{"id":3700,"date":"2014-04-17T13:55:16","date_gmt":"2014-04-17T11:55:16","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=3700"},"modified":"2019-04-08T13:28:00","modified_gmt":"2019-04-08T11:28:00","slug":"bez-zamglenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2014\/04\/17\/bez-zamglenia\/","title":{"rendered":"Bez zamglenia"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Kilka dni temu by\u0142em na pewnych warsztatach zwi\u0105zanych z Ramow\u0105 Dyrektyw\u0105 Wodn\u0105, a konkretnie z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 stosowania odst\u0119pstw od osi\u0105gni\u0119cia dobrego stanu ekologicznego w\u00f3d. Jak ju\u017c wspomina\u0142em, metody okre\u015blania jako\u015bci w\u00f3d przy pomocy wska\u017anik\u00f3w biologicznych ze \u015bwiata nauki jaki\u015b czas temu przesz\u0142y do \u015bwiata administracji. Gospodarka wodna za\u015b opr\u00f3cz walor\u00f3w czysto gospodarczych rzek i jezior ma uwzgl\u0119dnia\u0107 ich walory biologiczne.
\n
\nKilkana\u015bcie lat temu Parlament Europejski uchwali\u0142 w Ramowej Dyrektywie Wodnej, \u017ce wszystkie wody naturalne maj\u0105 – nieco upraszczaj\u0105c – do 22 grudnia 2015 r. osi\u0105gn\u0105\u0107 co najmniej dobry stan ekologiczny i chemiczny, a wody sztuczne (np. kana\u0142y) i silnie zmienione (np. rzeki przekszta\u0142cone w drogi wodne) maj\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 dobry stan chemiczny i co najmniej dobry potencja\u0142 ekologiczny, kt\u00f3ry nie musi odpowiada\u0107 dobremu stanowi, jaki mia\u0142aby osi\u0105gn\u0105\u0107 rzeka tzw. naturalna. Nie chc\u0119 otwiera\u0107 puszki Pandory zagadnie\u0144 biurokracji unijnej, por\u00f3wnywa\u0107 takich czy owakich plan\u00f3w do plan\u00f3w znanych z historii bardziej wschodniej cz\u0119\u015bci kontynentu itd. To nie na ten blog. Co do zasady to zreszt\u0105 uwa\u017cam, \u017ce by\u0142oby bardzo mi\u0142o, s\u0142usznie i sprawiedliwie, gdyby w istocie uda\u0142o si\u0119 do czego\u015b takiego doprowadzi\u0107. \u017be si\u0119 nie uda, to inna sprawa. \u017be si\u0119 nie uda, by\u0142o wiadomo ju\u017c w momencie uchwalania dyrektywy, wi\u0119c wpisano od razu mo\u017cliwo\u015bci odst\u0119pstw. Odst\u0119pstwa wynikaj\u0105ce z przyczyn losowych, w stylu w listopadzie 2015 r. pow\u00f3d\u017a przerwie zapor\u0119 i podniesie osady zbiornika wraz ze zdeponowanymi w nich zanieczyszczeniami, kt\u00f3rych nie uda si\u0119 usun\u0105\u0107 w miesi\u0105c, s\u0105 trywialne. S\u0105 te\u017c inne mo\u017cliwo\u015bci odst\u0119pstw, np. wiadomo, \u017ce stan danej rzeki jest s\u0142aby albo umiarkowany, ale nie do ko\u0144ca wiadomo, jaka presja to spowodowa\u0142a, wi\u0119c \u017ceby jej zaradzi\u0107, trzeba najpierw par\u0119 lat poprowadzi\u0107 bada\u0144. Albo te\u017c wiadomo, \u017ce g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o zanieczyszcze\u0144 to przestarza\u0142a oczyszczalnia \u015bciek\u00f3w, wi\u0119c trzeba j\u0105 zmodernizowa\u0107, ale to te\u017c zajmie par\u0119 lat. W takich przypadkach mo\u017cna w planach gospodarowania wodami wpisa\u0107, \u017ce do 2015 r. nie uda si\u0119, ale b\u0119dzie si\u0119 robi\u0107 wszystko, \u017ceby uda\u0142o si\u0119 w nast\u0119pnym cyklu planistycznym (w przypadku RDW s\u0105 to cykle sze\u015bcioletnie). Natomiast przy spe\u0142nieniu r\u00f3\u017cnych warunk\u00f3w, mo\u017cna pokusi\u0107 si\u0119 o jeszcze innego rodzaju odst\u0119pstwo – odst\u0119pstwo w pewnym sensie bezterminowe zwi\u0105zane z nowymi inwestycjami. Jednym z warunk\u00f3w jest istnienie wa\u017cnego celu, kt\u00f3rego nie da si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 inaczej, bez pogorszenia stanu ekologicznego rzeki.<\/p>\n

