{"id":4483,"date":"2015-03-20T08:08:25","date_gmt":"2015-03-20T07:08:25","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=4483"},"modified":"2018-07-25T21:10:41","modified_gmt":"2018-07-25T19:10:41","slug":"nonsensowna-negacja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2015\/03\/20\/nonsensowna-negacja\/","title":{"rendered":"Nonsensowna negacja"},"content":{"rendered":"

\"sens\"<\/a>O tym, \u017ce \u201eto bez sensu\u201d, s\u0142ysz\u0119 mniej wi\u0119cej od drugiego czy trzeciego wyk\u0142adu. S\u0142ysz\u0119 g\u0142o\u015bne westchni\u0119cie, po czym\u00a0dolatuje do mych uszu ten zwrot. U\u015bmiecham si\u0119 tylko i m\u00f3wi\u0119, \u017ce by\u0142 pomys\u0142 na eliminacj\u0119 negacji z j\u0119zyka i jak wtedy by\u015bcie to powiedzieli.<\/p>\n

Wyra\u017cenia negatywne bywa\u0142y k\u0142opotliwe. Na pierwszy rzut oka wszystko jest w porz\u0105dku – oto m\u00f3wi\u0119 na przyk\u0142ad, \u017ce czego\u015b nie ma. Ale to tylko na pierwszy rzut oka. Od razu wyci\u0105gano argument, \u017ce o tym, czego nie ma, nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce tego nie ma. Je\u015bli wi\u0119c o tym m\u00f3wi\u0119, to musi to jako\u015b by\u0107.<\/p>\n

Taka my\u015bl bierze si\u0119 z pewnego nieporz\u0105dku. Trzeba odr\u00f3\u017cni\u0107 znaczenie s\u0142owa od tego, na co ono wskazuje. Trzeba odr\u00f3\u017cni\u0107 r\u00f3\u017cne sposoby negowania. Czym innym jest powiedzie\u0107, \u017ce na przyk\u0142ad ten kot jest inny od tamtego. A czym innym powiedzie\u0107, \u017ce tego kota ju\u017c niestety nie ma (nie istnieje). Osobna sprawa to przedmioty, kt\u00f3re w og\u00f3le nie istniej\u0105, np. pegazy.<\/p>\n

Rozwa\u017caj\u0105c wypowiedzi negatywne, Bertrand Russell dochodzi\u0142 do wniosku, \u017ce one nic nie m\u00f3wi\u0105 o rzeczywisto\u015bci – m\u00f3wi\u0105 tylko co\u015b o przypuszczeniach cz\u0142owieka je wypowiadaj\u0105cego. Na przyk\u0142ad – przypuszcza\u0142em, \u017ce ten kot jest taki sam jak tamten. Ale si\u0119 myli\u0142em, zatem m\u00f3wi\u0119, \u017ce nie jest taki sam. Znaczy to tylko, \u017ce moje przypuszczenie jest fa\u0142szywe. Przypuszcza\u0142em, \u017ce mam dzi\u015b zaj\u0119cia. Ale si\u0119 myli\u0142em, dlatego m\u00f3wi\u0119: nie mam dzi\u015b zaj\u0119\u0107. Moje przypuszczenie jest fa\u0142szywe.<\/p>\n

Niby racja, ale mnie to nie przekonuje, bo koniec ko\u0144c\u00f3w w ten spos\u00f3b co\u015b jednak m\u00f3wi\u0119 o rzeczywisto\u015bci, nie tylko o moich przypuszczeniach. Nie bez powodu od najdawniejszych czas\u00f3w negacj\u0119 dodawano\u00a0do wywodu tak zwanych transcendentali\u00f3w, czyli og\u00f3lnych sposob\u00f3w orzekania o \u015bwiecie.<\/p>\n

Pomys\u0142 Russella by\u0142 rozwijany tak, by o rzeczywisto\u015bci m\u00f3wi\u0107 tylko j\u0119zykiem pozytywnym. Warto spr\u00f3bowa\u0107 na jaki\u015b czas tak m\u00f3wi\u0107. Psychologicznie pono\u0107 ten spos\u00f3b my\u015blenia co\u015b daje. Ale szybko si\u0119 oka\u017ce, \u017ce tak si\u0119 nie zawsze da m\u00f3wi\u0107. Nie mo\u017cna by na przyk\u0142ad powiedzie\u0107, \u017ce \u201eto jest bez sensu\u201d. \u201eSens jest gdzie indziej\u201d. \u201ePozbawione sensu\u201d. To zwroty, kt\u00f3re zawieraj\u0105 ukryt\u0105 negacj\u0119. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c – raczej si\u0119 tego nie da zrobi\u0107, bo koniec ko\u0144c\u00f3w wprowadzamy zast\u0119pcze formy negacji. A wprowadzanie zast\u0119pczych form negacji czyni ca\u0142e przedsi\u0119wzi\u0119cie bezsensownym.<\/p>\n

Kiedy s\u0142ysz\u0119 wi\u0119c, \u017ce co\u015b jest bez sensu, to traktuj\u0119 to jako wyraz intensywnych proces\u00f3w my\u015blowych zmierzaj\u0105cych do zrozumienia zagadnienia. Koniec ko\u0144c\u00f3w to pozytywny okrzyk.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n

Zdj\u0119cie:\u00a0Coincoyote\/flickr.com\u00a0(CC BY-NC-SA\u00a02.0)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O tym, \u017ce \u201eto bez sensu\u201d, s\u0142ysz\u0119 mniej wi\u0119cej od drugiego czy trzeciego wyk\u0142adu. S\u0142ysz\u0119 g\u0142o\u015bne westchni\u0119cie, po czym\u00a0dolatuje do mych uszu ten zwrot. U\u015bmiecham si\u0119 tylko i m\u00f3wi\u0119, \u017ce by\u0142 pomys\u0142 na eliminacj\u0119 negacji z j\u0119zyka i jak wtedy by\u015bcie to powiedzieli.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4483"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4483"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4483\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6230,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4483\/revisions\/6230"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4483"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4483"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}