{"id":3441,"date":"2014-02-05T08:44:35","date_gmt":"2014-02-05T07:44:35","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=3441"},"modified":"2014-03-15T17:45:14","modified_gmt":"2014-03-15T16:45:14","slug":"interkalibracja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2014\/02\/05\/interkalibracja\/","title":{"rendered":"Interkalibracja"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Niedawno roztrz\u0105sane tu kwestie standaryzacji kszta\u0142cenia akademickiego w ramach strategii bolo\u0144skiej to tylko jeden z przejaw\u00f3w tendencji do paneuropejskiego ujednolicania procedur krajowych. Innym jest proces interkalibracji metod oceny jako\u015bci w\u00f3d zgodnie z Ramow\u0105 dyrektyw\u0105 wodn\u0105. <\/p>\n

Jest to proces paneuropejski, a nie po prostu unijny, bo bierze w nim udzia\u0142 te\u017c Norwegia. Kraj ten formalnie do Unii nie nale\u017cy, ale w wielu aspektach, jak kraje unijne, rezygnuje z cz\u0119\u015bci suwerenno\u015bci w imi\u0119 innych cel\u00f3w. Interkalibracja metod oceny jako\u015bci w\u00f3d ma na celu w\u0142a\u015bnie kolejn\u0105 standaryzacj\u0119. Nie chodzi tu o ujednolicenie samych metod, ale zapewnienie ich por\u00f3wnywalno\u015bci. W przypadku stanu chemicznego sprawa jest w miar\u0119 prosta – fenole czy fosforany tak samo bada si\u0119 w Wi\u015ble, jak w Tamizie. Jednak stan ekologiczny bada si\u0119 wska\u017anikami biologicznymi. Tu za\u015b r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy Wis\u0142\u0105 a Tamiz\u0105 ma znaczenie. Te same gatunki w r\u00f3\u017cnych miejscach Europy mog\u0105 mie\u0107 odmienn\u0105 warto\u015b\u0107 indykacyjn\u0105. Oczywi\u015bcie, gatunki wyst\u0119puj\u0105ce tylko w krystalicznie czystych wodach Skandynawii, raczej nie pojawi\u0105 si\u0119 w zanieczyszczonych wodach Beneluksu, ale ca\u0142kiem prawdopodobne, \u017ce kombinacja gatunk\u00f3w wskazuj\u0105ca na stan umiarkowany w danej grupie rzek mo\u017ce w innej wskazywa\u0107 stan dobry albo z\u0142y. No i wreszcie, w krystalicznych i zanieczyszczonych wodach Skandynawii mo\u017ce by\u0107 z racji geograficznych bardziej zbli\u017cona ni\u017c w analogicznych wodach iberyjskich.<\/p>\n

\n

Z tego wi\u0119c wzgl\u0119du opracowane w krajach cz\u0142onkowskich wska\u017aniki s\u0105 ze sob\u0105 por\u00f3wnywane. Najprostsze wyj\u015bcie to zastosowanie tego samego wska\u017anika. W istocie, Polska przyj\u0119\u0142a, w zasadzie nie zmieniaj\u0105c, metody oceny fitobentosu okrzemkowego opracowane dla Austrii i przede wszystkim Niemiec. Austriacy ujednolicili wska\u017aniki zoobentosowe dla Dunaju ze S\u0142owakami. Jednak nie zawsze si\u0119 tak da. Po pierwsze ze wspomnianych wy\u017cej r\u00f3\u017cnic geograficznych. Ale nie tylko – gdy w danym kraju ju\u017c naukowcy przyzwyczaili si\u0119 do w\u0142asnych metod, czasem o d\u0142ugiej tradycji, niech\u0119tnie adaptuj\u0105 cudze. W Belgii nie ma przesadnie du\u017cego zr\u00f3\u017cnicowania geograficznego, ale Walonia i Flandria po prostu musz\u0105 mie\u0107 odmienne wska\u017aniki. \u017beby stereotypom by\u0142o zado\u015b\u0107 – cz\u0119\u015b\u0107 flamandzka opracowuje swoje metody szybko, a cz\u0119\u015b\u0107 francuska wolno. Og\u00f3lnie wi\u0119c przewa\u017ca model korelowania krajowych wska\u017anik\u00f3w z innymi wska\u017anikami stanu ekologicznego – trofii, saprobii czy hydromorfologii i sprawdzania, kt\u00f3re wska\u017aniki wpasowuj\u0105 si\u0119 w akceptowalne wide\u0142ki. To, co si\u0119 nie wpasowuje, trzeba modyfikowa\u0107 i proces powt\u00f3rzy\u0107.<\/p>\n

