{"id":42,"date":"2007-02-05T09:36:20","date_gmt":"2007-02-05T08:36:20","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=42"},"modified":"2013-02-14T10:54:35","modified_gmt":"2013-02-14T09:54:35","slug":"sto-zabobonow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2007\/02\/05\/sto-zabobonow\/","title":{"rendered":"Sto zabobon\u00f3w"},"content":{"rendered":"

\"bochenski.jpg\"Dyskusja wok\u00f3\u0142 wiary i religii zdominowa\u0142a ostatnio blog. W nawi\u0105zaniu do niej chcia\u0142bym poruszy\u0107 po raz kolejny problem tak zwanego rozumu. A \u017ce zwyczajem ju\u017c si\u0119 sta\u0142o, \u017ce przy okazji wpis\u00f3w dajemy zna\u0107 o ciekawych ksi\u0105\u017ckach, r\u00f3wnie\u017c i ja nawi\u0105\u017c\u0119 do ksi\u0105\u017cki. Chodzi mi o prac\u0119 J\u00f3zefa Marii Boche\u0144skiego – filozofa, logika, zakonnika i sowietologa – „Sto zabobon\u00f3w”. Tytu\u0142 zwi\u0119\u017ale streszcza, o czym jest to ksi\u0105\u017cka.<\/p>\n

Po\u015br\u00f3d zabobon\u00f3w, kt\u00f3rymi zajmuje si\u0119 Boche\u0144ski, jest rozum. Zdaniem autora wok\u00f3\u0142 rozumu naros\u0142o kilka niebezpiecznych zabobon\u00f3w. Jednym z nich jest wiara, \u017ce rozum – czyli poznawanie za pomoc\u0105 do\u015bwiadczenia i opartego na nim wnioskowania – mo\u017ce da\u0107 odpowiedzi na wszystkie pytania. \u0141\u0105czy si\u0119 to cz\u0119sto z ba\u0142wochwalczym ub\u00f3stwieniem rozumu i odrzuceniem zar\u00f3wno autorytet\u00f3w, jak i wiary. Racjonalizm pojmowany w ten spos\u00f3b jest fragmentem filozofii O\u015bwiecenia, dla kt\u00f3rej istotna by\u0142a wiara w kolejne, wi\u0105\u017c\u0105ce si\u0119 z rozumem, mity: w konieczny post\u0119p ludzko\u015bci ku \u015bwiat\u0142u i wszelkiemu dobru dzi\u0119ki wszystko wyja\u015bniaj\u0105cej nauce. Post\u0119p ludzko\u015bci jest jednak mocno w\u0105tpliwy, a nauka cz\u0119sto przynosi\u0142a nieszcz\u0119\u015bcia. Dlatego pogl\u0105d ten jest, zdaniem Boche\u0144skiego, zabobonem.<\/p>\n

<\/p>\n

Racjonalizm jest r\u00f3wnie\u017c istotnym sk\u0142adnikiem pozytywizmu, czyli przekonania, \u017ce tylko nauki przyrodnicze mog\u0105 da\u0107 odpowied\u017a na wszystkie pytania, jakie mo\u017cna sobie rozs\u0105dnie postawi\u0107. Zdaniem Boche\u0144skiego taka postawa jest tak\u017ce zabobonem. Rozum nie mo\u017ce da\u0107 odpowiedzi na pytania dotycz\u0105ce moralno\u015bci: nauki mog\u0105 jedynie m\u00f3wi\u0107, jak jest, nie za\u015b, jak powinno by\u0107. Poza zasi\u0119giem nauk le\u017c\u0105 zagadnienia egzystencjalne, czyli pytania typu: jaki jest sens \u017cycia, co to jest szcz\u0119\u015bcie, co jest najwa\u017cniejsze w \u017cyciu, jaka jest warto\u015b\u0107 cierpienia, czym jest mi\u0142o\u015b\u0107 itp. Nauce obce s\u0105 kwestie filozoficzne np. stosunek psychiki do cia\u0142a. Nauka wreszcie nie mo\u017ce w og\u00f3le odnie\u015b\u0107 si\u0119 do samej siebie. Pytania typu: czy nauki przyrodnicze mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 jak\u0105kolwiek pewno\u015b\u0107, nale\u017c\u0105 do filozofii, a nie nauki.<\/p>\n

Co jest \u017ar\u00f3d\u0142em powodzenia zabobon\u00f3w zwi\u0105zanych z nauk\u0105 i rozumem? Najwa\u017cniejszym jest chyba ogromny sukces nauk, jaki obserwujemy od ponad stu lat i wiele dobroczynnych zmiany z tym zwi\u0105zanych. Od stwierdzenia znakomito\u015bci wynik\u00f3w nauki do zabobonu g\u0142osz\u0105cego, \u017ce tylko metoda nauk przyrodniczych jest cz\u0142owiekowi dost\u0119pna, by\u0142 tylko jeden krok.<\/p>\n

Na zako\u0144czenie chcia\u0142bym podkre\u015bli\u0107 jedn\u0105 rzecz. Boche\u0144ski krytykuj\u0105c o\u015bwiecenie i pozytywizmu za ba\u0142wochwalczy kult rozumu wcale nie wyst\u0119puje przeciwko rozumowi, na rzecz na przyk\u0142ad wiary czy religii. W tych sferach jest on r\u00f3wnie krytyczny. Tropi on zabobony, czyli wierzenia, kt\u00f3re s\u0105 fa\u0142szywe, a mimo to uwa\u017cane za prawdziwe. Przyznaje zreszt\u0105 sam, \u017ce od wielu z nich nie by\u0142 wolny. I mo\u017ce w\u0142a\u015bnie troska o uwolnienie rozumu z przes\u0105d\u00f3w ka\u017ce mu ujawnia\u0107 zabobony, tam gdzie ich rzekomo nie ma.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz
\n<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dyskusja wok\u00f3\u0142 wiary i religii zdominowa\u0142a ostatnio blog. W nawi\u0105zaniu do niej chcia\u0142bym poruszy\u0107 po raz kolejny problem tak zwanego rozumu. A \u017ce zwyczajem ju\u017c si\u0119 sta\u0142o, \u017ce przy okazji wpis\u00f3w dajemy zna\u0107 o ciekawych ksi\u0105\u017ckach, r\u00f3wnie\u017c i ja nawi\u0105\u017c\u0119 do ksi\u0105\u017cki. Chodzi mi o prac\u0119 J\u00f3zefa Marii Boche\u0144skiego – filozofa, logika, zakonnika i sowietologa […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2385,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42\/revisions\/2385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}