{"id":3553,"date":"2014-03-09T12:35:24","date_gmt":"2014-03-09T11:35:24","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=3553"},"modified":"2014-03-09T12:35:24","modified_gmt":"2014-03-09T11:35:24","slug":"drzewo-stare-ale-jare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2014\/03\/09\/drzewo-stare-ale-jare\/","title":{"rendered":"Drzewo stare, ale jare"},"content":{"rendered":"

\"sosna\"<\/a><\/p>\n

Organizmy, kt\u00f3re zwykle widzimy – wielokom\u00f3rkowe, rozmna\u017caj\u0105ce si\u0119 p\u0142ciowo – za m\u0142odu szybko rosn\u0105, po czym dojrzewaj\u0105 i starzej\u0105 si\u0119. Szczeg\u00f3\u0142y zahamowania wzrostu wraz ze starzeniem s\u0105 r\u00f3\u017cne, ale og\u00f3lny zarys wydaje si\u0119 podobny. Tak si\u0119 wydawa\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c dla drzew.<\/p>\n

Istotnie, cho\u0107 ro\u015bliny drzewiaste w odr\u00f3\u017cnieniu od zielnych d\u0142ugo nie przestaj\u0105 rosn\u0105\u0107, to wydaje si\u0119, \u017ce od pewnego wieku ten wzrost jest tylko echem wigoru z m\u0142odo\u015bci. M\u0142ode drzewko podwaja \u015brednic\u0119 pnia cho\u0107by w rok, podczas gdy olbrzymy o \u015brednicy ponadmetrowej mierzone co kilka lat przybieraj\u0105 ledwo zauwa\u017calne centymetry. Z punktu widzenia gospodarczego jest to widomy znak, \u017ce przyrost tarcicy jest ju\u017c znikomy i czas j\u0105 pozyska\u0107, robi\u0105c miejsce sadzonkom.<\/p>\n

Badania ekofizjologiczne zdaj\u0105 si\u0119 to potwierdza\u0107. Starzenie si\u0119 li\u015bci tak, \u017ce w pewnym momencie bardziej op\u0142aca si\u0119 reset, czyli zrzucenie starych i wytworzenie nowych ni\u017c konsekwentna naprawa, jest fenomenem przyci\u0105gaj\u0105cym badaczy od dawna. Modele wyja\u015bniaj\u0105ce, kiedy op\u0142aca si\u0119 wymiana li\u015bci i dlaczego w strefach z bardzo d\u0142ugim lub bardzo kr\u00f3tkim sezonem wegetacyjnym wymienia si\u0119 je pojedynczo, a w pozosta\u0142ych wszystkie naraz, s\u0105 w podr\u0119cznikach. R\u00f3wnie\u017c badania bilansu w\u0119glowego p\u0142at\u00f3w lasu wskazuj\u0105, \u017ce m\u0142odnik asymiluje w\u0119giel szybko, po czym system dochodzi do plateau<\/em>. Pomi\u0119dzy tymi poziomami jest poziom pojedynczego drzewa. Intuicja podpowiada wi\u0119c, \u017ce i tu jest podobnie.<\/p>\n

Co jednak, gdyby porzuci\u0107 perspektyw\u0119 klasycznego le\u015bnika? W dendrologii jednym z podstawowych poj\u0119\u0107 jest pier\u015bnica, czyli \u015brednica lub obw\u00f3d pnia mniej wi\u0119cej na wysoko\u015bci piersi, a wi\u0119c i r\u0105k badacza. To jest punkt odniesienia do okre\u015blania obj\u0119to\u015bci (biomasy) drzewa. Gdy chcemy oszacowa\u0107 ilo\u015b\u0107 (liczb\u0119 i grubo\u015b\u0107) mo\u017cliwych do pozyskania desek czy belek, jest to niez\u0142a miara. Gdy chcemy oszacowa\u0107 ilo\u015b\u0107 przyrastaj\u0105cych tkanek drzewa, jest to miara chybiona. Pier\u015bnica nie powie nic o strukturze korony i systemu korzeniowego. To, \u017ce s\u0105 to zaniedbywalne sprawy dla le\u015bnik\u00f3w-hodowc\u00f3w, mo\u017cna zrozumie\u0107, to, \u017ce by\u0142y dla le\u015bnik\u00f3w-badaczy – trudniej.<\/p>\n

