{"id":366,"date":"2009-08-14T07:45:58","date_gmt":"2009-08-14T05:45:58","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=366"},"modified":"2013-02-13T19:32:50","modified_gmt":"2013-02-13T18:32:50","slug":"zapiski-z-pudelka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/08\/14\/zapiski-z-pudelka\/","title":{"rendered":"Zapiski z pude\u0142ka"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\n
\nSk\u0105d wiemy, \u017ce co\u015b istnieje realnie, a sk\u0105d, \u017ce co\u015b jest tylko wymy\u015blone?
\n<\/strong>
\nLubi\u0119 bra\u0107 z p\u00f3\u0142ki ksi\u0105\u017cki i przegl\u0105da\u0107 w spos\u00f3b przypadkowy. Co to jest rzeczywisto\u015b\u0107? Pytanie takie znalaz\u0142em jako tytu\u0142 rozdzia\u0142u w jednej z prac o. Mieczys\u0142awa Alberta Kr\u0105pca<\/a>. Niby banalne i oczywiste, ale jak ka\u017cde pytanie tego rodzaju, po namy\u015ble takie nie jest.<\/p>\n

Wydawa\u0142o mi si\u0119 najpierw, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 jest najszerszym pod wzgl\u0119dem zakresu (albo jednym z najszerszych) mo\u017cliwym poj\u0119ciem. \u017be mo\u017cna j\u0105 por\u00f3wna\u0107 do poj\u0119cia-pude\u0142ka, w kt\u00f3rym wszystko si\u0119 dzieje. Dalej, \u017ce poszczeg\u00f3lne obiekty rzeczywisto\u015bci wykazuj\u0105 r\u00f3\u017cne stopnie organizacji. Obiekty to mo\u017cna uszeregowa\u0107 wed\u0142ug poziom\u00f3w, na przyk\u0142ad: atom, cz\u0105steczki, \u017cycie. Mo\u017cna to zrobi\u0107 bardziej szczeg\u00f3\u0142owo, ale chodzi o sam\u0105 zasad\u0119. Czy sama rzeczywisto\u015b\u0107, jest ostatnim szczeblem takiego ci\u0105gu?<\/p>\n

<\/p>\n

Chodzi mi o to, czy z tego, \u017ce ka\u017cdy obiekt w rzeczywisto\u015bci wykazuje jaki\u015b stopie\u0144 organizacji, mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosek, \u017ce sama rzeczywisto\u015b\u0107 jest jako\u015b zorganizowana. My\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142by to wniosek nieuprawniony. Mam na my\u015bli to, \u017ce poj\u0119cie to ma charakter pewnych ram, w kt\u00f3rych co\u015b si\u0119 rozgrywa. Ale same te ramy niczemu nie podlegaj\u0105. Rzeczywisto\u015b\u0107 nie jest przedmiotem, lecz pewn\u0105 abstrakcj\u0105. Poj\u0119cie, kt\u00f3re ma znaczenie, ale niczego konkretnie nie oznacza. Wszystko ma w niej swoj\u0105 organizacj\u0119, ale sama nie wykazuje organizacji. Wszystko dzieje si\u0119 w rzeczywisto\u015bci, ale sama rzeczywisto\u015b\u0107 si\u0119 nie dzieje i niczemu nie podlega.<\/p>\n

By\u0142aby wi\u0119c rzeczywisto\u015b\u0107 czym\u015b na kszta\u0142t pude\u0142ka, w kt\u00f3rym wszystko si\u0119 dzieje. Tyle tylko, \u017ce je\u015bli ten rzeczownik zmieni\u0107 w przymiotnik, wyjdzie na jaw co\u015b nowego. Zamie\u0144my rzeczywisto\u015b\u0107 na okre\u015blenia rzeczywisty, czy realny. Zwyk\u0142o si\u0119 dzieli\u0107 niekiedy obiekty na realne i nierealne. Na co dzie\u0144 czasem m\u00f3wimy na przyk\u0142ad, \u017ce co\u015b jest naprawd\u0119 i co\u015b tak naprawd\u0119 nie istnieje. Skoro jest co\u015b realnego i co\u015b nierealnego, to rzeczywisto\u015b\u0107 przestaje by\u0107 najszerszym zakresowo poj\u0119ciem. Przestaje by\u0107 pude\u0142kiem. Bo obok niej jest r\u00f3wnie\u017c co\u015b nierzeczywistego i jaka\u015b „nierzeczywisto\u015b\u0107”.<\/p>\n

