{"id":38,"date":"2007-01-22T00:12:50","date_gmt":"2007-01-21T23:12:50","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=38"},"modified":"2013-02-11T19:53:06","modified_gmt":"2013-02-11T18:53:06","slug":"paradoksy-dawkinsa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2007\/01\/22\/paradoksy-dawkinsa\/","title":{"rendered":"Paradoksy Dawkinsa"},"content":{"rendered":"

\"dawkins_1.jpg\"Richard Dawkins (w „The God Delusion<\/a>„) chce prze\u015bwietli\u0107 Pana Boga zimnym okiem naukowca i humanisty. Pr\u00f3ba takiego spojrzenia Bogu w oczy ma sprowokowa\u0107 do refleksji nad pytaniem, dlaczego w\u0142a\u015bciwie nie rozpatrywa\u0107 bosko\u015bci i religii w standardach naukowych.<\/p>\n

Co przeszkadza w racjonalnej analizie zapis\u00f3w Biblii<\/a>, Koranu<\/a>, Mahabharaty<\/a>? Dawkins twierdzi, \u017ce wy\u0142\u0105cznie zwyczajowe pozostawianie spraw religii kap\u0142anom. Jednak je\u015bli nauka zajmuje si\u0119 badaniem materii (nieo\u017cywionej i o\u017cywionej), to jak mo\u017ce obej\u015b\u0107 si\u0119 bez analizy jej potencjalnego stw\u00f3rcy? Zostawienie spraw boskich wy\u0142\u0105cznie przedstawicielom religii (teologom) uznaje Dawkins za najwa\u017cniejsz\u0105 chyba sprzeczno\u015b\u0107 i paradoks naszej cywilizacji naukowej. W dodatku nie tylko sam prze\u0142amuje to tabu, ale r\u00f3wnie\u017c namawia innych naukowc\u00f3w do takiego samego spojrzenia na sprawy wiary.
\n
\nAnaliza Dawkinsa prowadzi jednak nazbyt cz\u0119sto do do\u015b\u0107 komicznych paradoks\u00f3w. Zdroworozs\u0105dkowe t\u0142umaczenie spraw wiary nijak nie daje si\u0119 bowiem pogodzi\u0107 z doktrynami wiary. Cho\u0107by taki wniosek autora, \u017ce monoteizmy s\u0105 w rzeczywisto\u015bci ukrytymi politeizmami!<\/p>\n

Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce politeizm i monoteizm plasuj\u0105 si\u0119 na dw\u00f3ch przeciwleg\u0142ych biegunach. Ale wed\u0142ug Dawkinsa to jedynie dobrze ukryty poz\u00f3r. Najbardziej paradoksalnie wygl\u0105da poj\u0119cie jedynego Boga w chrze\u015bcija\u0144stwie. Ju\u017c sam koncept Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej pobrzmiewa bowiem politeizmem. W \u0142onie doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej od wiek\u00f3w toczy\u0142y si\u0119 spory o tajemnic\u0119 Tr\u00f3jcy. Arius z Aleksandrii<\/a> (st\u0105d arianie) by\u0142 tw\u00f3rc\u0105 herezji zaprzeczaj\u0105cej boskiej naturze Jezusa. Arianie utrzymywali, \u017ce cia\u0142o Chrystusa nie mog\u0142o sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z tej samej „substancji” co cia\u0142o Boga Ojca. Uczonym od razu nasun\u0119\u0142o si\u0119 pytanie, czym w\u0142a\u015bciwie mia\u0142aby by\u0107 owa substancja. \u015aredniowieczne dysputy przerwa\u0142 cesarz Konstantyn, nakazuj\u0105c po prostu spalenie wszystkich dzie\u0142 Ariusa. Ot i po k\u0142opocie.<\/p>\n

