{"id":4411,"date":"2015-02-14T11:35:40","date_gmt":"2015-02-14T10:35:40","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=4411"},"modified":"2015-02-16T19:35:33","modified_gmt":"2015-02-16T18:35:33","slug":"walentynowa-piosenka-ofelii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2015\/02\/14\/walentynowa-piosenka-ofelii\/","title":{"rendered":"Walentynowa piosenka Ofelii"},"content":{"rendered":"

W scenie V aktu IV (albo, jak powiedzia\u0142by J\u00f3zef Komierowski, Ods\u0142onie IV, Sprawie V)\u00a0Hamleta<\/em> Williama Szekspira Ofelia \u015bpiewa piosenk\u0119:<\/p>\n

\u201cTomorrow is Saint Valentine’s day.
\nAll in the morning betime,
\nAnd I a maid at your window,
\nTo be your Valentine.\u201d<\/p>\n

<\/p>\n

\u201cThen up he rose, and donn’d his clothes,
\nAnd dupp’d the chamber-door;
\nLet in the maid, that out a maid
\nNever departed more.\u201d<\/p>\n

\u201cBy Gis and by Saint Charity,
\nAlack, and fie for shame!
\nYoung men will do’t, if they come to’t;
\nBy cock, they are to blame.<\/p>\n

Quoth she, \u2018Before you tumbled me,
\nYou promised me to wed.\u2019<\/p>\n

He answers:<\/p>\n

\u2018So would I ha\u2019 done, by yonder sun,
\nAn thou hadst not come to my bed.\u2019\u201d (Hamlet, Prince of Denmark, The New Cambridge Shakespeare<\/em>)<\/p>\n

Historia jest prosta \u2013 dziewczyna zakochana i wykorzystana, a ch\u0142opak zrobi\u0142 si\u0119 porz\u0105dny, gdy porzuci\u0142.<\/p>\n

Sp\u00f3jrzmy okiem polskiego czytelnika (wi\u0119kszo\u015bci tych przek\u0142ad\u00f3w na scenie nie zobaczymy).\u00a0 Piosenk\u0119 Ofelii (Ophelji, Ofelji, jak napisano by w XIX wieku) Jan Kasprowicz (dalej JK) w 1890, (http:\/\/polona.pl\/item\/17342630\/134\/<\/a>) zaczyna nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

Dzie\u0144 wam dobry, dzi\u015b \u015bwi\u0119ty Walenty\u2026<\/em><\/p>\n

wt\u00f3ruj\u0105 mu W\u0142adys\u0142aw Matlakowski (dalej WM), autor monumentalnego (kilkaset stron!) krytycznego wydania dwuj\u0119zycznego z 1894 (Hamlet, kr\u00f3lewic du\u0144ski<\/em>, http:\/\/polona.pl\/item\/17342631\/6\/<\/a>):<\/p>\n

Dzi\u015b rano dzie\u0144 \u015awi\u0119tego Walentego\u2026,<\/em><\/p>\n

Krystyn Ostrowski (KO; 1870, Hamlet, kr\u00f3lewic du\u0144ski: dramat w 5 aktach W. Szekspira<\/em>, http:\/\/polona.pl\/item\/17342632\/4\/<\/a>) i Jerzy S. Sito (JSS; Hamlet<\/em>, PIW 1968) jednym g\u0142osem:<\/p>\n

Dzi\u015b \u015bwi\u0119tego Walentego\u2026<\/em><\/p>\n

J\u00f3zef Sk\u0142odowski (JS; 1935,\u00a0Hamlet, kr\u00f3lewic du\u0144ski: tragedja w 5 aktach<\/em>, http:\/\/polona.pl\/item\/17342634\/120\/<\/a>), u kt\u00f3rego pojawia si\u0119 ton lekko protekcjonalny:<\/p>\n

Dzi\u015b \u015bwi\u0119ty Walenty, ch\u0142opczyno\u2026<\/em><\/p>\n

J\u00f3zef Paszkowski (JP; Hamlet<\/em> [w:] \u201ePi\u0119\u0107 dramat\u00f3w\u201d, PIW 1955), kt\u00f3rego czerowiersz o rannym \u0142osiu Jerzy S. Sito uzna\u0142 za ponadczasowy, zaczyna powitaniem w duchu Kasprowicza:
\n Dzie\u0144 dobry, dzi\u015b \u015bwi\u0119ty Walenty,<\/em><\/p>\n

