{"id":4458,"date":"2015-02-21T08:20:02","date_gmt":"2015-02-21T07:20:02","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=4458"},"modified":"2015-02-22T23:37:58","modified_gmt":"2015-02-22T22:37:58","slug":"swiadomosc-rosliny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2015\/02\/21\/swiadomosc-rosliny\/","title":{"rendered":"\u015awiadomo\u015b\u0107 ro\u015bliny"},"content":{"rendered":"

\"roslina<\/a>Kiedy czeka\u0142em na student\u00f3w w trakcie sesji, zacz\u0105\u0142em czyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 Jerzego Bobryka \u201eTwardowski. Teoria dzia\u0142ania\u201d. Autor prostym j\u0119zykiem m\u00f3wi o rzeczach do\u015b\u0107 trudnych, a dotycz\u0105cych splotu takich zagadnie\u0144 jak m\u00f3zg, umys\u0142, my\u015blenie i dzia\u0142anie.
\n
\nKilka rzeczy przyku\u0142o moj\u0105 uwag\u0119. Co to znaczy my\u015ble\u0107? Wiadomo, \u017ce organem s\u0142u\u017c\u0105cym do my\u015blenia jest m\u00f3zg, ale czy my\u015blenie jest redukowalne do \u201ecz\u0119\u015bci\u201d m\u00f3zgu? Czy pojedynczy neuron my\u015bli? Mo\u017cna tu pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 pewn\u0105 analogi\u0105: czy pojedyncza moleku\u0142a wody jest mokra? Negatywna odpowied\u017a na to pytanie wskazuje na kierunek odpowiedzi autora: my\u015bli ca\u0142y m\u00f3zg i proces ten jest nieredukowalny do jego cz\u0119\u015bci.<\/p>\n

Druga ciekawa dla mnie kwestia to zwi\u0105zek m\u00f3zgu z cia\u0142em. Autor przytacza informacj\u0119, \u017ce odci\u0119cie m\u00f3zgu od r\u00f3\u017cnego rodzaju dozna\u0144 cielesnych prowadzi do jego degeneracji. Izolowany m\u00f3zg ginie. \u015awiadomo\u015b\u0107 jest intencjonalna, to znaczy nastawiona na jaki\u015b przedmiot, zawsze pracuje nad jakimi\u015b tre\u015bciami, my\u015bli o czym\u015b. A co je\u015bli dozna\u0144 nie ma? Albo je sama wytwarza, albo si\u0119 degeneruje. W tym sensie podmiotem my\u015bli jest ca\u0142y cz\u0142owiek, a nie jego cz\u0119\u015b\u0107, nawet wyr\u00f3\u017cniona (jak m\u00f3zg).<\/p>\n

W tym kontek\u015bcie zupe\u0142nie inaczej ogl\u0105da\u0142o mi si\u0119 film \u201eChce si\u0119 \u017cy\u0107\u201d<\/a>. Jest to opowie\u015b\u0107 o chorym na pora\u017cenie m\u00f3zgowe m\u0119\u017cczy\u017anie, o kt\u00f3rym ju\u017c na pocz\u0105tku orzeczono, \u017ce jest ro\u015blin\u0105. To znaczy – nie ma z nim kontaktu. <\/p>\n

Tymczasem jest sprawny emocjonalnie i intelektualnie, jednak ze wzgl\u0119du na ograniczenia cia\u0142a nie potrafi si\u0119 komunikowa\u0107. W zasadzie problem komunikacji jest osi\u0105 filmu. Jak powiedzie\u0107 co\u015b, gdy si\u0119 nie potrafi m\u00f3wi\u0107? Jak si\u0119 skomunikowa\u0107, gdy odbiorca nie wie, \u017ce chcemy si\u0119 z nim skomunikowa\u0107? Zw\u0142aszcza \u017ce gdy si\u0119 nie komunikujesz z drugim, nie jeste\u015b przez niego traktowany jak cz\u0142owiek. Prze\u0142om nast\u0119puje bardzo p\u00f3\u017ano – mo\u017cna powiedzie\u0107: przez przypadek – gdy lekarka odkrywa, \u017ce tam, w tym ciele, kto\u015b jest, i cia\u0142o to nie jest pust\u0105 skorup\u0105.<\/p>\n

Dlaczego nie nast\u0105pi\u0142o to wcze\u015bniej? Od pocz\u0105tku lekarze operowali niew\u0142a\u015bciwymi kategoriami. Chory jest ro\u015blin\u0105, bo nie reaguje. Ale przecie\u017c reaguje – wykonuje jakie\u015b ruchy, zamiera, gdy co\u015b si\u0119 dzieje, denerwuje si\u0119, wydaje d\u017awi\u0119ki. Schemat komunikacji j\u0119zykowej jest prosty: nadawca – komunikat – odbiorca. Ale w schemacie tym, gdy nadawca jest skre\u015blony na wst\u0119pie, to znaczy nie figuruje jako nadawca, trudno umie\u015bci\u0107 drugi element, czyli komunikat. W efekcie gestom nadawcy nie s\u0105 przypisane \u017cadne znaczenia.<\/p>\n

Nad wszystkim ci\u0105\u017cy pytanie, na ile zaj\u015bcie triady komunikacyjnej jest pobo\u017cnym \u017cyczeniem rodziny lub opiekun\u00f3w. Mateusz komunikuje si\u0119, mrugaj\u0105c. Na ile to jest intencjonalne, na ile przypadkowe? Je\u015bli wiem, \u017ce jest intencjonalne, to nie ma z tym problemu, ale co je\u015bli nie wiem? Mo\u017ce sobie wmawiam, w efekcie tworz\u0105c komunikat, kt\u00f3ry jest moim wymys\u0142em, widz\u0105c oznaki tam, gdzie ich nie ma?<\/p>\n

Dochodzimy tutaj do czego\u015b, co jest te\u017c jednym z w\u0105tk\u00f3w ksi\u0105\u017cki Bobryka – co to znaczy rozumie\u0107? W filmie pada zdanie: nawet je\u015bli reaguje, nie rozumie. Troch\u0119 tak jak kot, kt\u00f3ry le\u017cy obok mnie na biurku. Reaguje na swoje imi\u0119 i reaguje na to, co do niego m\u00f3wi\u0119, ale czy on to tak naprawd\u0119 rozumie? Nie wiem i chyba nigdy si\u0119 nie dowiem. Ale czy tak samo nie jest w rozmowie z drugim cz\u0142owiekiem? Tak naprawd\u0119 nie wiem, czy to, co m\u00f3wi\u0119, on rozumie tak jak ja. Nawet w cz\u0119\u015bci.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n

Zdj\u0119cie: eLKayPics\/Flickr.com (CC BY-NC-ND 2.0)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy czeka\u0142em na student\u00f3w w trakcie sesji, zacz\u0105\u0142em czyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 Jerzego Bobryka \u201eTwardowski. Teoria dzia\u0142ania\u201d. Autor prostym j\u0119zykiem m\u00f3wi o rzeczach do\u015b\u0107 trudnych, a dotycz\u0105cych splotu takich zagadnie\u0144 jak m\u00f3zg, umys\u0142, my\u015blenie i dzia\u0142anie.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,52,6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4458"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4458"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4458\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4463,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4458\/revisions\/4463"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4458"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4458"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}