Tr\u00f3jc\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 „nawiedza” w dodatku Maryja – matka Jezusa, kt\u00f3rej boskiej natury \u017caden chyba katolik nie zaneguje. A wi\u0119c mamy ju\u017c cztery osoby boskie w jak najbardziej monoteistycznej religii.<\/p>\n

Na tym jednak paradoks Dawkinsa si\u0119 nie ko\u0144czy. Maryja bowiem wyst\u0119puje pod niezliczon\u0105 liczb\u0105 \u015bwi\u0119tych postaci. Papie\u017c Jan Pawe\u0142 II, po strza\u0142ach na placu \u015awi\u0119tego Piotra<\/a>, przekonany by\u0142, \u017ce kula, kt\u00f3ra utkwi\u0142a w jego ciele, by\u0142a kierowana r\u0119k\u0105 Matki Boskiej Fatimskiej. Dawkins pyta, a co robi\u0142a w tym czasie Matka Boska z Lourdes, z Gwadelupy, z Medjugorje, z Akita, z Zeitoun, z Garabandal, z Knock? Polacy za\u015b chyba odruchowo musz\u0105 zagadn\u0105\u0107 o Matk\u0119 Bosk\u0105 Cz\u0119stochowsk\u0105 i Jasnog\u00f3rsk\u0105. Panteon boskich postaci rozrasta si\u0119 jak wida\u0107 do pot\u0119\u017cnych rozmiar\u00f3w.<\/p>\n

Ale i to jeszcze nie koniec paradoksu politeistycznego monoteizmu. Do grona boskich postaci trzeba bowiem doliczy\u0107 5120 \u015bwi\u0119tych (wg rachub Dawkinsa), kt\u00f3rzy obdarzeni s\u0105 nadprzyrodzonymi zdolno\u015bciami ekspertyz w takich dziedzinach jak b\u00f3le brzucha, anoreksja, handel broni\u0105, z\u0142amania ko\u015bci… w ko\u0144cu (dodaj\u0119 od siebie) r\u00f3wnie\u017c przypadki beznadziejne. A do wszystkich \u015bwi\u0119tych do\u0142\u0105czaj\u0105 jeszcze ch\u00f3ry anielskie. Te za\u015b sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z Serafin\u00f3w, Cherubin\u00f3w, Tron\u00f3w, Panowa\u0144, W\u0142adz, Mocy, Ksi\u0119stw, Archanio\u0142\u00f3w i Anio\u0142\u00f3w (nie r\u0119cz\u0119 za prawid\u0142owy przek\u0142ad na polski), z naszym poczciwym i znanym ka\u017cdemu osobi\u015bcie Anio\u0142em Str\u00f3\u017cem<\/a>. Znamy te\u017c imiona niekt\u00f3rych anio\u0142\u00f3w. A to: Micha\u0142a, Gabriela i Rafa\u0142a.<\/p>\n

Dawkins zapomina jednak o antyanio\u0142ach<\/a>, czyli diab\u0142ach, belzebubach i szatanach (zupe\u0142nie nie znam si\u0119 na ich hierarchii, wi\u0119c wymieniam jak leci). Czym wi\u0119c ten boski i zarazem antyboski zat\u0142oczony panteon r\u00f3\u017cni si\u0119 od panteonu bog\u00f3w staro\u017cytnej Grecji czy Rzymu – pyta Dawkins.<\/p>\n

Ale Dawkins stara si\u0119 rozdawa\u0107 razy po r\u00f3wno. Jego paradoksy dotycz\u0105 wi\u0119c tak\u017ce politeizm\u00f3w, kt\u00f3re okazuj\u0105 si\u0119 ukrytymi monoteizmami. Przyk\u0142ad? Okazuje si\u0119, \u017ce w hinduizmie (znanym nam z mn\u00f3stwa bog\u00f3w i bogi\u0144) istnie\u0107 mia\u0142by tylko Jeden B\u00f3g. Tyle, \u017ce ten Jedyny B\u00f3g sk\u0142ada si\u0119 z Pana Brahmy<\/a> (Lord Brahma) – stworzyciela, Pana Wisznu – obro\u0144cy, Pana Sziwy – destruktora i, co ciekawsze, r\u00f3wnie\u017c Pa\u0144: Saraswati, Laksmi, Parwati (\u017con Brahmy, Wisznu i Sziwy). Poza tym jest tak\u017ce np. Pan Ganesz<\/a> – b\u00f3g s\u0142o\u0144, jak i setki innych wciele\u0144 i przedstawie\u0144 boskich postaci.<\/p>\n