Stanis\u0142aw Bara\u0144czak (SB) tre\u015bciowo nic nie dodaje, ale nie mo\u017ce si\u0119 oprze\u0107 przestawni:<\/p>\n

Dzisiaj \u015bwi\u0119tego jest Walentego.<\/em><\/p>\n

Leon Ulrich (t\u0142umacz dwunastotomowej edycji Szekspira z komentarzami J. I. Kraszewskiego, 1895,\u00a0Dzie\u0142a dramatyczne Williama Shakespeare (Szekspira): w dwunastu tomach, T. 4: Hamlet, Kr\u00f3l Lear<\/em>, http:\/\/polona.pl\/item\/862804\/49\/<\/a>; LU) jest nieco innego zdania:<\/p>\n

Jutro \u015bwi\u0119to Walentyna\u2026
\n<\/em><\/p>\n

Tak samo Maciej S\u0142omczy\u0144ski (MS; Tragiczna historia Hamleta, ksi\u0119cia Danii<\/em>, Wydawnictwo Literackie 1999):<\/p>\n

Jutro \u015awi\u0119tego<\/em> Walentego.<\/p>\n

W\u0142adys\u0142aw Tarnawski (WT; 1966, Hamlet<\/em>, Zak\u0142ad Narodowy im. Ossoli\u0144skich) te\u017c sk\u0142ania si\u0119 ku przesz\u0142o\u015bci, w dodatku z inwersj\u0105:<\/p>\n

Jutro \u015bwi\u0119tego jest Walentego<\/em>\u2026<\/p>\n

Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz (JI; Romeo i Julia; Hamlet<\/em>, PIW 1954) troch\u0119 si\u0119 wydaje tym faktem przera\u017cony:<\/p>\n

Bo\u017ce \u015bwi\u0119ty, Bo\u017ce \u015bwi\u0119ty,<\/em><\/p>\n

Jutro \u015bwi\u0119ty jest Walenty\u2026<\/em>,<\/p>\n

a J\u00f3zef Komierowski zgadza si\u0119 co do dnia, ale nie co do imienia (JKm; 1857, http:\/\/polona.pl\/item\/17342625\/4\/<\/a>):<\/p>\n

Jutro ju\u017c \u015awi\u0119ty Walenty.<\/em><\/p>\n

Dalszy przebieg wydarze\u0144 t\u0142umacze umieszczaj\u0105 mniej wi\u0119cej o tej samej porze:<\/p>\n

Ledwie dnie\u0107 zaczyna\u2026<\/em> (JK)<\/p>\n

Zrana, jak za\u015bwita\u2026<\/em> (JKm)<\/p>\n

Znika nocny cie\u0144\u2026<\/em> (KO)<\/p>\n

Dopiero co \u015bwita\u0107 poczyna\u2026<\/em> (JP)<\/p>\n

I\u00a0 \u015bwita\u0107 dzie\u0144 zaczyna\u2026, <\/em>(JI)<\/p>\n

cho\u0107 W. Matlakowski, J.S. Sito (kt\u00f3rzy nie oszcz\u0119dzaj\u0105 pobudki nikomu) i M. S\u0142omczy\u0144ski odrobin\u0119 p\u00f3\u017aniej:<\/p>\n

Wszyscy rankiem w czas\u2026 <\/em>(WT)
\n<\/em><\/p>\n

Wszyscy wstaj\u0105 z rana\u2026 <\/em>(JSS)<\/p>\n

Od samego rana\u2026<\/em> (MS)<\/p>\n

Ulrich za to \u2013 wcze\u015bniej (i chyba daj\u0105c pospa\u0107 innym):<\/p>\n

A ja przed \u015bwitu godzin\u0105<\/em>.<\/p>\n

Natomiast Sk\u0142odowski zadowala si\u0119 og\u00f3lnym:<\/p>\n

Wi\u0119c wszyscy budz\u0105 si\u0119 wczas<\/em>.<\/p>\n

Za to Bara\u0144czak, znaj\u0105c wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 m\u0142odzie\u017c (m\u0119sk\u0105) i jej niech\u0119\u0107 do wczesnego wstawania, a zarazem doceniaj\u0105c wyemancypowanie m\u0142odzie\u017cy \u017ce\u0144skiej, pisze:<\/p>\n

