-12-31T12:07:34","date_gmt":"2013-12-31T11:07:34","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=3334"},"modified":"2022-03-24T12:31:19","modified_gmt":"2022-03-24T11:31:19","slug":"z-zycia-alczykow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2013\/12\/31\/z-zycia-alczykow\/","title":{"rendered":"Z \u017cycia alczyk\u00f3w"},"content":{"rendered":"

\"\"W polskiej nauce mamy tradycj\u0119 bada\u0144 stref podbiegunowych. S\u0105 przypadki, gdy naukowcy z innych kraj\u00f3w staraj\u0105 si\u0119 o anga\u017c w polskiej plac\u00f3wce w\u0142a\u015bnie po to, by m\u00f3c si\u0119 tym zaj\u0105\u0107. W zesz\u0142ym roku kolejna seria bada\u0144 polskich polarnik\u00f3w zaskutkowa\u0142a habilitacj\u0105. Tym razem Dariusza Jakubasa za badanie relacji w ekosystemach Spitsbergenu.<\/p>\n

<\/p>\n

Kiedy my\u015blimy o relacjach pokarmowych na styku oceanu i l\u0105du my\u015blimy o rybach i pingwinach albo mewach. Tymczasem by\u0107 mo\u017ce najliczebniejsze zwierz\u0119 morskie to nie ryba, a planktoniczny wid\u0142on\u00f3g Calanus finmarchicus<\/em>, a by\u0107 mo\u017ce najliczniejszy ptak nadmorski to alczyk \u017cywi\u0105cy si\u0119 w\u0142a\u015bnie nim, a nie rybami. Z tym, \u017ce woli inny gatunek – Calanus glacialis<\/em>, kt\u00f3ry jest nieco wi\u0119kszy i po\u017cywniejszy. Za to woli ch\u0142odniejsz\u0105 wod\u0119. Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce wok\u00f3\u0142 Spitsbergenu w cieplejsze lata przewa\u017ca jeden gatunek, a w zimniejsze drugi. Alczyki w cieplejszym okresie maj\u0105 wi\u0119c dylemat: albo \u0142owi\u0107 gorszy pokarm blisko gniazd, albo lata\u0107 dalej po lepszy.<\/p>\n

Wed\u0142ug bada\u0144 na razie strategie s\u0105 mieszane. Czasem alczyki wol\u0105 zm\u0119czy\u0107 si\u0119 bardziej, ale lata\u0107 po lepszy pokarm, a czasem zadowalaj\u0105 si\u0119 gorszym, za cen\u0119 cz\u0119stszych wylot\u00f3w. W obu przypadkach jednak, aby zyska\u0107 tyle samo pokarmu, musz\u0105 si\u0119 zm\u0119czy\u0107 bardziej. Jak dot\u0105d, w skali lat obserwacji, cieplejsze epizody nie odbi\u0142y si\u0119 na kondycji piskl\u0105t. Koszty jeszcze nie s\u0105 nie do uniesienia. Jednak w d\u0142u\u017cszej perspektywie to si\u0119 jako\u015b odbije. W ekologii ptak\u00f3w istnieje poj\u0119cie „zniesienie Lacka”, oznaczaj\u0105ce \u015bredni\u0105 liczb\u0119 sk\u0142adanych jaj. Jest ona ni\u017csza, ni\u017c pozwala fizjologia. Ptaki nie inwestuj\u0105 tyle, ile by mog\u0142y w potomstwo, wbrew intuicyjnemu prawu ewolucji. Kilkadziesi\u0105t lar bada\u0144 ornitologicznych potwierdzaj\u0105, \u017ce bardziej op\u0142aca si\u0119 mie\u0107 naraz nieco mniej piskl\u0105t, dzi\u0119ki czemu b\u0119dzie si\u0119 mia\u0142o za rok wi\u0119cej energii na nowy l\u0119g. Alczyki na razie wol\u0105 si\u0119 bardziej m\u0119czy\u0107, by zachowa\u0107 „socjalne standardy wychowawcze”, \u00a0ale nie wiadomo, jak d\u0142ugo jeszcze.<\/p>\n

Zaobserwowane w skali kilkudziesi\u0119ciu lat ocieplenie jednak ma inny niespodziewany negatywny skutek. Zima ko\u0144czy si\u0119 wcze\u015bniej i alczyki wcze\u015bniej przyst\u0119puj\u0105 do l\u0119g\u00f3w. \u00a0Samo to nie jest problemem, ale w innych badaniach zesp\u00f3\u0142 odkry\u0142, \u017ce gdy ptaki sk\u0142adaj\u0105 jaja, gdy jeszcze tu i \u00f3wdzie zalega \u015bnieg, lodowata woda roztopowa sp\u0142ywa ku morzu i zalewa gniazda. Mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce tendencja do przyspieszania l\u0119g\u00f3w zwi\u0119kszy prawdopodobie\u0144stwo takich zdarze\u0144.<\/p>\n

Zatem badania swalbardzkich ekosystem\u00f3w trafi\u0142y na czas zmian. Co prawda, Kaczmarski trafnie pisa\u0142, \u017ce czasy s\u0105 zawsze przej\u015bciowe, ale tym razem zmiany s\u0105 naprawd\u0119 szybkie i zauwa\u017calne w ci\u0105gu bada\u0144 jednego naukowca. A to wszystko nie tylko kwestia wid\u0142onog\u00f3w i alczyk\u00f3w. Alczyki i ich \u015blady (np. odchody) tworz\u0105 siedlisko dla kolejnych gatunk\u00f3w. Nasze ptaki te\u017c, tylko wobec wzgl\u0119dnego bogactwa naszych ekosystem\u00f3w praktycznie o tym nie pami\u0119tamy. Na Spitsbergenie to jednak proporcjonalnie o wiele wa\u017cniejszy element. To te\u017c podstawowa droga transportu materii z oceanu na l\u0105d. \u00a0Gdy alczyk\u00f3w b\u0119dzie mniej i przenios\u0105 si\u0119 na p\u00f3\u0142nocne skraje wysp (a za du\u017co miejsc do przenosin nie maj\u0105) nie b\u0119dzie komu wype\u0142nia\u0107 ich funkcji.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n

fot. Richard Crossley, licencja CC BY-SA 3.0<\/a><\/em>
\n\"ResearchBlogging.org\"<\/a><\/span><\/p>\n