{"id":339,"date":"2009-06-10T08:45:27","date_gmt":"2009-06-10T07:45:27","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=339"},"modified":"2013-02-23T23:32:58","modified_gmt":"2013-02-23T22:32:58","slug":"pigmejom-i-negritos-grozi-zaglada","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/06\/10\/pigmejom-i-negritos-grozi-zaglada\/","title":{"rendered":"Pigmejom i Negritos grozi zag\u0142ada"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\n
\nW naszej cywilizacji wra\u017cenie robi wy\u0142\u0105cznie dos\u0142owne przelewanie krwi.<\/strong><\/p>\n

Wiele m\u00f3wi si\u0119 o bezpowrotnym niszczeniu naturalnego \u015brodowiska, wymieraj\u0105cych gatunkach zwierz\u0105t i ro\u015blin. Mniej o zagro\u017conych zag\u0142ad\u0105 ludziach. A grozi to m.in. Pigmejom w Afryce i r\u00f3wnie ma\u0142ego wzrostu Negritos z Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej.<\/p>\n

Niedawno ukaza\u0142a si\u0119 w „Current Biology” publikacja francuskich antropolog\u00f3w na temat genetycznej historii Pigmej\u00f3w. Artyku\u0142<\/a> ten szybko zosta\u0142 spopularyzowany przez media. G\u0142\u00f3wna informacja by\u0142a taka, \u017ce Pigmeje pochodz\u0105 od wsp\u00f3lnego przodka, kt\u00f3ry \u017cy\u0142 ok. 50 tysi\u0119cy lat temu. Oko\u0142o 3 tysi\u0105ce lat temu wsp\u00f3lne plemi\u0119 rozpad\u0142o si\u0119 na wiele mniejszych. Dzi\u015b \u017cyj\u0105 one w izolacji od siebie. Co wi\u0119cej, nie wiedz\u0105 nawet o istnieniu pobratymc\u00f3w mieszkaj\u0105cych kilkaset kilometr\u00f3w dalej.<\/p>\n

<\/p>\n

Pigmeje nie maj\u0105 wsp\u00f3lnego j\u0119zyka ani historii. Powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce \u017cyj\u0105 wy\u0142\u0105cznie w tropikalnej d\u017cungli afryka\u0144skiej. Istniej\u0105 jednak plemiona mieszkaj\u0105ce „od zawsze” na sawannie. Nie wiadomo ci\u0105gle, dlaczego Pigmeje s\u0105 tak mali. Najbardziej rozpowszechniona hipoteza m\u00f3wi, \u017ce ma\u0142y wzrost sprzyja\u0142 prze\u017cyciu w warunkach lasu tropikalnego i w tym kierunku dzia\u0142a\u0142a presja ewolucyjna. Druga hipoteza zak\u0142ada, \u017ce 50 tysi\u0119cy lat temu pocz\u0105tek plemieniu da\u0142 przodek, kt\u00f3ry na drodze przypadku by\u0142 bardzo ma\u0142ego wzrostu i cecha ta utrwali\u0142a si\u0119 u jego potomstwa.<\/p>\n

Pigmejom zagra\u017ca oczywi\u015bcie bezmy\u015blne niszczenie las\u00f3w tropikalnych, w kt\u00f3rych \u017cyje znakomita ich wi\u0119kszo\u015b\u0107. Ale bardzo wa\u017cnym czynnikiem jest te\u017c izolacja spo\u0142eczna. Praktycznie nie zdarza si\u0119, aby Pigmeje pojmowali za \u017cony kobiety z innych plemion (g\u0142\u00f3wnie Bantu), z kt\u00f3rymi Pigmeje spotykaj\u0105 si\u0119 po s\u0105siedzku. O wiele cz\u0119\u015bciej Pigmejki wychodz\u0105 za m\u0119\u017cczyzn Bantu i maj\u0105 ze swoimi m\u0119\u017cami dzieci. Jednak rodziny takie s\u0105 z regu\u0142y bardzo nietrwale i wiele Pigmejek jest porzucanych. Z regu\u0142y wracaj\u0105 w\u00f3wczas do swych wiosek wraz z dzie\u0107mi. Te za\u015b wnosz\u0105 do populacji Pigmej\u00f3w geny du\u017cego wzrostu Bantu. W ten jednostronny spos\u00f3b (prawie wy\u0142\u0105cznie ze strony ojc\u00f3w) rozmywa si\u0119 pigmejski fenotyp.<\/p>\n

O Pigmejach s\u0142yszeli ju\u017c staro\u017cytni Grecy. Wspomina o nich Pliniusz Starszy w „Historii naturalnej”. R\u00f3wnie\u017c Arystoteles opowiada o \u017cyj\u0105cych w podziemnych jaskiniach ma\u0142ych, czarnych ludziach. Staro\u017cytni Pigmeje byli zapewne wytworem wyobra\u017ani, tak jak Apollo, Zeus, Pegaz i cala olimpijska familia. Je\u015bli wzmianki te oparte by\u0142y na rzeczywistych informacjach i opisach dostarczonych przez \u015bwiadk\u00f3w, to dotyczy\u0142y raczej nie Pigmej\u00f3w z Afryki Centralnej, lecz Negritos z dalekich kra\u0144c\u00f3w Azji.<\/p>\n