S\u0142o\u0144ce wysoko na niebie<\/em>.<\/p>\n

Iwaszkiewicz o porze dnia milczy, od razu przechodz\u0105c do celu wizyty:<\/p>\n

Czeka ciebie twa dziewczyna \u2013
\nPrzy Walentym Walentyna\u2026<\/em><\/p>\n

Pozosta\u0142e relacje r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w tej kwestii nieznacznie:<\/p>\n

Pod okienkiem czeka ci\u0119, m\u00f3j ch\u0142opcze,
\nTwoja \u2013 Walentyna<\/em>. (JK)<\/p>\n

I ja dziewczyna u twego okna,
\nBy zosta\u0107 twoj\u0105 Walentyn\u0105. <\/em> (WM)<\/p>\n

Ja, pragn\u0105c Ci by\u0107 Walentyn\u0105,
\nw twe okno stukn\u0119\u0142am raz<\/em>\u2026 (JS)<\/p>\n

A oto stoj\u0119 przed twym okienkiem
\nJa, twoja Walentyna.<\/em> (WT)<\/p>\n

Dziewczyna Komierowskiego, nie do\u015b\u0107, \u017ce rano wstaje, to jest dyskretna i aluzyjna:<\/p>\n

Wkradn\u0119 mu si\u0119 pod jego okienko,<\/em>
\n Niech \u015bwi\u0119to powita\u2026<\/em><\/p>\n

Ostrowski w og\u00f3le nie nawi\u0105zuje do anglosaskiego \u015bwi\u0119ta, nie kojarz\u0105cego si\u0119 z niczym (\u00f3wczesnemu) czytelnikowi, ale dodaje dobrych manier:<\/p>\n

Stuk w okienko do lubego,
\nSzl\u0105c mu dobry dzie\u0144\u2026<\/em><\/p>\n

Najwyra\u017aniej zatrwo\u017cona w\u0142asn\u0105 \u015bmia\u0142o\u015bci\u0105 jest dziewczyna Bara\u0144czaka (kt\u00f3ry \u015bwi\u0119to te\u017c przemilcza):<\/p>\n

Ja dr\u017c\u0105c\u0105 r\u0119k\u0105 w twoje okienko
\nstukam, bo t\u0119skni\u0119 do ciebie.<\/em><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c Paszkowski pomija niezrozumia\u0142e realia, zast\u0119puj\u0105c je cechami dziewczyny:<\/p>\n

M\u0142odzieniec snem le\u017cy uj\u0119ty,
\nA ho\u017ca do\u0144 puka dziewczyna.<\/em><\/p>\n

S\u0142omczy\u0144ski, kt\u00f3ry do\u0142\u0105cza do grona niewspominaj\u0105cych o \u015bwi\u0119cie, woli jednak podkre\u015bli\u0107 aspekt emocjonalny:<\/p>\n

A ja, panienka, u twego okienka
\nStoj\u0119 zakochana\u2026,<\/em><\/p>\n

natomiast Sito racjonalizuje:<\/p>\n

A ja do okienka twego
\nPukam, bom wybrana.<\/em><\/p>\n

Ulrich nie tylko m\u00f3wi pewne rzeczy wprost, ale i sugeruje desperacj\u0119 (odrobin\u0119, to trzeba przyzna\u0107, nieprzyjemne):<\/p>\n

Dziewica,
\nw twem oknie stan\u0119,
\nBy tw\u0105 zosta\u0107 Walentyn\u0105.<\/em><\/p>\n

Czas na m\u0142odzie\u0144ca, kt\u00f3ry u Matlakowskiego i Tarnawskiego jest do\u015b\u0107 flegmatyczny, u Ostrowskiego \u2013 wr\u0119cz nie\u015bmia\u0142y, za to u Kasprowicza, cho\u0107 odziany, to domy\u015blny, a u Iwaszkiewicza czu\u0142y:<\/p>\n

Wtedy on wsta\u0142, przywdzia\u0142 swe szaty
\nI drzwi pokoju otworzy\u0142\u2026<\/em> (WM)<\/p>\n

