{"id":395,"date":"2009-09-28T14:51:13","date_gmt":"2009-09-28T13:51:13","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=395"},"modified":"2013-02-23T23:32:17","modified_gmt":"2013-02-23T22:32:17","slug":"lasker-dla-gurdona-i-yamanaki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/09\/28\/lasker-dla-gurdona-i-yamanaki\/","title":{"rendered":"Lasker dla Gurdona i Yamanaki"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Kto stoi w przedsionku do medycznego Nobla?<\/strong><\/p>\n

Albert Lasker Basic Medical Research Award to przedsionek medycznego Nobla. W tym roku nagrod\u0119 odbior\u0105 John Gurdon i Shinya Yamanaka.<\/p>\n

O osi\u0105gni\u0119ciach Yamanaki pisa\u0142em kilka razy w Niedowiarach (tutaj<\/a>, tutaj<\/a> i tutaj<\/a>). O Gurdonie nie, wi\u0119c najwy\u017cszy czas o nim wspomnie\u0107.<\/p>\n

<\/p>\n

Ot\u00f3\u017c John Gurdon jest jednym z pionier\u00f3w bada\u0144 nad odwracalno\u015bci\u0105 procesu r\u00f3\u017cnicowania kom\u00f3rek. Od dawna (i do dzi\u015b) pracowa\u0142 nad kom\u00f3rkami i oocytami \u017caby Xenopus laevis<\/em>.<\/p>\n

Jego wczesne prace z lat 50. wykaza\u0142y, \u017ce kra\u0144cowo zr\u00f3\u017cnicowane kom\u00f3rki (np. pobrane z jelita kijanki X. laevis<\/em>) po przeszczepieniu ich j\u0105der kom\u00f3rkowych do oocyt\u00f3w pobudzonych do rozwoju mog\u0105 pokierowa\u0107 pe\u0142nym procesem rozwojowym zarodka. Nie uda\u0142o mu si\u0119 uzyska\u0107 natomiast takiego wyniku z kom\u00f3rkami pobieranymi z organizmu doros\u0142ych \u017cab. Wnioski m\u0142odego Gurdona by\u0142y wi\u0119c po\u015brednie: odr\u00f3\u017cnicowanie j\u0105der kom\u00f3rek somatycznych jest mo\u017cliwe, ale ma pewne ograniczenia.<\/p>\n

Teza Gurdona przetrwa\u0142a do roku 1997. Wtedy to Ian Wilmut dokona\u0142 podobnych do\u015bwiadcze\u0144 z kom\u00f3rkami myszy i wykaza\u0142, \u017ce nawet j\u0105dra kom\u00f3rek wyizolowanych z organizm\u00f3w doros\u0142ych zwierz\u0105t, w tym wypadku ssak\u00f3w, mog\u0105 ulega\u0107 odr\u00f3\u017cnicowaniu. Jak wszystkim wiadomo, Ian Wilmut wykaza\u0142 to klonuj\u0105c owc\u0119 Dolly.<\/p>\n

Ale Gurdon nie spocz\u0105\u0142 na laurach. Dokona\u0142 wielu donios\u0142ych odkry\u0107 wyja\u015bniaj\u0105cych, w jaki spos\u00f3b dochodzi do r\u00f3\u017cnicowania kom\u00f3rek doros\u0142ego organizmu. Wyja\u015bni\u0142 wiele mechanizm\u00f3w molekularnych r\u00f3\u017cnicowania zarodkowej mezodermy. Te do\u015bwiadczenia, cho\u0107 bardziej hermetyczne, by\u0142y dla biolog\u00f3w rozwoju r\u00f3wnie donios\u0142e, jak badania nad odr\u00f3\u017cnicowywaniem j\u0105der kom\u00f3rkowych.<\/p>\n

O naukowej klasie Johna Gurdona najlepiej \u015bwiadczy fakt, z jak\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 dostosowywa\u0142 si\u0119 do post\u0119pu wiedzy i post\u0119pu technologicznego – najtrudniejszy test dla naukowca. Do\u015bwiadczenia z przeszczepianiem j\u0105der kom\u00f3rkowych wymaga\u0142y niezwyk\u0142ej sprawno\u015bci manualnej. Gurdon, od mikromanipulacji przeszed\u0142 p\u0142ynnie do bada\u0144 molekularnych.<\/p>\n

