{"id":3908,"date":"2014-08-10T13:34:04","date_gmt":"2014-08-10T11:34:04","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=3908"},"modified":"2022-03-24T12:29:49","modified_gmt":"2022-03-24T11:29:49","slug":"zimniej-bo-cieplej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2014\/08\/10\/zimniej-bo-cieplej\/","title":{"rendered":"Zimniej, bo cieplej"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Jednym z wa\u017cniejszych skutk\u00f3w globalnego ocieplenia jest tajanie wiecznej zmarzliny. By\u0107 mo\u017ce nie ka\u017cdemu przychodzi ono na my\u015bl w pierwszych skojarzeniach, ale mnie – jako mi\u0142o\u015bnikowi bagien – przychodzi szybko.<\/p>\n

Wieczna zmarzlina to w znacznej mierze zamarzni\u0119te bagno. Jej tajanie za\u015b to uwalnianie zwi\u0105zanego w jej strukturze metanu i ods\u0142anianie torfu do murszenia. Czasem jednak natura zaskakuje.
\n
\nOt\u00f3\u017c natura zaskoczy\u0142a zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w badaj\u0105cych zanik alaska\u0144skiego jeziora Twelvemile. Na skutek ocieplenia klimatu jego woda paruje intensywniej. Wnika ponadto w przestwory pozostawione przez topi\u0105cy si\u0119 l\u00f3d okolicznej wiecznej zmarzliny. W ci\u0105gu 30 lat poziom wody w jeziorze opad\u0142 o 5 metr\u00f3w. Jak dot\u0105d – nic zaskakuj\u0105cego (mo\u017ce poza tempem).<\/p>\n

Nie zaskakuje te\u017c pierwsza konsekwencja tego spadku. Na opuszczonych przez wod\u0119 brzegach wyros\u0142y rokiciny, czyli k\u0119py krzewiastych wierzb. Ocieplenie jednak na razie jest niewielkie i klimat wn\u0119trza Alaski wci\u0105\u017c jest surowy. Na tyle surowy, \u017ce zacienienie gleby przez wierzby obni\u017ca jej temperatur\u0119 tak, \u017ce wystarcza to do ponownego jej zamarzania i nietajania latem. Zatem w okolicy jeziora Twelvemile wiecznej zmarzliny ostatecznie przyby\u0142o.<\/p>\n

Sprawa jest bardziej z\u0142o\u017cona i w gr\u0119 wchodzi nie tylko lokalne zacienienie, ale te\u017c uk\u0142ad hydrologiczny tworzony przez ro\u015bliny (zwi\u0119kszaj\u0105 parowanie) i transport ciep\u0142a. No i w og\u00f3le uk\u0142ad lokalnych zamarza\u0144 i rozmarza\u0144 wody gruntowej. Koniec ko\u0144c\u00f3w globalne, a nawet regionalne ocieplenie skutkuje lokaln\u0105 ekspansj\u0105 lodu. <\/p>\n

Dla glacjolog\u00f3w i meteorolog\u00f3w to nie jest nowo\u015b\u0107. Znane s\u0105 przypadki, gdy w danym miejscu lodowiec si\u0119 nie cofa, a przyrasta, a suma opad\u00f3w \u015bniegu si\u0119 zwi\u0119ksza. Deniali\u015bci nag\u0142a\u015bniaj\u0105 je, nie zwa\u017caj\u0105c na to, \u017ce s\u0105 one odosobnione, podczas gdy praktycznie wsz\u0119dzie indziej jest odwrotnie. Z lubo\u015bci\u0105 tak\u017ce wy\u015bmiewaj\u0105 wyt\u0142umaczenia naukowc\u00f3w (takie jak powy\u017cej), przekonani, \u017ce w\u0142a\u015bnie \u201ezmasakrowali lewaka”.<\/p>\n

A co z perspektywami nowej zmarzliny przy Twelvemile? Autorzy przywo\u0142anych bada\u0144 szacuj\u0105, \u017ce przy przewidywanym ociepleniu prognozowanym dla Alaski za kilkadziesi\u0105t lat ona te\u017c roztaje. W jej przypadku przymiotnik \u201ewieczna” jest wi\u0119c do\u015b\u0107 umowny.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n

fot.: anomimowy pracownik U.S. Fish and Wildlife Service, domena publiczna (PD US Government)<\/em>
\n\"ResearchBlogging.org\"<\/a><\/span><\/p>\n

Briggs, M., Walvoord, M., McKenzie, J., Voss, C., Day-Lewis, F., & Lane, J. (2014). New permafrost is forming around shrinking Arctic lakes, but will it last? Geophysical Research Letters, 41<\/span> (5), 1585-1592 DOI: 10.1002\/2014GL059251<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jednym z wa\u017cniejszych skutk\u00f3w globalnego ocieplenia jest tajanie wiecznej zmarzliny. By\u0107 mo\u017ce nie ka\u017cdemu przychodzi ono na my\u015bl w pierwszych skojarzeniach, ale mnie – jako mi\u0142o\u015bnikowi bagien – przychodzi szybko. Wieczna zmarzlina to w znacznej mierze zamarzni\u0119te bagno. Jej tajanie za\u015b to uwalnianie zwi\u0105zanego w jej strukturze metanu i ods\u0142anianie torfu do murszenia. Czasem jednak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54,1,65],"tags":[901,112],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3908"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3908"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3908\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4032,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3908\/revisions\/4032"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}