Wtedy on wsta\u0142 i szaty wdzia\u0142,
\nOtworzy\u0142 drzwi komnatki<\/em>\u2026 (WT)<\/p>\n

Przed blondyn\u0105 Walentyn\u0105,<\/em>
\n On si\u0119 kryje w k\u0105t\u2026<\/em> (KO)<\/p>\n

Hej! s\u0142ysza\u0142, wzi\u0105\u0142 suknie na siebie,
\nDrzwi otworzy\u0142 skory\u2026<\/em> (JK)<\/p>\n

On wsta\u0142 z \u0142\u00f3\u017cka, suknie w\u0142o\u017cy\u0142,
\nWita\u0142 czule, drzwi otworzy\u0142\u2026 <\/em>(JI)<\/p>\n

M\u0142ody cz\u0142owiek, kt\u00f3ry w wersji Sk\u0142odowskiego zosta\u0142 po prostu gwa\u0142townie wyrwany ze snu:<\/p>\n

Ty\u015b zerwa\u0142 si\u0119 rann\u0105 godzin\u0105,
\nDrzwi rozwar\u0142\u2026,<\/em><\/p>\n

u Komierowskiego czarowa\u0142by galanteri\u0105, przywdziewaj\u0105c (bo c\u00f3\u017c innego mo\u017cna tak nazwa\u0107?) bon\u017curk\u0119:<\/p>\n

On si\u0119 zerwa\u0142, drzwi uchyli\u0142,
\nWdziewa szat\u0119 rann\u0105\u2026,<\/em><\/p>\n

gdyby Ulrich nie dostrzeg\u0142 towarzyskiej duszy, kt\u00f3ra nie pozwala czeka\u0107 go\u015bciom u drzwi ani sekundy, cho\u0107by wyelegantowa\u0107 si\u0119 przysz\u0142o ju\u017c przy nich:<\/p>\n

On wsta\u0142 rano, drzwi otworzy\u0142,
\nI \u015bwi\u0105teczne przywdzia\u0142 szaty\u2026<\/em><\/p>\n

W b\u0142yskawicznej akcji zachowuje ch\u0142odn\u0105 g\u0142ow\u0119 m\u0142odzieniec u J.S. Sity:<\/p>\n

Wi\u0119c si\u0119 zrywa i okrywa
\nPotem drzwi otwiera<\/em>.<\/p>\n

Bara\u0144czak, wiedz\u0105c, \u017ce m\u0142odzie\u017c (szczeg\u00f3lnie zakochana) cho\u0107 niecierpliwa, marzn\u0105\u0107 nie lubi, pisze:<\/p>\n

Wdzia\u0142 szybko szatki i drzwi do chatki
\notworzy\u0142 przed swoj\u0105 jedyn\u0105\u2026<\/em><\/p>\n

Nie oci\u0105ga si\u0119 te\u017c m\u0142odzieniec w przek\u0142adzie S\u0142omczy\u0144skiego:
\nWsta\u0142, w\u0142o\u017cy\u0142 szaty i drzwi komnaty
\nRozwar\u0142 co pr\u0119dzej<\/em>\u2026<\/p>\n

(W dw\u00f3ch, wsp\u00f3\u0142czesnych przecie\u017c, przek\u0142adach zwraca uwag\u0119 kontrast warunk\u00f3w bytowych: z jednej strony chatka, z drugiej \u2013 komnata).<\/p>\n

Dziewczyna drzwi chatki przest\u0119puje, a o dalszym rozwoju wydarze\u0144 Bara\u0144czak i S\u0142omczy\u0144ski, a przed nimi Paszkowski, Kasprowicz, Matlakowski, Ostrowski, Iwaszkiewicz, Tarnawski informuj\u0105 zgodnie i omownie:<\/p>\n

Dziewczyna s\u0142odka wesz\u0142a do \u015brodka,
\nale nie wysz\u0142a dziewczyn\u0105\u2026<\/em> (SB)<\/p>\n

I wesz\u0142o dziewcz\u0119, lecz jako dziewcz\u0119
\nNie wysz\u0142o wi\u0119cej<\/em>\u2026<\/p>\n