Ale wr\u00f3\u0107my do znanego nam Boga z Biblii. Dawkins charakteryzuje go (na podstawie biblijnych opis\u00f3w) jako jednego z najbardziej odra\u017caj\u0105cych szwarccharakter\u00f3w. B\u00f3g ma by\u0107: zazdrosny, dumny, pi\u0119kny, niesprawiedliwy, zawzi\u0119ty, niewyrozumia\u0142y, \u017c\u0105dny ci\u0105gle nowych dowod\u00f3w mi\u0142o\u015bci, oddania i podda\u0144stwa, wzniecaj\u0105cy krwawe jatki na tle rasowym, megaloma\u0144ski, rasistowski, dzieciob\u00f3jczy, przeklinaj\u0105cy, homofobiczny, mizogeniczny, kapry\u015bny…<\/p>\n

Po co przywo\u0142uj\u0119 tutaj te gorsz\u0105ce zapewne wielu opisy. Tylko po to, by pokaza\u0107, jak bardzo mo\u017cna si\u0119 myli\u0107 spostrzegaj\u0105c sprawy z jednej tylko strony. Dlatego opinie Dawkinsa maj\u0105 z naukowo\u015bci\u0105 niewiele wsp\u00f3lnego. S\u0105 po prostu zbyt jednostronne.<\/p>\n

„The God Delusion” to lektura, kt\u00f3ra na pewno pobudza do my\u015blenia, ale kt\u00f3rej nie radz\u0119 ch\u0142on\u0105\u0107 bezkrytycznie. Ksi\u0105\u017cka Dawkinsa nie jest dzie\u0142em stricte naukowym. To ci\u0105gle tylko dobrze napisana i wci\u0105gaj\u0105ca literatura popularna, kt\u00f3ra aspiruje do naukowej. Dawkins konkluduje, \u017ce B\u00f3g PRAWIE na pewno nie istnieje. Dodam zn\u00f3w od siebie, \u017ce czytaj\u0105c jego poprzednie ksi\u0105\u017cki, np. t\u0119 o memach, mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce owe memy (w przeciwie\u0144stwie do Boga) PRAWIE na pewno maj\u0105 istnie\u0107. Dawkins jest wi\u0119c naukowcem od rzeczy PRAWIE istniej\u0105cych i PRAWIE nie istniej\u0105cych. Obawiam si\u0119, \u017ce w takim razie mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 naukowcem od… niczego, co – bro\u0144 Bo\u017ce! – nie pozbawia go tytu\u0142u genialnego gaw\u0119dziarza.<\/p>\n

Jacek Kubiak<\/a><\/strong><\/p>\n

Fot: Matti \u00c1<\/em>
\n<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Richard Dawkins (w „The God Delusion„) chce prze\u015bwietli\u0107 Pana Boga zimnym okiem naukowca i humanisty. Pr\u00f3ba takiego spojrzenia Bogu w oczy ma sprowokowa\u0107 do refleksji nad pytaniem, dlaczego w\u0142a\u015bciwie nie rozpatrywa\u0107 bosko\u015bci i religii w standardach naukowych. Co przeszkadza w racjonalnej analizie zapis\u00f3w Biblii, Koranu, Mahabharaty? Dawkins twierdzi, \u017ce wy\u0142\u0105cznie zwyczajowe pozostawianie spraw religii kap\u0142anom. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2203,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38\/revisions\/2203"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}