{"id":3408,"date":"2014-01-24T23:46:26","date_gmt":"2014-01-24T22:46:26","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=3408"},"modified":"2014-02-17T15:12:00","modified_gmt":"2014-02-17T14:12:00","slug":"przycinka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2014\/01\/24\/przycinka\/","title":{"rendered":"Przycinka"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Zima to okres tradycyjnych przycinek drzew w spos\u00f3b, kt\u00f3ry ma ich nie zniszczy\u0107. Zim\u0105 drzewa s\u0105 w stanie spoczynkowym, cz\u0119\u015b\u0107 metabolit\u00f3w jest wycofana do tkanek spichrzowych, a susza fizjologiczna zwi\u0105zana z mrozem sprawia, \u017ce woda przez kapilary praktycznie nie przep\u0142ywa. Jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bli\u0107, czytaj\u0105c tego bloga, nie jestem wielkim zwolennikiem kszta\u0142towania koron drzew. Moja estetyka jest bardziej naturalistyczna i lubi\u0119 drzewa o nieregularnym kszta\u0142cie.<\/p>\n

Rozumiem jednak, \u017ce poczucie estetyki innych ludzi mo\u017ce by\u0107 inne. Ogrodnicy mog\u0105 wole\u0107 mie\u0107 poczucie pewnej kontroli nad kszta\u0142tem swoich ro\u015blin. Architekci krajobrazu tym bardziej. Ich materia\u0142em jest przyroda, ale oni sami s\u0105 raczej artystami (lub rzemie\u015blnikami) i mog\u0105 chcie\u0107 traktowa\u0107 drzewa jak dzie\u0142a sztuki. Nie pot\u0119piam takiego podej\u015bcia, jednocze\u015bnie chc\u0105c, aby oni mieli taki sam szacunek do podej\u015bcia mojego. Nie uwa\u017cam, aby moje poczucie estetyki by\u0142o mniej wa\u017cne ni\u017c ich. Ostatecznie w ko\u0144cu, cho\u0107 bardziej podoba mi si\u0119 Puszcza Bia\u0142owieska (w jej niegospodarowanym skrawku) ni\u017c Park Oliwski czy Ogr\u00f3d Saski, rozumiem, \u017ce jest miejsce i na jeden typ, i na drugi. I na typy po\u015brednie. St\u0105d nie stawa\u0142em w pierwszym szeregu protestu podczas wycinki ponad trzystu drzew w warszawskim Ogrodzie Krasi\u0144skich rok temu. Ostatecznie jest to zabytek architektury<\/em>, a nie pomnik przyrody<\/em>. Skoro jaki\u015b architekt czy ogrodnik wymy\u015bli\u0142 sobie alej\u0119 prostych, pi\u0119ciometrowych drzew od jednej altanki do drugiej, to niech ju\u017c tak b\u0119dzie. (Ale w zamian niech nie wpada na pomys\u0142 o\u015bwietlania i asfaltowania rezerwatu le\u015bnego, cho\u0107by le\u017c\u0105cego w mie\u015bcie.) Argumenty estetyczne s\u0105 niepor\u00f3wnywalne i arbitralne. Zatem nie oburza mnie, gdy jako pow\u00f3d przycinania lub wycinania drzew podawana jest wynikaj\u0105ca ze staro\u015bci utrata warto\u015bci estetycznej, nawet je\u015bli mam odmienne zdanie. Oburza mnie jednak, gdy podawana jest rzekoma utrata warto\u015bci przyrodniczej. Tu nie ma miejsca na arbitralne opinie i odczucia. Warto\u015b\u0107 przyrodnicza drzewa zwykle im jest starsze, pokrzywione, a nawet choruj\u0105ce, wzrasta. Te wszystkie oznaki starzenia to dow\u00f3d na interakcje drzewa z innymi organizmami – z ptakami, gryzoniami (np. wiewi\u00f3rkami) czy drapie\u017cnymi (g\u0142\u00f3wnie \u0142asicowatymi), ale tak\u017ce z drewno\u017cernymi owadami czy grzybami. Warto\u015b\u0107 przyrodnicza prostego, symetrycznego drzewa o nienagannej sylwetce jest niewiele wi\u0119ksza ni\u017c plastikowej palmy na placu miejskim czy przy pla\u017cy. Warto\u015b\u0107 przyrodnicz\u0105 znacznie zwi\u0119ksza obecno\u015b\u0107 dziupli, za\u0142ama\u0144 i r\u00f3\u017cnego typu zakamark\u00f3w. A niestety, decyzje urz\u0119dnik\u00f3w odpowiedzialnych za ziele\u0144 miejsk\u0105 w\u0142a\u015bnie jednym ci\u0105giem wymieniaj\u0105 takie sprzeczne powody (tak by\u0142o np. w przypadku dopiero co wykonanej wycinki drzew w innym warszawskim parku – Ziele\u0144cu Wielkopolskim). Czasem te\u017c ma si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce legalne przycinanie konar\u00f3w drzew w parkach, na podw\u00f3rkach czy przy drogach wykonywane jest celowo w spos\u00f3b taki, aby drzewo os\u0142abi\u0107 tak, \u017ce nied\u0142ugo potem zostanie uznane za chore i zdatne do kompletnej wycinki. Gdyby powa\u017cnie traktowano prawo (art. 88 ustawy o ochronie przyrody), taka „piel\u0119gnacja” by\u0142aby karana.<\/p>\n