I wesz\u0142a dziewczyna do chaty.
\nLecz z chaty nie wysz\u0142a dziewczyn\u0105\u2026<\/em> (JP)<\/p>\n

Wpu\u015bci\u0142 dziewcz\u0119, kt\u00f3re ju\u017c dziewcz\u0119ciem
\nNie wysz\u0142o z komory\u2026<\/em> (JK)<\/p>\n

Wpu\u015bci\u0142 dziewczyn\u0119, kt\u00f3ra dziewczyn\u0105
\nNie wysz\u0142a stamt\u0105d ju\u017c wi\u0119cej\u2026<\/em> (WM)<\/p>\n

Dziewcz\u0119 wchodzi, lecz dziewczyn\u0105
\nju\u017c nie wyjdzie zt\u0105d\u2026<\/em> (KO)<\/p>\n

Wesz\u0142a do niego jedyna,
\nAle nie wysz\u0142a dziewczyn\u0105<\/em>\u2026 (JI)<\/p>\n

Wesz\u0142a dziewczyna, ale dziewczyn\u0105
\nNie wysz\u0142a z jego chatki<\/em>\u2026 (WT)<\/p>\n

Sk\u0142odowski, kt\u00f3ry \u2013 jak mo\u017cna ju\u017c by\u0142o zauwa\u017cy\u0107 – stawia na przemy\u015blenia samego dziewcz\u0119cia, ka\u017ce mu samokrytycznie oceni\u0107 sytuacj\u0119:<\/p>\n

\u2026W tem by\u0142 m\u00f3j b\u0142\u0105d,<\/em>
\n Bo, wchodz\u0105c tu, by\u0142am dziewczyn\u0105,<\/em>
\n Dziewczyn\u0105 nie wyjd\u0119 ju\u017c st\u0105d\u2026<\/em><\/p>\n

Tym, kt\u00f3rzy ci\u0105gle nie bardzo rozumiej\u0105, o co chodzi, z pomoc\u0105 spiesz\u0105 Komierowski i Sito, ci\u0105gle jednak nieco aluzyjnie:<\/p>\n

Wpu\u015bci\u0142 pann\u0119, ale ztamt\u0105d
\nNie wysz\u0142a ju\u017c pann\u0105\u2026<\/em> (JKm)<\/p>\n

Wchodzi panna, ale pann\u0105
\nNie wyjdzie ju\u017c teraz\u2026<\/em> (JSS)<\/p>\n

Ca\u0142kiem niedomy\u015blni powinni zajrze\u0107 do Ulricha, kt\u00f3ry ze znan\u0105 nam ju\u017c bezpo\u015brednio\u015bci\u0105 wyja\u015bnia:<\/p>\n

Wesz\u0142a, ale ju\u017c dziewic\u0105<\/em>
\n Z jego nie wysz\u0142a komnaty\u2026<\/em><\/p>\n

Repertuar pomstowa\u0144, wyraz\u00f3w odrazy i oburzenia, kt\u00f3re po tym zwi\u0119z\u0142ym opisie nast\u0119puj\u0105, jest do\u015b\u0107 jednostajny:<\/p>\n

Matko bo\u017ca! \u015bwi\u0119ta Katarzyno!<\/em>
\n Fe! co za bezbo\u017cno\u015b\u0107!<\/em> (JK)<\/p>\n

Na Jezusa i mi\u0142osierdzie bo\u017ce,<\/em>
\n Pfe! ha\u0144ba, niestety!<\/em> (WM)<\/p>\n

\u0141asko \u015bwi\u0119ta mi\u0142osierna,<\/em>
\n Ach! fe wstyd szkaradnie!<\/em> (JKm)<\/p>\n

Ha, na bo\u017ce mi\u0142osierdzie,<\/em>
\n Jaka krzywda! wstyd bez miary!<\/em><\/p>\n

To\u017c to, Chryste, ha\u0144ba zaiste
\nI wstyd niewys\u0142owiony!<\/em> (WT)<\/p>\n

Na Jezusika i \u0141ask\u0119 \u015awi\u0119t\u0105,
\nC\u00f3\u017c to za ha\u0144ba i wstyd!<\/em> (MS)<\/p>\n

