{"id":456,"date":"2009-12-12T09:18:40","date_gmt":"2009-12-12T08:18:40","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=456"},"modified":"2013-02-13T19:28:22","modified_gmt":"2013-02-13T18:28:22","slug":"magia-klamstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/12\/12\/magia-klamstwa\/","title":{"rendered":"Magia k\u0142amstwa"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Spodoba\u0142 mi si\u0119 ostatnio serial „Lie To Me<\/a>” (polski tytu\u0142 „Magia k\u0142amstwa”). O metodzie naukowej, kt\u00f3ra jest punktem wyj\u015bcia dla serialu s\u0142ysza\u0142em jaki\u015b czas temu. Chodzi o naukowe badanie ludzkiego zachowania wtedy, gdy ludzie k\u0142ami\u0105, i gdy m\u00f3wi\u0105 prawd\u0119.<\/p>\n

Temu, co m\u00f3wimy, towarzyszy zawsze jaka\u015b ekspresja – szczeg\u00f3lnie twarzy, ale tak\u017ce samej postawy cia\u0142a, pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne gesty, ruchy itp. Czasem takie zachowania trwaj\u0105 u\u0142amki sekund. Oznaki te maj\u0105 charakter uniwersalny. Rado\u015bci zawsze towarzyszy generalnie ta sama ekspresja niezale\u017cnie od tego, z jakiego rejonu kulturowego jest cz\u0142owiek, podobnie jak smutkowi czy k\u0142amstwu.<\/p>\n

<\/p>\n

Ciekawe w tym serialu jest w\u0142a\u015bnie wykrywanie k\u0142amstwa. My\u015bl\u0119, \u017ce mo\u017cna tu wskaza\u0107 na dwa wymiary k\u0142amstwa. Pierwszy wymiar dotyczy jakby samego k\u0142amstwa (nie wiem jak to adekwatnie nazwa\u0107). Zmy\u015blenia czy \u015bwiadome przeinaczenia wywo\u0142uj\u0105 w naszym zachowaniu pewne charakterystyczne zachowania. Je\u015bli kto\u015b wie, jak one wygl\u0105daj\u0105, \u0142atwo wy\u0142apie, czy k\u0142amiemy. Tak jakby w nas siedzia\u0142 jaki\u015b wewn\u0119trzny str\u00f3\u017c i poprzez te ekspresje zdradza\u0142 nas, gdy k\u0142amiemy. Wygl\u0105da na to, \u017ce ludzie generalnie maj\u0105 bardzo silne poczucie rzeczywisto\u015bci i \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce k\u0142ami\u0105. Rodzi to napi\u0119cie, kt\u00f3re wyra\u017ca si\u0119 mi\u0119dzy innymi w charakterystycznej ekspresji cia\u0142a.<\/p>\n

Ale k\u0142amstwo polega te\u017c na pewnej niezgodno\u015bci tre\u015bci wypowiedzi i ekspresji jej towarzysz\u0105cej, na przyk\u0142ad mimiki twarzy. Je\u015bli kto\u015b wie jak kontrolowa\u0107 charakterystyczne zachowania towarzysz\u0105ce k\u0142amstwu, wie przed czym musi si\u0119 powstrzyma\u0107. Wtedy mo\u017ce go zdradzi\u0107 niezgodno\u015b\u0107 mi\u0119dzy tym co m\u00f3wi, a emocjami, jakie wyra\u017ca jego twarz. Czasem takie emocje pojawiaj\u0105 si\u0119 na u\u0142amek sekundy.<\/p>\n

Na przyk\u0142ad w jednym odcinku pojawia si\u0119 film z kobiet\u0105, kt\u00f3ra m\u00f3wi, \u017ce czuje si\u0119 coraz lepiej. Tymczasem jego spowolnienie pozawala dostrzec, \u017ce s\u0142owom tym towarzyszy mimika twarzy, wyra\u017caj\u0105ca b\u00f3l i stan oko\u0142o agonalny. Chodzi wi\u0119c o co\u015b, co generalnie mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako brak szczero\u015bci. Dotyczy ona sytuacji, gdy m\u00f3wi si\u0119 o w\u0142asnych uczuciach, my\u015blach, pragnieniach, d\u0105\u017ceniach itp.<\/p>\n