I tu pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy i konflikty. Wielu inwestor\u00f3w zwi\u0105zanych z hydrotechnik\u0105 dot\u0105d nie za bardzo przejmowa\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bciwym okre\u015bleniem celu. Rzeki regulowano w celu uregulowania. Zapory remontowano w\u0142a\u015bciwie po to, \u017ceby wyremontowa\u0107 zapor\u0119. Niewa\u017cne, \u017ce rzeka p\u0142ynie przez lasy, a zapora tworzy zbiornik przez nikogo nieu\u017cytkowany od czterdziestu lat. Do dzi\u015b jaki\u015b wojew\u00f3dzki zarz\u0105d melioracji i urz\u0105dze\u0144 wodnych potrafi w rubryce „cel” przepisa\u0107 fragment swojego statutu. Teraz inwestorzy b\u0119d\u0105 musieli si\u0119 nauczy\u0107 od nowa okre\u015bla\u0107 cele i analizowa\u0107 warianty alternatywne. Je\u017celi celem inwestycji prostuj\u0105cej i odmulaj\u0105cej jak\u0105\u015b rzek\u0119 jest transport cementu z cementowni do magazynu, by\u0107 mo\u017ce lepszym wariantem jest remont linii kolejowej. Je\u017celi celem inwestycji jest wyprodukowanie kilku kilowat\u00f3w, by\u0107 mo\u017ce lepszym wariantem jest budowa wiatraka. Je\u017celi jakiej\u015b regulacji jest ochrona \u0142\u0105ki przed zalaniem, by\u0107 mo\u017ce ta\u0144szym rozwi\u0105zaniem jest wyp\u0142ata odszkodowa\u0144 za zalane siano (wed\u0142ug analiz robionych przez naukowc\u00f3w z SGGW, przy obecnych cenach siana w wielu wypadkach tak w\u0142a\u015bnie jest). Je\u017celi celem jest ochrona dw\u00f3ch rodzin przed powodzi\u0105, by\u0107 mo\u017ce naprawd\u0119 lepszym rozwi\u0105zaniem jest przesiedlenie tych dw\u00f3ch rodzin, zamiast wielkiej inwestycji degraduj\u0105cej rzek\u0119. Je\u017celi wreszcie celem jest wzbogacenie si\u0119 inwestora (to cel dobry, wcale go nie neguj\u0119), by\u0107 mo\u017ce lepszym wariantem jest, aby zosta\u0142 w\u0142a\u015bcicielem sklepu albo kamienicy, a nie ma\u0142ej elektrowni wodnej.<\/p>\n