Zwi\u0119z\u0142o\u015bci\u0105 ujmuje na tym tle Sk\u0142odowski:
\nNa krwawe Jezusa rany!<\/em>,<\/p>\n

a Ostrowski anielsko-diabelskim konceptem:
\nG\u0142os anio\u0142a we mnie wo\u0142a,<\/em>
\n To piekielny \u017cart!<\/em><\/p>\n

Iwaszkiewicz okazuje si\u0119 przewiduj\u0105cy:
\nNa Jezusa, jakie smutki,
\nJakie z tego b\u0119d\u0105 skutki!<\/em><\/p>\n

Bara\u0144czak nie ocenia, ale przydaje dramatyzmu, oddaj\u0105c g\u0142os dziewczynie:<\/p>\n

O \u015bwi\u0119ty Bo\u017ce, kto mi pomo\u017ce?<\/em>
\n Co pocz\u0105\u0107 w takiej niedoli?<\/em><\/p>\n

Natomiast Paszkowski na ch\u0142odno wskazuje winowajc\u0119:<\/p>\n

Bezbo\u017cno\u015b\u0107 to wielka; B\u00f3g widzi,<\/em>
\n Jak wielka w m\u0119\u017cczyznach bezbo\u017cno\u015b\u0107! <\/em>(JP)
\n<\/em><\/p>\n

by zaraz doda\u0107, w czym wt\u00f3ruj\u0105 mu Kasprowicz i Ostrowski:<\/p>\n

Cny m\u0142odzian si\u0119 tego nie wstydzi,<\/em>
\n Gdy tylko nastr\u0119czy si\u0119 mo\u017cno\u015b\u0107\u2026<\/em> (JP)<\/p>\n

M\u0142ody ch\u0142opiec wcale si\u0119 nie wstydzi,<\/em>
\n Gdy ma tylko mo\u017cno\u015b\u0107\u2026<\/em> (JK)<\/p>\n

M\u0142odzian broi, kiedy zdo\u0142a,<\/em>
\n Coby nie \u015bmia\u0142 czart\u2026<\/em> (KO)<\/p>\n

Niekt\u00f3rzy dorzucaj\u0105 przygan\u0119:
\nM\u0142odzie\u0144cy uczyni\u0105 to, gdy im si\u0119 nadarzy;<\/em>
\n U kata, warci nagany\u2026<\/em> (WM)<\/p>\n

Jaka\u017c to w ch\u0142opcach niecnota<\/em>
\n I jaki\u017c fa\u0142sz nies\u0142ychany,<\/em>
\n Skoro si\u0119 zdarzy ochota\u2026<\/em> (JS)<\/p>\n

Ch\u0142opiec ho\u017cy si\u0119 nie dro\u017cy,<\/em>
\n A jak to nie \u0142adnie\u2026,<\/em> (JKm)<\/p>\n

Ch\u0142opcy s\u0105 na to, jakby na lato,
\nLecz brzydko z ich strony<\/em>\u2026 (WT)<\/p>\n

a Ulrich troch\u0119 moralizuje:<\/p>\n

Ka\u017cdy m\u0142okos na to got\u00f3w,<\/em>
\n Za co wiecznej godny kary.<\/em><\/p>\n

Bara\u0144czak (jak zawsze nowoczesny) podkre\u015bla obop\u00f3ln\u0105 zgod\u0119:<\/p>\n

M\u0119\u017cczyzna m\u0142ody narobi szkody,<\/em>
\n gdy mu si\u0119 na to pozwoli<\/em>\u2026,<\/p>\n

Iwaszkiewicz za\u015b zadziwia wyrozumia\u0142o\u015bci\u0105:<\/p>\n

Lecz nie trzeba ch\u0142opca wini\u0107,
\nKa\u017cdy chce to samo czyni\u0107.<\/em><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce, jak S\u0142omczy\u0144ski,te\u017c wini za wszystko m\u0142odo\u015b\u0107:<\/p>\n

Bo ka\u017cdy m\u0142ody narobi szkody,
\nI on tu winien lub nikt.<\/em><\/p>\n

Sito widzi winowajc\u0119 i\u00a0 przekonuje, \u017ce trzeba przyj\u0105\u0107 konsekwencje:<\/p>\n

