{"id":362,"date":"2009-08-07T08:21:19","date_gmt":"2009-08-07T06:21:19","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=362"},"modified":"2013-02-14T09:19:34","modified_gmt":"2013-02-14T08:19:34","slug":"duzy-filozof","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/08\/07\/duzy-filozof\/","title":{"rendered":"Du\u017cy filozof"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\n
\nTomasz z Akwinu – na przek\u00f3r stereotypom.
\n<\/strong>
\nW ostatnich tygodniach bardzo mocno wci\u0105gn\u0119\u0142a mnie posta\u0107 Tomasza z Akwinu. Celowo pomijam skr\u00f3t „\u015bw.” przed imieniem, bo te dwie literki odbieraj\u0105 co\u015b wa\u017cnego tej postaci i sugeruj\u0105 stereotypy, jakie zawsze kr\u0105\u017c\u0105 wok\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119tych. Wi\u0119c po prostu Tomasz z Akwinu.<\/p>\n

Filozof to znakomity, co oczywiste, ale i dziwny, co jest mniej oczywiste. Dlatego, \u017ce jak pisze o tym autor jednej z ksi\u0105\u017ceczek o nim Miko\u0142aj Olszewski, chowa si\u0119 za swoim dzie\u0142em. To znaczy \u0142atwiej jest streszcza\u0107 jego dzie\u0142a i my\u015bli, jakie nios\u0142y, ni\u017c opisywa\u0107 koleje jego losu. Nie by\u0142 skryty, ale te\u017c bardzo niech\u0119tnie ods\u0142ania\u0142 swoje wn\u0119trze. We wspomnianej ksi\u0105\u017ceczce Olszewskiego o jego \u017cyciu mamy 15 stron, a o tw\u00f3rczo\u015bci blisko 70. Podobnie jest w innej pracy, Gilberta Keitha Chestertona. Koleje \u017cycia Tomasza zajmuj\u0105 w niej znacznie mniej miejsca, ni\u017c t\u0142o intelektualne i spo\u0142eczne epoki oraz kr\u00f3tkie przybli\u017cenie samej my\u015bli filozofa. A mnie w\u0142a\u015bnie jego koleje \u017cycia, a tak\u017ce jego osobowo\u015b\u0107, bardzo ciekawi.<\/p>\n


\nCo wi\u0119c mo\u017cna o nim powiedzie\u0107? Tytu\u0142 jest nieprzypadkowy – fizycznie by\u0142 to du\u017cy cz\u0142owiek. Dobrze zbudowany, z lekkim brzuchem, wr\u0119cz dryblas. Do tego nie by\u0142 zbyt energiczny, przynajmniej powierzchownie. Ta powierzchowno\u015b\u0107 bywa\u0142a myl\u0105ca, poniewa\u017c nie sugerowa\u0142a, \u017ce kryje si\u0119 w niej niezwykle przenikliwy i inteligentny cz\u0142owiek. Koledzy ze studi\u00f3w my\u015bleli o nim, jako o kim\u015b ma\u0142o rozgarni\u0119tym i \u015bmiesznym, przezywaj\u0105c go os\u0142em sycylijskim.<\/p>\n

Jego powierzchowno\u015b\u0107 nie zmyli\u0142a jednego z najwa\u017cniejszych nauczycieli w jego \u017cyciu Alberta Wielkiego. To on zach\u0119ca\u0142 go do w\u0142\u0105czania si\u0119 do dyskusji i pisania pierwszych prac. Nie da\u0142 si\u0119 zwie\u015b\u0107 milczeniu swego studenta na zaj\u0119ciach, poniewa\u017c nie wyp\u0142ywa\u0142o ono z tego, \u017ce Tomasz nie rozumia\u0142 tre\u015bci zaj\u0119\u0107, lecz ze zwyk\u0142ej skromno\u015bci.<\/p>\n

Zapytany, za co najbardziej jest wdzi\u0119czny Panu Bogu, mia\u0142 powiedzie\u0107, \u017ce za to, \u017ce rozumia\u0142 ka\u017cd\u0105 stron\u0119, kt\u00f3r\u0105 przeczyta\u0142. A czyta\u0142 bardzo du\u017co i uwa\u017ca\u0142, \u017ce w ka\u017cdej ksi\u0105\u017cce, tak\u017ce tej, z kt\u00f3r\u0105 g\u0142\u0119boko si\u0119 nie zgadza\u0142, jest jakie\u015b ziarno prawdy. Ziarno to trzeba umie\u0107 wydoby\u0107. By m\u00f3c to uczyni\u0107, trzeba najpierw zrozumie\u0107 tok rozumowania autora i wskaza\u0107 b\u0142\u0119dy, jakie pope\u0142ni\u0142. I to mu si\u0119 udawa\u0142o. Lubi\u0142 dyskutowa\u0107, lubi\u0142 odtwarza\u0107 tok rozumowania przeciwnika, podawa\u0107 rozwi\u0105zania spornych kwestii, wyja\u015bnia\u0107 trudno\u015bci i wskazywa\u0107 b\u0142\u0119dy.<\/p>\n

