![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/liar.jpg\" "\\"liar\\"")
<\/a>Powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce tak zwany „Paradoks k\u0142amcy” zosta\u0142 sformu\u0142owany przez \u017cyj\u0105cego w IV wieku p.n.e. greckiego filozofa Eubulidesa. W jego wersji paradoks ten mia\u0142 brzmie\u0107 mniej wi\u0119cej tak: Krete\u0144czyk Epimenides powiedzia\u0142, \u017ce Krete\u0144czycy zawsze k\u0142ami\u0105.\u00a0Eubulides zauwa\u017ca\u0142, \u017ce\u00a0je\u017celi Epimienides\u00a0tak\u00a0\u00a0stwierdzi\u0142, to \u00a0jego wypowied\u017a jest r\u00f3wnie\u017c k\u0142amstwem. Ale je\u017celi jest k\u0142amstwem, to jest to dok\u0142adnie to, co powiedzia\u0142 (i zapowiedzia\u0142) Epimenides. A to znaczy, \u017ce jednak Epimenides powiedzia\u0142 prawd\u0119, z czego wynika, \u017ce sk\u0142ama\u0142. I tak dalej w niesko\u0144czono\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n<\/span><\/p>\n Ilekro\u0107 opowiadam o tym paradoksie, tylekro\u0107 w pewnym momencie mam wra\u017cenie, \u017ce rzeczywi\u015bcie zachodzi tutaj paradoks, poniewa\u017c z twierdzenia Epimenidesa wynika w tym samym momencie, \u017ce Epimenides jednocze\u015bnie m\u00f3wi prawd\u0119 i k\u0142amie. Przyzna\u0107 trzeba, \u017ce ten poz\u00f3r jest do\u015b\u0107 efektowny, poniewa\u017c na og\u00f3\u0142 nabieram si\u0119 na niego nie tylko ja, ale te\u017c mniej lub bardziej liczni s\u0142uchacze.<\/span><\/p>\n Ale jako si\u0119 napisa\u0142o – jest to tylko poz\u00f3r wynikaj\u0105cy po cz\u0119\u015bci z tego, \u017ce nie zbyt precyzyjnie trzymamy si\u0119 u\u017cytych termin\u00f3w, a po cz\u0119\u015bci z po\u015bpiechu ka\u017c\u0105cego traktowa\u0107 zdania przeciwne, tak jakby to by\u0142y zdania sprzeczne. Ot\u00f3\u017c wydaje si\u0119, \u017ce je\u017celi wypowied\u017a Epimenidesa, \u017ce Krete\u0144czycy zawsze k\u0142ami\u0105 jest fa\u0142szywa, to implikuje to prawdziwo\u015b\u0107 zdania, \u017ce Krete\u0144czycy zawsze m\u00f3wi\u0105 prawd\u0119. Jest to b\u0142\u0105d. Pobie\u017cna znajomo\u015b\u0107 logiki i praw kwadratu logicznego wskazuje, \u017ce zdanie „Krete\u0144czycy zawsze k\u0142ami\u0105” jest zdaniem przeciwnym w stosunku do zdania „Krete\u0144czycy zawsze m\u00f3wi\u0105 prawd\u0119”. Zdania przeciwne za\u015b mog\u0105 by\u0107 jednocze\u015bnie fa\u0142szywe, a to znaczy, \u017ce z fa\u0142szywo\u015bci pierwszego zdania nie mo\u017cna wywnioskowa\u0107 warto\u015bci logicznej zdania drugiego.<\/span> <\/span><\/p>\n Wypowied\u017a Epimenidesa trudno uzna\u0107 za prawdzwi\u0105, poniewa\u017c to prowadzi do sprzeczno\u015bci. Nale\u017cy j\u0105 uzna\u0107 za fa\u0142szyw\u0105. Jednak fa\u0142szywo\u015b\u0107 jego wypowiedzi \u00a0implikuje prawdziwo\u015b\u0107 nieco innego zdania, \u017ce Krete\u0144czycy przynajmniej niekiedy m\u00f3wi\u0105 prawd\u0119. <\/span><\/p>\n <\/span>Innymi s\u0142owy – zdanie Epimenidesa, \u017ce Krete\u0144czycy zawsze k\u0142ami\u0105 nale\u017cy uzna\u0107 za fa\u0142sz i k\u0142amstwo, poniewa\u017c Krete\u0144czycy niekiedy te\u017c m\u00f3wi\u0105 prawd\u0119. Nic z tego dalej nie wynika, no mo\u017ce poza twierdzeniem, \u017ce nawet notorycznemu k\u0142amcy zdarza si\u0119 czasem powiedzie\u0107 jakie\u015b zdanie prawdziwe. Co jednak w tym wypadku nie mia\u0142o miejsca.<\/span><\/p>\n <\/span>Grzegorz Pacewicz<\/span><\/p>\n <\/span>Zdj\u0119cie: \u00a0Niccolo Caranti, flickr.com\/licencja CC BY-SA 3.0<\/span><\/p>\n Kwestia porz\u0105dkowa: <\/strong>Osoby, kt\u00f3re w komentarzach b\u0119d\u0105 nadmiernie odbiega\u0107 od tre\u015bci wpisu, a tak\u017ce komentowa\u0107 w spos\u00f3b obra\u017aliwy dla innych, b\u0119d\u0119 banowa\u0142 do zako\u0144czenia dyskusji pod tekstem, a ich komentarze usuwa\u0142. \u00a0Swoich wsp\u00f3\u0142autor\u00f3w upowa\u017cniam do banowania, gdyby wcze\u015bniej ode mnie je zauwa\u017cyli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce tak zwany „Paradoks k\u0142amcy” zosta\u0142 sformu\u0142owany przez \u017cyj\u0105cego w IV wieku p.n.e. greckiego filozofa Eubulidesa. W jego wersji paradoks ten mia\u0142 brzmie\u0107 mniej wi\u0119cej tak: Krete\u0144czyk Epimenides powiedzia\u0142, \u017ce Krete\u0144czycy zawsze k\u0142ami\u0105.\u00a0Eubulides zauwa\u017ca\u0142, \u017ce\u00a0je\u017celi Epimienides\u00a0tak\u00a0\u00a0stwierdzi\u0142, to \u00a0jego wypowied\u017a jest r\u00f3wnie\u017c k\u0142amstwem. Ale je\u017celi jest k\u0142amstwem, to jest to dok\u0142adnie to, co […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,43,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3709"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3709"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3718,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3709\/revisions\/3718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}