O, na Boga! Ha\u0144ba sroga!<\/em>
\n Lecz to jego wina! <\/em>
\n<\/em><\/p>\n

Ch\u0142opiec musi zrobi\u0107 swoje,<\/em>
\nGdy prosi dziewczyna:
\nObieca\u0142e\u015b wzi\u0105\u0107 za \u017con\u0119\u2026<\/p>\n

Dalsze wersy przekonuj\u0105, \u017ce s\u0142owa oburzenia by\u0142y w najwy\u017cszym stopniu uzasadnione, w bon\u017curce czy w dresie, zaspany czy rze\u015bki, w po\u0142udnie czy o \u015bwicie \u2013 oto stoi przed nami matrymonialny oszust:<\/p>\n

Wszak nime\u015b cel \u017cycze\u0144 otrzyma\u0142,<\/em>
\n Przysi\u0105g\u0142e\u015b si\u0119 ze mn\u0105 o\u017ceni\u0107!<\/em> (JP)<\/p>\n

Tak mu powie: nime\u015b igra\u0142 ze mn\u0105<\/em>
\n Przysi\u0119ga\u0142e\u015b \u015bluby\u2026<\/em> (JK)<\/p>\n

Nime\u015b uwi\u00f3d\u0142, to\u015b przysi\u0119ga\u0142.<\/em>
\n Ona rzecze skromnie\u2026<\/em> (JKm)<\/p>\n

Zanim mnie mia\u0142e\u015b, \u015blub obieca\u0142e\u015b,<\/em>
\n p\u0142acze dziewczyna zbola\u0142a\u2026<\/em>, (SB)<\/p>\n

Powiada ona: Si\u0119gaj\u0105c \u0142ona
\nRzek\u0142e\u015b, \u017ce \u015blub z\u0142\u0105czy nas<\/em>\u2026 (MS)<\/p>\n

\u201eNim to zrobi\u0142e\u015b, nie taki by\u0142e\u015b,
\nPrzyrzek\u0142e\u015b \u015blubny wieniec\u201d<\/em>\u2026 (WT)<\/p>\n

[Obieca\u0142e\u015b wzi\u0105\u0107 za \u017con\u0119]
\nZanim z Tob\u0105 spa\u0142am\u2026<\/em> (JSS)<\/p>\n

u Matlakowskiego w dodatku pozbawiony cho\u0107 odrobiny delikatno\u015bci:<\/p>\n

Rzek\u0142a: \u00bbnime\u015b mnie powali\u0142<\/em>
\n Obieca\u0142e\u015b si\u0119 ze mn\u0105 o\u017ceni\u0107\u00ab\u2026<\/em><\/p>\n

Gdy inni nazywaj\u0105 rzecz po imieniu, Ulrich niespodziewanie si\u0119ga po omownie:<\/p>\n

\u015awi\u0119te \u015bluby przysi\u0119ga\u0142e\u015b,<\/em>
\n Nim uszczkn\u0105\u0142e\u015b moj\u0105 r\u00f3\u017c\u0119\u2026<\/em>, (LU)<\/p>\n

natomiast Ostrowski i Sk\u0142odowski uwypuklaj\u0105 t\u0142o psychologiczne:<\/p>\n

S\u0142\u00f3w pot\u0119ga w serce si\u0119ga:<\/em>
\n Ty\u015b mnie \u017con\u0105 zwa\u0142\u2026<\/em> (KO)<\/p>\n

Obieca\u0142 \u017ceni\u0107 si\u0119 ze mn\u0105,<\/em>
\n Tak s\u0142odko szepta\u0142 do uszka<\/em>, (JS)<\/p>\n

a Iwaszkiewicz zn\u00f3w po cichu usprawiedliwia:<\/p>\n

Ka\u017cdy mo\u017ce si\u0119 odmieni\u0107:
\nObiecywa\u0142 si\u0119 o\u017ceni\u0107.<\/em><\/p>\n

W jakim\u015b tandetnym romansidle w tym miejscu nast\u0105pi\u0142by zwrot akcji, a potem \u017cyliby d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie.
\nSzekspir to jednak wielka literatura, a ta, jak wiadomo, nie cukruje, tylko gorzk\u0105 prawd\u0105 nas karmi. Subtelnie, z omowni\u0105:<\/p>\n