Serial wci\u0105gn\u0105\u0142 mnie, poniewa\u017c pokazuje, \u017ce k\u0142amstwo w \u017cyciu spo\u0142ecznym jest czym\u015b powszechnym, a przez to niezwykle ciekawym. Ka\u017ce si\u0119 te\u017c zastanowi\u0107, czym tak naprawd\u0119 jest k\u0142amstwo i jaka jest jego funkcja spo\u0142eczna czy psychologiczna.<\/p>\n

W podr\u0119cznikach do metodologii nauk autorzy na og\u00f3\u0142 pisz\u0105, \u017ce tym, co wyr\u00f3\u017cnia nauki spo\u0142eczne jest czynnik interpretacji, kluczowy dla tych nauk. Aby bada\u0107 ludzi, trzeba ju\u017c na wst\u0119pie interpretowa\u0107 ich zachowania. W efekcie w humanistyce mog\u0105 istnie\u0107 r\u00f3\u017cne interpretacje tego samego zjawiska. Ale ze wzgl\u0119du na odmienn\u0105 siatk\u0119 poj\u0119\u0107, z jakich wyrasta ka\u017cda interpretacja, ka\u017cda z nich jest w pewien spos\u00f3b niepor\u00f3wnywalna.<\/p>\n

Sytuacj\u0119 t\u0119 dobrze ilustruje pewien dowcip. Do rabina przychodzi ma\u0142\u017ce\u0144stwo, kt\u00f3re nie mo\u017ce rozwi\u0105za\u0107 jakiego\u015b problemu. M\u0105\u017c i \u017cona maj\u0105 r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania na to samo i ka\u017cde z nich ma swoje racje na poparcie swojej propozycji. Rabin wys\u0142ucha\u0142 ich, po czym na indywidualn\u0105 rozmow\u0119 zaprosi\u0142 m\u0119\u017ca. Wys\u0142ucha\u0142 go i powiedzia\u0142, \u017ce ten ma racj\u0119. Po chwili zaprosi\u0142 \u017con\u0119 i po wys\u0142uchaniu jej, powiedzia\u0142, \u017ce ma racj\u0119. Rozmowie przys\u0142uchiwa\u0142 si\u0119 ucze\u0144, kt\u00f3ry zaprotestowa\u0142: „Rebe, nie mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ce oboje jednocze\u015bnie maj\u0105 racj\u0119”. Rabin spojrza\u0142 na niego i odrzek\u0142: „Ty te\u017c masz racj\u0119”.<\/p>\n

Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce dla tego, kto dysponuje umiej\u0119tno\u015bci\u0105 wykrywania k\u0142amstwa, czynnik interpretacji ludzkiego zachowania przestaje mie\u0107 znaczenie. Tak jednak nie jest. R\u00f3\u017cne ekspresje towarzysz\u0105ce naszym wypowiedziom i ich ewentualn\u0105 niezgodno\u015b\u0107 trzeba umie\u0107 zinterpretowa\u0107. Co nie jest rzecz\u0105 \u0142atw\u0105, jak o tym \u015bwiadcz\u0105 dylematy bohater\u00f3w w kolejnych odcinkach.<\/p>\n

Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n

Fot. fox.com<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Spodoba\u0142 mi si\u0119 ostatnio serial „Lie To Me” (polski tytu\u0142 „Magia k\u0142amstwa”). O metodzie naukowej, kt\u00f3ra jest punktem wyj\u015bcia dla serialu s\u0142ysza\u0142em jaki\u015b czas temu. Chodzi o naukowe badanie ludzkiego zachowania wtedy, gdy ludzie k\u0142ami\u0105, i gdy m\u00f3wi\u0105 prawd\u0119. Temu, co m\u00f3wimy, towarzyszy zawsze jaka\u015b ekspresja – szczeg\u00f3lnie twarzy, ale tak\u017ce samej postawy cia\u0142a, pojawiaj\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/456"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=456"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/456\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1679,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/456\/revisions\/1679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}