Jest jednak wyj\u0105tek. Tak jak ju\u017c tu czasem wspomina\u0142em, natura to ci\u0105g zaburze\u0144 i ekosystemy s\u0105 do tego przystosowane bardziej ni\u017c do stagnacji (kt\u00f3ra to jest idea\u0142em architekt\u00f3w, a wi\u0119c i cz\u0119\u015bci ogrodnik\u00f3w czy le\u015bnik\u00f3w). Lasy s\u0105 przystosowane do prze\u017cywania po\u017car\u00f3w, powodzi, wichur czy gradacji ro\u015blino\u017cerc\u00f3w. \u015amier\u0107 lub uszkodzenie jednych drzew pozwala rozwin\u0105\u0107 si\u0119 lepiej pozosta\u0142ym, co daje naturaln\u0105 kompozycj\u0119 bogatsz\u0105 od monokultury. Z perspektywy osobnik\u00f3w jednak zwykle oznacza to szkod\u0119 niekt\u00f3rych. Tymczasem s\u0105 drzewa, kt\u00f3rych warto\u015b\u0107 przyrodnicza mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 po ingerencji siekiery, sekatora czy pi\u0142y. Drzewa te zwykle nie rosn\u0105 w g\u0119stych lasach, lecz nad brzegami du\u017cych rzek, gdzie co przedwio\u015bnie harata je kra i co wiosn\u0119 przetacza si\u0119 fala powodziowa nios\u0105ca zwa\u0142y pni \u0142ami\u0105cych po drodze kolejne. Czasem rosn\u0105 w szczerym polu, gdzie staj\u0105 si\u0119 co jaki\u015b czas jedyn\u0105 przeszkod\u0105 na drodze wichury albo jedynym wyniesieniem \u015bci\u0105gaj\u0105cym pioruny. A na dodatek maj\u0105 bardzo kruche drewno. S\u0105 to wierzby. Wiele gatunk\u00f3w wierzb pozostaje krzewami, ale kilka przyjmuje posta\u0107 drzew. W Polsce jest to g\u0142\u00f3wnie wierzba bia\u0142a i krucha (cho\u0107 w rodzaju tym bardzo \u0142atwo o miesza\u0144ce). I te dwa gatunki ludzie od dawna og\u0142awiaj\u0105. Gdy zostawi\u0107 takie drzewo samemu sobie, cz\u0119sto rosn\u0105c p\u0119ka, \u0142amie si\u0119 i w konsekwencji szybko zamiera (cho\u0107 oczywi\u015bcie nie zawsze). Gdy kilkuletniemu drzewu zetnie si\u0119 czubek i ga\u0142\u0119zie (tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce polskie prawo pozwala na robienie r\u00f3\u017cnych rzeczy z drzewami o wieku poni\u017cej 10 lat), nie zamrze, lecz przyjmie posta\u0107 wierzby g\u0142owiastej. Z czubka wyro\u015bnie pi\u00f3ropusz witek, potem ga\u0142\u0119zi (kt\u00f3re mo\u017cna znowu obci\u0105\u0107), tworz\u0105c g\u0105szcz, b\u0119d\u0105cy siedliskiem dla licznych zwierz\u0105t. Po kolejnych paru(dziesi\u0119ciu) latach w grubiej\u0105cym pniu zaczn\u0105 powstawa\u0107 dziuple, gdzie b\u0119d\u0105 gnie\u017adzi\u0107 si\u0119 ptaki, ssaki, a i chowa\u0107 p\u0142azy czy gady, nie wspominaj\u0105c o owadach, wijach i grzybach. Wierzba g\u0142owiasta rosn\u0105ca nad sadzawk\u0105 czy na \u015br\u00f3dpolnej miedzy staje si\u0119 prawdziwym centrum bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, nie gin\u0105c przy tym wcale zbyt szybko. Z tego wzgl\u0119du obecnie, gdy tradycyjne zachowania gospodarskie zanik\u0142y, przyrodnicy wczesn\u0105 wiosn\u0105 organizuj\u0105 dni wierzby g\u0142owiastej, kiedy og\u0142awiaj\u0105 odpowiednie drzewka, a cz\u0119\u015b\u0107 obci\u0119tych ga\u0142\u0119zi sadz\u0105 jako \u017cywoko\u0142y, kt\u00f3re zapuszcz\u0105 swoje w\u0142asne korzenie i za par\u0119 lat b\u0119d\u0105 gotowe do og\u0142awiania.<\/p>\n

Inspiracj\u0105 do wpisu o wierzbach g\u0142owiastych jest plakat na tegoroczny \u015awiatowy Dzie\u0144 Mokrade\u0142 organizowany przez Centrum Ochrony Mokrade\u0142 i Wydzia\u0142 Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. Czy b\u0119dzie na nim mowa o og\u0142awianiu wierzb? Niekoniecznie, ale tematyka na pewno b\u0119dzie ciekawa, a wnioski pewnie b\u0119d\u0105 r\u00f3wnie\u017c nie zawsze intuicyjne.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n

Grafika (w tym zdj\u0119cie):\u00a0 Jan Bober<\/em> (\u017ar\u00f3d\u0142o www.bagna.pl<\/a>)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zima to okres tradycyjnych przycinek drzew w spos\u00f3b, kt\u00f3ry ma ich nie zniszczy\u0107. Zim\u0105 drzewa s\u0105 w stanie spoczynkowym, cz\u0119\u015b\u0107 metabolit\u00f3w jest wycofana do tkanek spichrzowych, a susza fizjologiczna zwi\u0105zana z mrozem sprawia, \u017ce woda przez kapilary praktycznie nie przep\u0142ywa. Jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bli\u0107, czytaj\u0105c tego bloga, nie jestem wielkim zwolennikiem kszta\u0142towania koron drzew. Moja […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54,1],"tags":[75],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3408"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3408"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3408\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3416,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3408\/revisions\/3416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}