Mamy wi\u0119c obok siebie rzeczywisto\u015b\u0107 i nierzeczywisto\u015b\u0107. Ciekawe jest teraz pytanie, sk\u0105d wiemy, co jest co? Co jest w rzeczywisto\u015bci (jest rzeczywiste), a co takim nie jest (jest nierzeczywiste)? Wyrazem tego rozstrzygni\u0119cia (\u017ce co\u015b jest rzeczywiste) jest tak zwany s\u0105d egzystencjalny. Ma on posta\u0107 „A jest”. Gdzie za „A” mo\u017cna wstawi\u0107 dowolny obiekt. Wyra\u017caj\u0105c ten s\u0105d, daj\u0119 wyraz przekonaniu, \u017ce A jest, czyli A istnieje naprawd\u0119, realnie. To znaczy, \u017ce jest rzeczywiste. Ale sk\u0105d ja to wiem? Na jakiej podstawie mog\u0119 tak uczyni\u0107?<\/p>\n

Odpowiedzi tutaj s\u0105 r\u00f3\u017cne, to oczywiste. Nie b\u0119d\u0119 tutaj ich rekonstruowa\u0142. Raczej zwr\u00f3c\u0119 uwag\u0119 na jedn\u0105 rzecz. W filozofii Tomasza z Akwinu<\/a> s\u0105d egzystencjalny pojawia si\u0119 na pocz\u0105tku ca\u0142ego procesu poznawczego. M\u00f3wi\u0105c o czym\u015b, \u017ce co\u015b jest takie lub inne, wyra\u017camy r\u00f3wnie\u017c przekonanie, \u017ce to co\u015b istnieje. Na og\u00f3\u0142 w codziennym post\u0119powaniu nie zdajemy sobie z tego sprawy. Ale s\u0105d ten jest czym\u015b pierwszym. Najpierw stwierdzamy samo istnienie danej rzeczy (cz\u0119sto nie\u015bwiadomie), a dopiero p\u00f3\u017aniej m\u00f3wimy, jakie ta rzecz ma cechy.<\/p>\n

Nie da si\u0119 jednak sprowadzi\u0107 istnienia do w\u0142asno\u015bci danej rzeczy. Je\u015bli co\u015b istnieje, to posiada jakie\u015b cechy. Zgodnie z prawami logiki zale\u017cno\u015b\u0107 ta jednak nie dzia\u0142a w drug\u0105 stron\u0119. Z tego, \u017ce co\u015b posiada jakie\u015b cechy nie wynika, \u017ce to co\u015b istnieje. O obiektach wymy\u015blonych mo\u017cna przecie\u017c swobodnie rozmawia\u0107. Ale z tego nie wynika, \u017ce one istniej\u0105.<\/p>\n

Sk\u0105d wi\u0119c wiemy, \u017ce co\u015b istnieje realnie, a sk\u0105d, \u017ce co\u015b jest tylko wymy\u015blone? Skoro istnienie nie jest sprowadzalne do cech, to jedynie mo\u017cna odpowiedzie\u0107 kr\u00f3tko, \u017ce po prostu to wiemy.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n

Fot. <\/em>deletem3<\/a>, Flickr (CC SA)<\/em>
\n<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sk\u0105d wiemy, \u017ce co\u015b istnieje realnie, a sk\u0105d, \u017ce co\u015b jest tylko wymy\u015blone? Lubi\u0119 bra\u0107 z p\u00f3\u0142ki ksi\u0105\u017cki i przegl\u0105da\u0107 w spos\u00f3b przypadkowy. Co to jest rzeczywisto\u015b\u0107? Pytanie takie znalaz\u0142em jako tytu\u0142 rozdzia\u0142u w jednej z prac o. Mieczys\u0142awa Alberta Kr\u0105pca. Niby banalne i oczywiste, ale jak ka\u017cde pytanie tego rodzaju, po namy\u015ble takie nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,9],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/366"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=366"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/366\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2280,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/366\/revisions\/2280"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}