\n

\u0106wiczenie interkalibracyjne to jednak nie tylko d\u0105\u017cenie do obiektywizacji wska\u017anik\u00f3w w imi\u0119 Prawdy i Absolutu. Od przyj\u0119tych wska\u017anik\u00f3w, a w\u0142a\u015bciwie od przyj\u0119tych granic klas, zale\u017cy klasyfikacja jako\u015bci w\u00f3d. Zarz\u0105dzaj\u0105cym wodami zale\u017cy na tym, aby jak najwi\u0119cej mia\u0142o najwy\u017csz\u0105 klas\u0119. \u0141atwiej \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 turyst\u00f3w nad jezioro pierwszoklasowe ni\u017c drugoklasowe, ale to tylko ma\u0142a marchewka. Du\u017cy kij to zapis w Ramowej Dyrektywie Wodnej m\u00f3wi\u0105cy, \u017ce do ko\u0144ca 2015 r. wszystkie wody maj\u0105 mie\u0107 stan co najmniej dobry. Inaczej krajowi grozi grzywna. Ju\u017c od paru lat szacuje si\u0119, \u017ce w skali UE uda si\u0119 to mniej wi\u0119cej w po\u0142owie. W tej sytuacji kraje mog\u0105 mie\u0107 siln\u0105 pokus\u0119, by zawy\u017ca\u0107 ocen\u0119. Interkalibracja ma temu zapobiec. Czy zapobiegnie? Nie wiem, do my\u015blenia jednak daje np. kwestia wykrywania rt\u0119ci w wodach sp\u0142ywaj\u0105cych do Ba\u0142tyku. Ot\u00f3\u017c najwi\u0119cej stwierdza si\u0119 jej w Szwecji. Oczywi\u015bcie, raport to raport, procedury to procedury, ale pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy (ja na wszelki wypadek si\u0119 dystansuj\u0119), \u017ce niekoniecznie wody Szwecji s\u0105 wyj\u0105tkowo zanieczyszczone, lecz po prostu monitoring rt\u0119ci poza Szwecj\u0105 jest prowadzony mniej rzetelnie.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n

Fot. Piotr Panek, licencja CC-BY-3.0<\/em><\/p>\n

\n

PS. Wbrew pozorom, ten wpis mia\u0142by szans\u0119 na kategori\u0119 Research blogging<\/em>, gdy\u017c proces ten jest opisywany nie tylko w raportach dla Komisji Europejskiej, ale te\u017c w pismach naukowych zajmuj\u0105cych si\u0119 \u015brodowiskiem, a niekt\u00f3rzy maj\u0105 niez\u0142\u0105 list\u0119 publikacji na ten temat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niedawno roztrz\u0105sane tu kwestie standaryzacji kszta\u0142cenia akademickiego w ramach strategii bolo\u0144skiej to tylko jeden z przejaw\u00f3w tendencji do paneuropejskiego ujednolicania procedur krajowych. Innym jest proces interkalibracji metod oceny jako\u015bci w\u00f3d zgodnie z Ramow\u0105 dyrektyw\u0105 wodn\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54,68],"tags":[87,72,71,70],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3441"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3441"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3441\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3564,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3441\/revisions\/3564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3441"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3441"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3441"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}