Uwa\u017ca\u0142, \u017ce w ka\u017cdej dyskusji mo\u017cna przekona\u0107 przeciwnika, wystarczy mie\u0107 tylko do\u015b\u0107 czasu. Wierzy\u0142 wi\u0119c, \u017ce ka\u017cdy uczciwe jest w stanie zwa\u017cy\u0107 argumenty. Pod wp\u0142ywem argument\u00f3w za\u015b ka\u017cdy mo\u017ce zmieni\u0107 pogl\u0105dy. To objaw wielkiej wiary w racjonalno\u015b\u0107 cz\u0142owieka.<\/p>\n

Pod koniec \u017cycia co\u015b w nim p\u0119k\u0142o. Mia\u0142o to miejsce po dyskusji z Sigerem z Brabancji. Wygra\u0142 j\u0105. Jednak prawdopodobnie pod jej wp\u0142ywem u\u015bwiadomi\u0142 sobie, \u017ce ka\u017cde stanowisko mo\u017cna wykrzywi\u0107, wbrew intencjom jego tw\u00f3rcy. Nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 z tym pogodzi\u0107. By\u0107 mo\u017ce zrozumia\u0142, \u017ce taki los mo\u017ce te\u017c czeka\u0107 jego my\u015bl. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o: jego my\u015bl przez wieki by\u0142a \u017ale odczytywana i rozumiana, jak to wskazuje si\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesnych opracowaniach.<\/p>\n

\u0141\u0105czy si\u0119 to te\u017c z innym wydarzeniem. Na kilka miesi\u0119cy przed \u015bmierci\u0105, 6 grudnia 1273 roku, Tomasz mia\u0142 prze\u017cy\u0107 silne do\u015bwiadczenie mistyczne. Przypuszcza si\u0119, \u017ce pod wp\u0142ywem obu wydarze\u0144 Tomasz przesta\u0142 nagle dyktowa\u0107 swoje teksty. Niekt\u00f3re z nich zosta\u0142y doko\u0144czone po jego \u015bmierci, ale cz\u0119\u015b\u0107 nie. Pono\u0107 mia\u0142 powiedzie\u0107 wtedy o swojej tw\u00f3rczo\u015bci, \u017ce jest jak s\u0142oma. Lub wed\u0142ug innej wersji, \u017ce jak b\u0142oto.<\/p>\n

W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie Tomasz zamilk\u0142. I ten moment w jego \u017cyciu jest dla mnie najciekawszy. Dlaczego przesta\u0142 pisa\u0107? Co sobie wtedy my\u015bla\u0142? Co go do tego sk\u0142oni\u0142o? Mo\u017cna tylko snu\u0107 domys\u0142y.<\/p>\n

Mimo to, us\u0142ucha\u0142 wezwania papie\u017ca, by przyby\u0142 na sob\u00f3r w Lyonie. Jednak ju\u017c na samym pocz\u0105tku podr\u00f3\u017cy zachorowa\u0142 na jakie\u015b zwyk\u0142e przezi\u0119bienie. By\u0142 to silny cz\u0142owiek, lecz tym razem zwali\u0142o go ono z n\u00f3g i w kilka tygodni p\u00f3\u017aniej Tomasz zmar\u0142 w wieku ledwie 49 lub 50 lat.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n

Il. Benozzo Gozzoli, San Tommaso d’Aquino, 1468-1484; ze zbior\u00f3w Mus\u00e9e du Louvre<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tomasz z Akwinu – na przek\u00f3r stereotypom. W ostatnich tygodniach bardzo mocno wci\u0105gn\u0119\u0142a mnie posta\u0107 Tomasza z Akwinu. Celowo pomijam skr\u00f3t „\u015bw.” przed imieniem, bo te dwie literki odbieraj\u0105 co\u015b wa\u017cnego tej postaci i sugeruj\u0105 stereotypy, jakie zawsze kr\u0105\u017c\u0105 wok\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119tych. Wi\u0119c po prostu Tomasz z Akwinu. Filozof to znakomity, co oczywiste, ale i dziwny, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,9,6,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/362"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=362"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/362\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2285,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/362\/revisions\/2285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}