Niedawno w Nature<\/em> ukaza\u0142a si\u0119 praca (ponad 30 autor\u00f3w), w kt\u00f3rej przeanalizowano dane dla 403 gatunk\u00f3w drzew z ca\u0142ego \u015bwiata. Niestety, Europa w niej sprowadzona jest tylko do Hiszpanii (ale s\u0105 stamt\u0105d dane m.in. dla pobratymc\u00f3w polskich, jode\u0142, \u015bwierk\u00f3w, d\u0119b\u00f3w, ja\u0142owc\u00f3w i in.) Okazuje si\u0119, \u017ce drzewa, owszem, starzej\u0105 si\u0119, ale rosn\u0105 ca\u0142e \u017cycie. Tempo jest wysokie – im drzewo ma wi\u0119cej kilogram\u00f3w, tym wi\u0119cej nowych kilogram\u00f3w przybiera. Nieraz du\u017ce drzewo w ci\u0105gu roku przybiera tyle cia\u0142a, \u017ce zmie\u015bci\u0142oby si\u0119 w tym kilka drzew \u015brednich, a wi\u0119c rosn\u0105cych ju\u017c od lat. Owszem, jego obw\u00f3d w pier\u015bnicy nie wzrasta za bardzo, ale wci\u0105\u017c przyrastaj\u0105 nowe ga\u0142\u0119zie. Li\u015bcie trac\u0105 wydajno\u015b\u0107, ale nadrabiane jest to ich coraz wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105. To dotyczy indywidualnych drzew – spowolnienie asymilacji obserwowane na poziomie p\u0142atu lasu wynika st\u0105d, \u017ce niekt\u00f3re drzewa w mi\u0119dzyczasie umieraj\u0105, a nowe nie przybieraj\u0105 tyle masy naraz, co ich poprzednicy. Szczeg\u00f3\u0142y s\u0105 oczywi\u015bcie r\u00f3\u017cne. Zjawisko to jest szczeg\u00f3lnie silne u klonu cukrowego czy sosny Lamberta, ale u paru gatunk\u00f3w tempo przyrostu wraz ze wzrostem jest ca\u0142y czas powolne, a u niekt\u00f3rych w pewnym momencie wr\u0119cz spada (zgodnie z tradycyjnymi oczekiwaniami). W niekt\u00f3rych warunkach (brak konkurencji, kt\u00f3ra wymusza\u0142aby ci\u0105g\u0142y wzrost ku \u015bwiat\u0142u) dotyczy to np. sosny zwyczajnej i buka zwyczajnego, przynajmniej w Hiszpanii. \u017beby to odkry\u0107, trzeba by\u0142o porzuci\u0107 perspektyw\u0119 pier\u015bnicy i drwala ignoruj\u0105cego mniejsze ga\u0142\u0119zie. Co\u015b takiego zrobili kilka lat wcze\u015bniej inni badacze, kt\u00f3rzy po prostu zamiast bada\u0107 drzewa z ziemi, wspi\u0119li si\u0119 na kilkadziesi\u0105t osobnik\u00f3w dw\u00f3ch najwi\u0119kszych gatunk\u00f3w drzew – eukaliptusa kr\u00f3lewskiego i sekwoi wieczniezielonej, mierz\u0105c ich \u017cywe, nienaruszone korony. Ich wyniki mog\u0142y jednak by\u0107 uznane za wyj\u0105tkowe i dopiero szersza analiza pozwoli\u0142a uzna\u0107, \u017ce jest to w\u0142a\u015bnie regu\u0142a.<\/p>\n

Drzewa umieraj\u0105 stoj\u0105c, ale za nim to nast\u0105pi, wci\u0105\u017c rosn\u0105. Stare, du\u017ce drzewa wcale nie rosn\u0105 wolniej ni\u017c m\u0142ode i asymiluj\u0105 w\u0119giel w imponuj\u0105cym tempie. Wyci\u0119cia jednego du\u017cego drzewa nie zrekompensuje wi\u0119c posadzenie nowego, ani nawet kilku nowych. Przez wiele lat.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n

fot. Piotr Panek, licencja CC BY-SA 3.0<\/a><\/em><\/p>\n

\"ResearchBlogging.org\"<\/a><\/span>
\nStephen C. Sillett, Robert Van Pelt, George W. Koch,, Anthony R. Ambrose, Allyson L. Carroll, Marie E. Antoine, & Brett M. Mifsud (2010). Increasing wood production through old age in tall trees Forest Ecology and Management, 259<\/span> (5), 976-994 DOI: 10.1016\/j.foreco.2009.12.003<\/a><\/span><\/p>\n

N. L. Stephenson, A.J.Das, R. Condit, S. E. Russo, P. J. Baker, N. G. Beckman, D. A. Coomes, E. R. Lines, W. K. Morris, N. Ru?ger, E. A?lvarez, C. Blundo, S. Bunyavejchewin, G. Chuyong, S. J. Davies, A?. Duque, O. Flores, H.R.Grau, Z.Hao, M. E. Harmon, S. P. Hubbell, D. Kenfack, Y. Lin, J.-R. Makana, A. Malizia, L. R. Malizia, R. J. Pabst, N. Pongpattananurak, S.-H. Su, I-F. Sun, S.Tan, D. Thomas, P. J. van Mantgem, X. Wang, S. K. Wiser, & M. A. Zavala (2014). Rate of tree carbon accumulation increases continuously with tree size Nature<\/span> DOI: 10.1038\/nature12914<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Organizmy, kt\u00f3re zwykle widzimy – wielokom\u00f3rkowe, rozmna\u017caj\u0105ce si\u0119 p\u0142ciowo – za m\u0142odu szybko rosn\u0105, po czym dojrzewaj\u0105 i starzej\u0105 si\u0119. Szczeg\u00f3\u0142y zahamowania wzrostu wraz ze starzeniem s\u0105 r\u00f3\u017cne, ale og\u00f3lny zarys wydaje si\u0119 podobny. Tak si\u0119 wydawa\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c dla drzew.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,6,65],"tags":[75],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3553"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3553"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3558,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3553\/revisions\/3558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}