{"id":462,"date":"2009-12-22T10:16:40","date_gmt":"2009-12-22T08:16:40","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=462"},"modified":"2013-02-23T23:31:15","modified_gmt":"2013-02-23T22:31:15","slug":"przypadkowe-odkrycie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/12\/22\/przypadkowe-odkrycie\/","title":{"rendered":"Przypadkowe odkrycie"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Przypadek odgrywa wielk\u0105 rol\u0119 w rozwoju nauki. Zaplanowanie wielkiego odkrycia jest praktycznie niemo\u017cliwe z tej prostej przyczyny, \u017ce nie spos\u00f3b przewidzie\u0107 istnienia czego\u015b zupe\u0142nie nieznanego.<\/strong><\/p>\n

Nie mam zamiaru podwa\u017ca\u0107 sensu pisania projekt\u00f3w badawczych. Ale tylko dlatego, \u017ce to jedyny rozs\u0105dny spos\u00f3b na zdobycie pieni\u0119dzy na badania. Opisanie tego, co chcia\u0142oby si\u0119 robi\u0107 wydaje si\u0119 logiczne i sensowne. Jednak przywi\u0105zywanie zbyt du\u017cej wagi do tego, co zawar\u0142o si\u0119 w projekcie, jest kolosalnym b\u0142\u0119dem. To bowiem najlepszy spos\u00f3b na przej\u015bcie obok wielkiego odkrycia.<\/p>\n

<\/p>\n

Z tych w\u0142a\u015bnie wzgl\u0119d\u00f3w coraz cz\u0119\u015bciej agencje przyznaj\u0105ce granty przewiduj\u0105 oddzielne sumy na tzw. projekty wysokiego ryzyka. To dobra droga, ale s\u0105dz\u0119, \u017ce idea\u0142em by\u0142oby sponsorowanie wy\u0142\u0105cznie projekt\u00f3w wysokiego ryzyka. To jednak – nomen omen – zbyt du\u017ce ryzyko dla owych zbiurokratyzowanych agencji. Biurokracji nie zale\u017cy bowiem na samych odkryciach, a jedynie na dok\u0142adnym rozliczeniu ka\u017cdego centyma czy z\u0142ot\u00f3wki.<\/p>\n

Uda\u0142o mi si\u0119 w \u017cyciu zdoby\u0107 kilka grant\u00f3w, ale nie przypominam sobie \u017cadnego, w kt\u00f3rym z g\u00f3ry przewidzia\u0142bym jakie\u015b odkrycie. \u015awietnie natomiast przypominam sobie kilka w\u0142asnych zupe\u0142nie przypadkowych odkry\u0107.<\/p>\n

Jedno z nich wynik\u0142o z tego, ze poprosi\u0142em techniczk\u0119, \u017ceby sprawdzi\u0142a, co dzieje si\u0119 z bia\u0142kiem o nazwie cyklina B w pr\u00f3bkach, kt\u00f3re zbierali\u015bmy do bada\u0144 bia\u0142ka Mos. Zupe\u0142nie nie pami\u0119tam, co z badania tych pr\u00f3bek wynik\u0142o na temat bia\u0142ka Mos, natomiast wynik dotycz\u0105cy cykliny pami\u0119tam \u015bwietnie – sta\u0142 si\u0119 bowiem podstaw\u0105 publikacji w EMBO Journal.<\/p>\n

Jeszcze bardziej zaskoczy\u0142y mnie wyniki mojej aktualnej doktorantki, kt\u00f3ra bada rol\u0119 bia\u0142ka EP45 w oocytach Xenopus. W pewnym momencie byli\u015bmy zupe\u0142nie zdesperowani, poniewa\u017c wyniki sugerowa\u0142y, \u017ce bia\u0142ko to, wbrew wcze\u015bniejszym doniesieniom, w og\u00f3le nie ma \u017cadnego udzia\u0142u w badanym przez nas procesie dojrzewania oocyt\u00f3w.<\/p>\n