On jej na to:<\/em>
\n Sama przysz\u0142a\u015b, kln\u0119 si\u0119 na ten dzionek:<\/em>
\n Nie chcia\u0142em twej zguby\u2026<\/em> (JK)<\/p>\n

(On j\u00e9j odpowiada)<\/em>
\n Dalib\u00f3g bym ci\u0119 po\u015blubi\u0142,<\/em>
\n Ale\u015b sama przysz\u0142a do mnie\u2026, <\/em>(JKm)<\/p>\n

\u017beni\u0142bym si\u0119, moja mi\u0142a,
\nAle ty\u015b si\u0119 pospieszy\u0142a<\/em>\u2026, (JI)<\/p>\n

z zachwycaj\u0105cym trybem warunkowym nierzeczywistym (modus irrealis<\/em>):<\/p>\n

I by\u0142bym by\u0142 s\u0142owa dotrzyma\u0142,<\/em>
\n Lecz trzeba ci by\u0142o si\u0119 ceni\u0107\u2026<\/em> (JP)<\/p>\n

Nieco dos\u0142owniej:<\/p>\n

\u201eNic teraz z wianka, gdy\u015b ma kochanka\u201d \u2013
\nOdpowie jej m\u0142odzieniec.<\/em> (WT)<\/p>\n

Na s\u0142o\u0144ce w niebie, poj\u0105\u0142bym ciebie,
\nLecz \u0142o\u017ce moje ju\u017c znasz.<\/em> (MS)<\/p>\n

Ju\u017c by\u015b by\u0142a, gdyby\u015b, mi\u0142a,
\nMnie nie ob\u0142apia\u0142a\u2026<\/em> (JSS)<\/p>\n

lub prosto z mostu:<\/p>\n

\u00bbBy\u0142bym to zrobi\u0142 na to tam s\u0142o\u0144ce,<\/em>
\n Gdyby\u015b by\u0142a nie przysz\u0142a do mego \u0142\u00f3\u017cka\u00ab\u2026<\/em> (WM)<\/p>\n

A on odpowiada:<\/em>
\n Nie z\u0142ama\u0142bym na to s\u0142o\u0144ce!<\/em>
\n Gdyby\u015b nie przysz\u0142a w me \u0142o\u017ce\u2026 <\/em>(LU)
\n<\/em><\/p>\n

A dzi\u015b si\u0119 \u015bmieje nade mn\u0105:<\/em>
\n \u00abNie by\u0142o wchodzi\u0107 do \u0142\u00f3\u017cka!\u00bb<\/em>. (JS)<\/p>\n

Gdy inni poddaj\u0105 si\u0119 nieuchronno\u015bci \u017cyciowej prawdy, Krystyn Ostrowski z niez\u0142omn\u0105 wiar\u0105 w ludzk\u0105 potrzeb\u0119 dobra i uczciwo\u015bci kre\u015bli te\u017c alternatywne zako\u0144czenie:<\/p>\n

On odpowiada:<\/em>
\n Dla dziewicy ta przysi\u0119ga,<\/em>
\n A jam z tob\u0105 spa\u0142.*)<\/em><\/p>\n

*) Odmiana: Wstyd, \u017cem ci j\u0105 da\u0142<\/em>.<\/p>\n

(We wszystkich cytatach zachowana zosta\u0142a oryginalna ortografia i odmiana wyraz\u00f3w). Nieocenion\u0105 pomoc\u0105 w b\u0142yskawicznym dotarciu do przek\u0142adu Jerzego S. Sity (kt\u00f3ry wykorzysta\u0142 w s\u0142awnym przedstawieniu Adam Hanuszkiewicz<\/a>) s\u0142u\u017cy\u0142a Dorota Kopci\u0144ska, kt\u00f3rej sk\u0142adam serdeczne podzi\u0119kowania.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W scenie V aktu IV (albo, jak powiedzia\u0142by J\u00f3zef Komierowski, Ods\u0142onie IV, Sprawie V)\u00a0Hamleta Williama Szekspira Ofelia \u015bpiewa piosenk\u0119: \u201cTomorrow is Saint Valentine’s day. All in the morning betime, And I a maid at your window, To be your Valentine.\u201d<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[134,55],"tags":[149,151,145,152,150],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4411"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4411"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4411\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4438,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4411\/revisions\/4438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4411"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4411"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4411"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}