{"id":4560,"date":"2015-05-18T19:07:07","date_gmt":"2015-05-18T17:07:07","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=4560"},"modified":"2015-05-18T19:58:19","modified_gmt":"2015-05-18T17:58:19","slug":"zostalo-8-miesiecy-zycia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2015\/05\/18\/zostalo-8-miesiecy-zycia\/","title":{"rendered":"Zosta\u0142o 8 miesi\u0119cy \u017cycia"},"content":{"rendered":"
\"rozk\u0142ad<\/a>

Rozk\u0142ad prawosko\u015bny<\/p><\/div>\n

Z przywo\u0142an\u0105 niedawno histori\u0105 choroby Jacka Kaczmarskiego<\/a> zawsze kojarzy mi si\u0119 esej Stephena Jaya Goulda o jego przypadku raka (no dobra, nie raka, a mi\u0119dzyb\u0142oniaka) – The Median Isn’t the Message<\/em>. Konkretnie za\u015b chodzi o s\u0142awetne \u201ekilka miesi\u0119cy do prze\u017cycia\u201d.<\/p>\n

Jak pisa\u0142em, Kaczmarskiemu lekarze o\u015bwiadczyli, \u017ce bez operacji ma przed sob\u0105 kilka tygodni \u017cycia, a z operacj\u0105 kilka miesi\u0119cy. Kaczmarski w tej sytuacji na operacj\u0119 si\u0119 nie zdecydowa\u0142 i zmar\u0142, ale dopiero po dw\u00f3ch latach. Jak wi\u0119c traktowa\u0107 takie prognozy?<\/p>\n

S.J. Gould, znany z popularnonaukowych esej\u00f3w paleontolog, w pewnym momencie dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce ma z\u0142o\u015bliwy nowotw\u00f3r. Konkretnie mi\u0119dzyb\u0142oniaka otrzewnej. Szybko trafi\u0142 pod n\u00f3\u017c, a b\u0119d\u0105c naukowcem-przyrodnikiem, od razu poprosi\u0142 swoj\u0105 lekark\u0119 o polecenie literatury na temat mi\u0119dzyb\u0142oniak\u00f3w. Lekarka, dot\u0105d raczej wal\u0105ca prosto z mostu, do\u015b\u0107 okr\u0119\u017cnie skwitowa\u0142a, \u017ce w\u0142a\u015bciwie to nic ciekawego ostatnio nie opublikowano.<\/p>\n

Gould zdziwi\u0142 si\u0119 i ledwo wyszed\u0142 ze szpitala, przeszuka\u0142 bibliotek\u0119. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce literatura wcale nie jest uboga. Natomiast wynika\u0142o z niej, \u017ce mediana prze\u017cywalno\u015bci pacjent\u00f3w z jego chorob\u0105 to 8 miesi\u0119cy. Nic dziwnego, \u017ce lekarka nie chcia\u0142a mu tego powiedzie\u0107. Dla typowego odbiorcy brzmia\u0142oby to mniej wi\u0119cej: \u201eprzed panem nieco ponad p\u00f3\u0142 roku \u017cycia\u201d.<\/p>\n

Gould jednak nie by\u0142 typowym odbiorc\u0105. Jako przyrodnik wiedzia\u0142, \u017ce r\u00f3\u017cne \u015brednie w populacji maj\u0105 r\u00f3\u017cne znaczenie. Ponadto w swoich ewolucyjnych i paleoekologicznych pracach zawsze zwraca\u0142 uwag\u0119 na sko\u015bno\u015b\u0107 rozk\u0142ad\u00f3w. Rozk\u0142ad prze\u017cycia z rozpoznaniem mi\u0119dzyb\u0142oniaka jest prawosko\u015bny – warto\u015b\u0107 modalna wypada w okresie kr\u00f3tszym ni\u017c 8 miesi\u0119cy. <\/p>\n

Owszem, po\u0142owa pacjent\u00f3w do\u017cywa 8 miesi\u0119cy, a po\u0142owa \u017cyje d\u0142u\u017cej. Jedni z nich zaledwie 9 miesi\u0119cy, ale inni 9 lat, a jeszcze inni mo\u017ce i 90 lat. Przez to wykres nie jest symetrycznym dzwonem, ale ma d\u0142u\u017cszy prawy brzeg. Na pierwsz\u0105 po\u0142ow\u0119 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 ci, kt\u00f3rzy prze\u017cyli p\u00f3\u0142 roku, ale te\u017c ci, u kt\u00f3rych raka wykryto w stadium tak zaawansowanym, \u017ce nie nadawa\u0142 si\u0119 do operacji, tu\u017c przed \u015bmierci\u0105 czy zgo\u0142a w sekcji zw\u0142ok. Lewy brzeg ucina si\u0119 na zerze i ma stromy stok. Wreszcie na t\u0119 po\u0142ow\u0119 z\u0142o\u017cyli si\u0119 pechowcy, kt\u00f3rym raka wyleczono skutecznie, ale wkr\u00f3tce potem zmarli z innych przyczyn.<\/p>\n

U Goulda nowotw\u00f3r zdiagnozowano na etapie wystarczaj\u0105co wczesnym do operacji. Ju\u017c to pozwala\u0142o na optymizm. By\u0142 stosunkowo m\u0142ody, ko\u0142o czterdziestki, i nie mia\u0142 zdiagnozowanych innych powa\u017cnych chor\u00f3b. By\u0142 te\u017c leczony w dobrych warunkach przez dobry zesp\u00f3\u0142. To doda\u0142o mu jeszcze wi\u0119cej optymizmu, a wiara w wyleczenie w jaki\u015b spos\u00f3b zwi\u0119ksza szanse organizmu na zwalczenie choroby.<\/p>\n

I owszem, po operacji Gould prze\u017cy\u0142 20 lat. Zmar\u0142 na inny nowotw\u00f3r, ale nic nie wskazuje, \u017ceby mia\u0142 on zwi\u0105zek z poprzednim. Zacz\u0105\u0142 si\u0119 w p\u0142ucach i da\u0142 przerzuty. W tym przypadku warunki by\u0142y inne i inny by\u0142 rezultat (nie wiem jednak, jakie ma on statystyki). Ale samo stwierdzenie, \u017ce \u015brednia prze\u017cywalno\u015b\u0107 w danej chorobie wynosi tyle a tyle, niesie ze sob\u0105 ma\u0142o informacji.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong>
\nilustracja wygenerowana przy u\u017cyciu oprogramowania LibreOffice<\/em><\/p>\n

\"ResearchBlogging.org\"<\/a><\/span>
\nGould SJ (2013). The median isn’t the message. The virtual mentor : VM, 15<\/span> (1), 77-81 PMID: 23356812<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z przywo\u0142an\u0105 niedawno histori\u0105 choroby Jacka Kaczmarskiego zawsze kojarzy mi si\u0119 esej Stephena Jaya Goulda o jego przypadku raka (no dobra, nie raka, a mi\u0119dzyb\u0142oniaka) – The Median Isn’t the Message. Konkretnie za\u015b chodzi o s\u0142awetne \u201ekilka miesi\u0119cy do prze\u017cycia\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,6,65,21],"tags":[38,166],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4560"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4560"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4560\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4608,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4560\/revisions\/4608"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4560"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4560"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4560"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}