Negritos to plemiona czarnych ludzi ma\u0142ego wzrostu, te\u017c \u017cyj\u0105ce g\u0142\u00f3wnie w lasach tropikalnych, ale nie w Afryce, a na Filipinach, P\u00f3\u0142wyspie Malajskim i Wyspach Andama\u0144skich le\u017c\u0105cych w Zatoce Bengalskiej przy wybrze\u017cach Tajlandii. Przypominaj\u0105 oni do z\u0142udzenia afryka\u0144skich Pigmej\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na czarny kolor skory, negroidalne rysy twarzy i kr\u0119cone w\u0142osy przez wieki sadzono, i\u017c pochodz\u0105 z Afryki. Badania genetyczne wykaza\u0142y jednak, \u017ce maj\u0105 o wiele wi\u0119cej gen\u00f3w wsp\u00f3lnych z azjatyckimi s\u0105siadami, ni\u017c z ludami afryka\u0144skimi.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie w pewnym sensie Negritos pochodz\u0105 r\u00f3wnie\u017c z Afryki. Tak samo jak ca\u0142a reszta ludzko\u015bci, w tym i my, Europejczycy. Tyle, \u017ce ich afryka\u0144scy przodkowie nale\u017c\u0105 do wiele odleglejszej historii. Na terenach Po\u0142udniowo-Wschodniej Azji Negritos pojawili si\u0119 70-50 tysi\u0119cy lat temu (czyli pod koniec Plejstocenu). Jednak w przeciwie\u0144stwie do Pigmej\u00f3w z Afryki nie mieli na miejscu wsp\u00f3lnego przodka. Przodkowie poszczeg\u00f3lnych grup przybywali w niezale\u017cnych od siebie falach migracyjnych.<\/p>\n

To oni byli prawdopodobnie pierwszymi lud\u017ami na tych terenach, kt\u00f3rzy dotrwali do naszych czas\u00f3w. Od ponad 50 tysi\u0119cy lat nie grozi\u0142a im zag\u0142ada. Zagrozi\u0142a im dopiero dumna z siebie cywilizacja „bia\u0142ego cz\u0142owieka”. Negritos i Pigmeje dziel\u0105 ten sam los. Grozi im zag\u0142ada z powodu utraty w\u0142asnej kultury, naturalnego \u015brodowiska, pojawienia si\u0119 wielu nieznanych im do tej pory chor\u00f3b, na kt\u00f3re nie s\u0105 uodpornieni i po prostu wyparcie przez bardziej energicznych i przedsi\u0119biorczych s\u0105siad\u00f3w.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie trzeba sprzeciwia\u0107 si\u0119 masakrom fok i wieloryb\u00f3w, trzeba przypomina\u0107 o post\u0119puj\u0105cej zag\u0142adzie raf koralowych, las\u00f3w tropikalnych i topniej\u0105cych lodach Arktyki i Antarktydy. Ale jako\u015b nie s\u0142yszy si\u0119 nazbyt wiele o ochronie przed zag\u0142ad\u0105 samych ludzi, takich jak Pigmeje i Negritos. Ich znikanie odbywa si\u0119 po cichu, bez udzia\u0142u kamer. Nie s\u0142ycha\u0107, aby kto\u015b nazywa\u0142 przybywaj\u0105cych do kongijskiej czy malezyjskiej d\u017cungli przedstawicielami „cywilizacji \u015bmierci” i by modli\u0142 si\u0119 o przetrwanie tych plemion.<\/p>\n

W ko\u0144cu Pigmej\u00f3w i Negritos nikt nie \u0107wiartuje maczetami ani nie zastawia na nich wnyk\u00f3w. W naszej cywilizacji wra\u017cenie robi wy\u0142\u0105cznie dos\u0142owne przelewanie krwi. Je\u015bli zag\u0142ada dokonuje si\u0119 bez gwa\u0142t\u00f3w na jednostkach, to jako\u015b dziwnie uchodzi naszej uwadze. Gwa\u0142t na ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci paradoksalnie nie dor\u00f3wnuje gwa\u0142towi na jednostce. Czy\u017cby dlatego, \u017ce jest zbyt subtelny i niefotogeniczny?<\/p>\n

Jacek Kubiak<\/strong><\/p>\n

Fot. cyclopsr<\/strong><\/a>, Flickr (CC SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W naszej cywilizacji wra\u017cenie robi wy\u0142\u0105cznie dos\u0142owne przelewanie krwi. Wiele m\u00f3wi si\u0119 o bezpowrotnym niszczeniu naturalnego \u015brodowiska, wymieraj\u0105cych gatunkach zwierz\u0105t i ro\u015blin. Mniej o zagro\u017conych zag\u0142ad\u0105 ludziach. A grozi to m.in. Pigmejom w Afryce i r\u00f3wnie ma\u0142ego wzrostu Negritos z Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej. Niedawno ukaza\u0142a si\u0119 w „Current Biology” publikacja francuskich antropolog\u00f3w na temat genetycznej historii […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61,6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/339"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=339"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2458,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/339\/revisions\/2458"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}