Z wielkim zdziwieniem stwierdzili\u015bmy w ko\u0144cu, \u017ce wy\u0142\u0105cznie oocyty marnej jako\u015bci (nieczu\u0142e na niskie st\u0119\u017cenie hormonu prowokuj\u0105cego dojrzewanie) reaguj\u0105 na zwi\u0119kszenie w nich ilo\u015bci tego bia\u0142ka. St\u0105d by\u0142 ju\u017c tylko krok do wniosku, \u017ce EP45 poprawia jako\u015b\u0107 oocyt\u00f3w. A skoro tak, to mo\u017ce mie\u0107 wielkie znaczenie nie w samej regulacji interesuj\u0105cego nas procesu, ale dla… ewolucji gatunku.<\/p>\n

Mo\u017cna bowiem wyobrazi\u0107 sobie sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej nast\u0119puje wywo\u0142any zmianami \u015brodowiska spadek st\u0119\u017cenia owego hormonu u samic. W\u00f3wczas tylko oocyty posiadaj\u0105ce wystarczaj\u0105ca ilo\u015b\u0107 zupe\u0142nie zb\u0119dnego przed zmianami bia\u0142ka EP45 b\u0119d\u0105 mog\u0142y rozpocz\u0105\u0107 proces dojrzewania niezb\u0119dny do rozrodu. W tej szczeg\u00f3lnej sytuacji EP45 mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 zbawc\u0105 gatunku, zapewniaj\u0105c mu w miar\u0119 normaln\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dalszego rozmna\u017cania.<\/p>\n

Na ewolucj\u0119 gatunk\u00f3w sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 takie w\u0142a\u015bnie przypadkowe zdarzenia wywo\u0142ane zmianami warunk\u00f3w \u015brodowiska (spadek st\u0119\u017cenia hormonu) i pobudzenia proces\u00f3w, kt\u00f3re w poprzednich warunkach nie mia\u0142y wi\u0119kszego znaczenia (ilo\u015b\u0107 EP45 w oocytach). Nie spos\u00f3b przewidzie\u0107, kiedy nast\u0105pi\u0105 jakie zmiany i kt\u00f3re procesy b\u0119d\u0105 w stanie pom\u00f3c przetrwa\u0107 gatunkowi.<\/p>\n

Gdybym wi\u0119c w moim projekcie grantu napisa\u0142, \u017ce b\u0119d\u0119 chcia\u0142 bada\u0107 rol\u0119 bia\u0142ka EP45 w procesie ewolucji, to zosta\u0142bym wy\u015bmiany. Ba, zaczynaj\u0105c badania w tym kierunku nie mia\u0142em najmniejszego przeczucia czy wskaz\u00f3wki, \u017ce doprowadz\u0105 one do odkrycia zwi\u0105zanego nawet lu\u017ano z teori\u0105 ewolucji. Dlatego dopiero teraz poch\u0142aniam literatur\u0119 na ten temat z dusz\u0105 na ramieniu, zastanawiaj\u0105c si\u0119, czy kto\u015b ju\u017c przede mn\u0105 doszed\u0142 do wniosku, \u017ce na poz\u00f3r zupe\u0142nie bezu\u017cyteczne procesy mog\u0105 odgrywa\u0107 nieocenion\u0105 rol\u0119 w procesie ewolucji.<\/p>\n

Jacek Kubiak<\/strong><\/p>\n

Fot. squacco<\/a>, Flickr (CC SA)<\/em>
\n<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przypadek odgrywa wielk\u0105 rol\u0119 w rozwoju nauki. Zaplanowanie wielkiego odkrycia jest praktycznie niemo\u017cliwe z tej prostej przyczyny, \u017ce nie spos\u00f3b przewidzie\u0107 istnienia czego\u015b zupe\u0142nie nieznanego. Nie mam zamiaru podwa\u017ca\u0107 sensu pisania projekt\u00f3w badawczych. Ale tylko dlatego, \u017ce to jedyny rozs\u0105dny spos\u00f3b na zdobycie pieni\u0119dzy na badania. Opisanie tego, co chcia\u0142oby si\u0119 robi\u0107 wydaje si\u0119 logiczne […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61,2,6,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/462"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=462"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/462\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2427,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/462\/revisions\/2427"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=462"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=462"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=462"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}