Dzi\u015b bada szczeg\u00f3\u0142owe funkcje poszczeg\u00f3lnych gen\u00f3w i bia\u0142ek reguluj\u0105cych proces r\u00f3\u017cnicowania i odr\u00f3\u017cnicowywania kom\u00f3rek. Mnie ostatnio najbardziej zainteresowa\u0142y jego badania sprzed dw\u00f3ch lat, nad rol\u0105 genu Tpt1<\/em> i kodowanego przeze\u0144 bia\u0142ka TCTP – Translationally Controlled Tumor-associated Protein.<\/p>\n

Wsp\u00f3lnie z doktorantk\u0105 Magdalen\u0105 Kozio\u0142 wykazali, \u017ce bia\u0142ko to aktywuje dwa kluczowe geny odpowiedzialne za niezr\u00f3\u017cnicowany stan kom\u00f3rek – oct4<\/em> i nanog<\/em>. Ich publikacja w „Current Biology” przyku\u0142a moj\u0105 uwag\u0119, gdy\u017c w tym samym czasie pracowa\u0142em nad rol\u0105 Tpt1\/TCTP<\/em> w procesie podzia\u0142u kom\u00f3rek i regulacji ich kszta\u0142tu (wyniki tych bada\u0144 opublikowali\u015bmy na pocz\u0105tku b.r. w czasopi\u015bmie „Cancerogenesis”).<\/p>\n

Jedn\u0105 z niewyja\u015bnionych do tej pory funkcji bia\u0142ka TCTP\u00a0jest jego udzia\u0142 w odwracaniu procesu rakowacenia kom\u00f3rek. To bardzo rzadkie zjawisko, kt\u00f3re prowadzi do regresji nowotworu. Jego wyja\u015bnienie mo\u017ce doprowadzi\u0107 do uzyskania zaskakuj\u0105co wydajnej broni w walce z rakiem.<\/p>\n

Badania Johna Gurdona stymuluj\u0105 nie tylko post\u0119p wiedzy w dziedzinie biologii rozwoju, ale przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na bardzo wymierne skutki r\u00f3wnie\u017c dla post\u0119pu medycyny. I tu schodz\u0105 si\u0119 cele Gurdona i Yamanki – drugiego laureata tegorocznego Laskera<\/a>.<\/p>\n

Jak wspomnia\u0142em na pocz\u0105tku, Lasker jest przedsionkiem Nobla. Wi\u0119kszo\u015b\u0107\u00a0 laureat\u00f3w tej nagrody po kilku latach odbiera najwy\u017cszy laur naukowy w Sztokholmie. Poniewa\u017c nagrod\u0119 Nobla dosta\u0107 mo\u017ce trzech naukowc\u00f3w, s\u0105dz\u0119, \u017ce tegoroczny Lasker typuje dw\u00f3ch. Trzecim do Nobla mo\u017ce by\u0107 oczywi\u015bcie Ian Wilmut. Tyle, \u017ce jeszcze nie zdarzy\u0142o si\u0119, aby tego samego roku kto\u015b otrzyma\u0142 Laskera i medycznego Nobla. Mo\u017ce Gurdon i Yamanaka b\u0119d\u0105 pierwsi?<\/p>\n

Jacek Kubiak<\/strong><\/p>\n

Na zdj\u0119ciu (Edgley Cesar<\/a>, Flickr CC SA) – \u017caba, <\/em>Dendrobates azureus<\/em>. To nie jest Xenopus laevis, nie jest to te\u017c Gurdon czy Yamanaka, ale prawda, <\/em>\u017ce pi\u0119kna?<\/em>
\n<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kto stoi w przedsionku do medycznego Nobla? Albert Lasker Basic Medical Research Award to przedsionek medycznego Nobla. W tym roku nagrod\u0119 odbior\u0105 John Gurdon i Shinya Yamanaka. O osi\u0105gni\u0119ciach Yamanaki pisa\u0142em kilka razy w Niedowiarach (tutaj, tutaj i tutaj). O Gurdonie nie, wi\u0119c najwy\u017cszy czas o nim wspomnie\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61,43,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/395"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=395"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2444,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/395\/revisions\/2444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}