Dlaczego pisz\u0119 o tym, czyli o kwestiach administracyjnych, na blogu naukowym? Dlatego, \u017ce od naukowc\u00f3w cz\u0119sto oczekuje si\u0119 analizy tych alternatywnych wariant\u00f3w. O analizie ekonomicznej ju\u017c wy\u017cej wspomnia\u0142em. Ostatnio jednak wpad\u0142 mi w r\u0119ce artyku\u0142 Jana Marcina W\u0119c\u0142awskiego w e-Wiadomo\u015bciach Ekologicznych<\/em>. On akurat co\u015b do powiedzenia ma w kwestii przeliczania us\u0142ug ekosystemowych na pieni\u0105dze, pokazuj\u0105c, \u017ce przyroda naprawd\u0119 wykonuje prac\u0119, za kt\u00f3r\u0105 musieliby\u015bmy ludziom p\u0142aci\u0107 niez\u0142e sumy (pisa\u0142em ju\u017c jego badaniach, ale tylko w komentarzach, a nie w osobnej notce). Mimo to wskazuje na pu\u0142apki wymagania od naukowc\u00f3w wymiernych wskaza\u0144 strat i zysk\u00f3w. Nieraz da si\u0119 pokaza\u0107 konkretne pieni\u0105dze i to jest dobry argument. Nieraz jednak jest tak, \u017ce ekonomia nie musi dzia\u0142a\u0107 na rzecz ochrony \u015brodowiska (a przynajmniej nie da si\u0119 tego wykaza\u0107, zw\u0142aszcza w ogarnialnej perspektywie czasowej). Czy naukowcy w\u00f3wczas musz\u0105 stuli\u0107 po sobie uszy i przyzna\u0107, \u017ce interes ekonomiczny tego czy innego inwestora jest wa\u017cniejszy? W\u0119s\u0142awski twierdzi, \u017ce nie. Opr\u00f3cz wymiernych interes\u00f3w inwestor\u00f3w s\u0105 niewymierne interesy spo\u0142ecze\u0144stwa. Natomiast w ramach spo\u0142ecze\u0144stwa interesy te\u017c trzeba wa\u017cy\u0107. Interes zapalonego narciarza mo\u017ce by\u0107 sprzeczny z interesem mi\u0142o\u015bnika \u015bwistak\u00f3w. Dlaczego jednak tylko ten pierwszy ma by\u0107 artyku\u0142owany jako uzasadniony, a ten drugi jako oszo\u0142omstwo? Dlaczego za czyj\u015b kaprys mieszkania blisko rzeki mam najpierw jako podatnik p\u0142aci\u0107 inwestorowi buduj\u0105cemu wa\u0142 przeciwpowodziowy, co potem zniweczy realizacj\u0119 mojego kaprysu ogl\u0105dania w miar\u0119 naturalnej rzeki? M\u00f3j kaprys te\u017c jest wa\u017cny. Nie zawsze mog\u0119 go podeprze\u0107 argumentami naukowymi, co zaznacza W\u0119s\u0142awski, ale nie znaczy to, \u017ce nie mog\u0119 go zderzy\u0107 z cudzym kaprysem. Wa\u017cne jest natomiast, \u017cebym jasno wyartyku\u0142owa\u0142, \u017ce ma to pod\u0142o\u017ce aksjologiczne, a nie naukowe. I nie dotyczy to tylko kaprys\u00f3w estetycznych. Wes\u0142awski pisze o rzezi wieloryb\u00f3w, ale mo\u017cna np. przywo\u0142a\u0107 kar\u0119 \u015bmierci. Gdyby podej\u015b\u0107 do tematu „naukowo”, mo\u017cna by obliczy\u0107, na ile u\u015bmiercanie ludzi zamiast do\u017cywotniej izolacji by\u0142oby op\u0142acalne ekonomicznie, a i ekologicznie. Niemniej, dla wielu ludzi wa\u017cniejsze jest moralne obrzydzenie do zabijania ludzi, nawet zbrodniarzy i naukowe analizy, niezale\u017cnie od ich wyniku, nie maj\u0105 znaczenia. I nie musz\u0105 mie\u0107.<\/p>\n

Tak jak inwestorzy musz\u0105 nauczy\u0107 si\u0119 klarowa\u0107 mgliste cele, tak i naukowcy powinni czasem przyzna\u0107, \u017ce d\u0105\u017c\u0105 do celu po prostu zgodnego z ich preferencjami, nie sil\u0105c si\u0119 na mglist\u0105 argumentacj\u0119 inn\u0105 ni\u017c „bo uwa\u017cam to za s\u0142uszne”.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n

PS. Artyku\u0142 mo\u017cna przeczyta\u0107 tam:\u00a0 http:\/\/biol-chem.uwb.edu.pl\/new\/biologia\/ewiadomosci\/ewe_nr_1.pdf<\/a><\/p>\n

Fot. Piotr Panek, licencja CC BY-SA 3.0<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kilka dni temu by\u0142em na pewnych warsztatach zwi\u0105zanych z Ramow\u0105 Dyrektyw\u0105 Wodn\u0105, a konkretnie z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 stosowania odst\u0119pstw od osi\u0105gni\u0119cia dobrego stanu ekologicznego w\u00f3d. Jak ju\u017c wspomina\u0142em, metody okre\u015blania jako\u015bci w\u00f3d przy pomocy wska\u017anik\u00f3w biologicznych ze \u015bwiata nauki jaki\u015b czas temu przesz\u0142y do \u015bwiata administracji. Gospodarka wodna za\u015b opr\u00f3cz walor\u00f3w czysto gospodarczych rzek i jezior […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54,44,30],"tags":[447,71],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3700"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3700"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3700\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3707,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3700\/revisions\/3707"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3700"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3700"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3700"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}